I OSK 220/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 404/06 odrzucające skargę E. B. na dokonywane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] potrącenia alimentacyjne z zasiłku stałego przyznanego decyzją z dnia [...], nr [...] postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 404/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę E. B.na dokonywane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] potrącenia alimentacyjne z zasiłku stałego przyznanego decyzją z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Sąd I instancji wskazał dalej, iż stosownie do art. 758 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późń. zm.) sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników. Zgodnie natomiast z art. 767 kpc na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Do egzekucji z wierzytelności komornik przystępuje przez jej zajęcie. W celu zajęcia komornik 1) zawiadomi dłużnika, ze nie wolno mu odbierać żadnego świadczenia ani rozporządzać zajętą wierzytelnością i ustanowionym dla niej zabezpieczeniem, 2) wezwie dłużnika wierzytelności, aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, lecz złożył je komornikowi lub do depozytu sądowego, co wynika z art. 896 § 1 kpc. Zgodnie z art. 900 § 1 kpc zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności. Sąd wskazał, iż w przedmiotowej sprawie organami egzekucyjnymi jest Sąd Rejonowy w [...] oraz Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w [...]. W zawiadomieniach z dnia 2 maja 2005 r. V KMP 2/94 oraz z dnia 29 czerwca 2005 r. V KMP 78/01 Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w [...] zawiadomił dłużnika E. B. oraz Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zajęciu wierzytelności - zasiłku stałego, wzywając jednocześnie dłużnika zajętej wierzytelności - MOPS w [...] do potrącania zajętej wierzytelności i przekazywania potrącanych kwot na konto bankowe Komornika. Podano dalej, iż wypłata zasiłku stałego w kwocie 167, 20 zł jest konsekwencją wezwania przez Komornika Sądowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jako dłużnika zajętej wierzytelności do dokonywania potrąceń alimentacyjnych z zasiłku stałego. Skarżący został pouczony przez Komornika Sądowego o możliwości zaskarżenia powyższej czynności Komornika Sądowego do Sądu Rejonowego w [...]. Stwierdzono wobec powyższego, iż sprawy z zakresu postępowania egzekucyjnego świadczeń cywilnoprawnych, w tym należności alimentacyjnych nie wchodzą w zakres kognicji sądów administracyjnych określony w art. 3 p.p.s.a. MOPS w [...] jako organ egzekucyjny nie prowadzi egzekucji jakichkolwiek należnych temu organowi od skarżącego świadczeń, w związku z czym nie występują w sprawie postanowienia wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Dokonywanie potrąceń alimentacyjnych nie jest też czynnością przyznającą uprawnienia lub nakładającą obowiązki wynikające z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd podał ponadto, iż postanowieniem z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt I C 802/05 Sąd Rejonowy w [...] odrzucił pozew E. B. o ,,ustalenie, na podstawie jakich przepisów o egzekucji w administracji winna być prowadzona egzekucja i które z tych przepisów winna stosować strona pozwana Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]". Gdyby nawet przyjąć, iż zakres pozwu złożonego do Sądu Rejonowego w [...] jest zbieżny z zakresem pozwu złożonego do Sądu Rejonowego w [...] jest zbieżny z zakresem skargi do Sądu Administracyjnego, to Sąd Administracyjny może odrzucić skargę, jeżeli skarga nie dotyczy działań lub bezczynności administracji, o których mowa w art. 3 p.p.s.a. Wobec powyższego wskazano, iż w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 58 § 4 p.p.s.a. Inne rozumienie normy prawnej wynikającej z powyższego przepisu powodowałoby powstanie obowiązku rozpoznania przez sąd administracyjny każdej sprawy, w której sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W skardze kasacyjnej na to postanowienie reprezentujący E. B. pełnomocnik zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 4 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do odrzucenia skargi z powodu, o którym stanowi 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pomimo, że w tej samej sprawie sąd powszechny uznał się wcześniej za niewłaściwy odrzucając pozew skarżącego. Podniesiono, iż dokonana przez Sąd Wojewódzki wykładnia art. 58 § 4 p.p.s.a. jest błędna i prowadzi do naruszenia art. 45 Konstytucji RP tj. naruszenia prawa strony do sądu. Norma wskazanego artykułu oznacza bowiem, iż sprawa przedstawiona do rozstrzygnięcia musi być przez sąd (powszechny lub inny) rzeczywiście rozpoznana. Przywołano w tym miejscu postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 r. , III CKN 53/02, OSNC 2003/2/31. Wnoszący skargę kasacyjną pełnomocnik podał, iż w niniejszej sprawie sąd cywilny, działając na podstawie kpc odrzucił pozew skarżącego - zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 września 2005 r. , sygn. akt I C 802/05 odrzucające pozew ,,o ustalenie, na podstawie jakich przepisów o egzekucji w administracji winna być prowadzona egzekucja i które z tych przepisów winna stosować Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]". Następnie w postanowieniu oddalającym z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II Cz 811/05 Sąd Okręgowy w Świdnicy podał, iż żądanie skarżącego sformułowane w pozwie ,,niewątpliwie nie jest sprawą cywilną i słusznie Sąd Rejonowy wniesiony pozew odrzucił". Sąd przy tym nie wskazał sądu lub organu dla którego właściwości rozstrzygnięcie tej sprawy zostało zastrzeżone. Podniesiono dalej w skardze kasacyjnej, iż zakres podmiotowy i przedmiotowy skargi wskazuje na tożsamość sprawy ze sprawą objętą przywoływanym pozwem. W niniejszej sprawie zatem powinien mieć zastosowanie art. 58 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie ,,w sytuacji [..], gdy sąd powszechny, organ administracyjny stwierdzają niedopuszczalność drogi sądowej jako takiej, organ administracyjny stwierdzają niedopuszczalność drogi sądowej jako takiej, a nie przed konkretnym sądem, wydaje się, iż ograniczenia z art. 1991 kpc, art. 58 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy art. 66 § 4 kpa nie będą miały zastosowania i istnieje możliwość odrzucenia pozwu czy skargi mimo uznania się prze pozostałe podmioty za niewłaściwe (R. Lewicka ,,Państwo i Prawo" 2004/11/62). W niniejszej sprawie sąd cywilny stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej nie jako takiej w ogólności, ale przed sądem cywilnym. W takiej sytuacji istnieje zdaniem skarżącego wymóg zastosowania przez sąd administracyjny art. 58 § 4 p.p.s.a., co w konsekwencji musi prowadzić do rozpoznania merytorycznego skargi. Sąd administracyjny nie może odrzucić skargi ze względu na to, że sprawa nie należy do jego właściwości w każdym przypadku, gdy sąd powszechny już wcześniej odrzucił pozew z uwagi na brak drogi sądowej. Inna wykładnia tego przepisu prowadziłaby do sytuacji, gdy żaden z sądów nie byłby właściwy do rozpoznania sprawy. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] podniósł, iż strona skarżąca wadliwie sformułowała podstawy kasacyjne, co powinno skutkować oddaleniem skargi. Wskazał dalej, iż wnoszący skargę kasacyjną czyniąc Sądowi Administracyjnemu I instancji zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien wskazać na naruszenie przepisu art. 58 § 1 pkt. 1 w związku z art. 58 § 4 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej bowiem zostały podane zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jednakże nie wykazano tamże, w jaki sposób naruszenie prawa procesowego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dyrektor MOPS wskazał, iż powyższe zobowiązanie wynika z treści wyroku z dnia 30 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 208/04. Wskazano dalej, iż wnoszący skargę kasacyjną czyniąc Sądowi Administracyjnemu I instancji zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien wskazać na naruszenie przepisu art. 58 § 1 pkt. 1 w związku z art. 58 § 4 p.p.s.a. Podano ponadto, iż Sąd Rejonowy odrzucając pozew postanowieniem z dnia 6 września 2005 r. z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, nie wskazał innego właściwego sądu. Powyższe zdaniem wnoszącego odpowiedź na skargę kasacyjną przesądza o tym, iż w sprawie co do zasady nie jest dopuszczalna droga sądowa. Tym samym ograniczenie wynikające z art. 58 § 4 p.p.s.a. nie ma zastosowania, co, zdaniem Dyrektora MOPS, potwierdza także przywoływana w skardze kasacyjnej opinia R. Lewickiej - PiP 2004/11/62 - t.4. Wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzut naruszenia art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest nieusprawiedliwiony. Stosownie do art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu swojej niewłaściwości, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Wskazać należy, iż postanowieniem z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt I C 802/05 Sąd Rejonowy w [...] odrzucił pozew E. B. o ,,ustalenie na podstawie jakich przepisów o egzekucji w administracji winna być prowadzona egzekucja i które z tych przepisów winna stosować strona pozwana Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]". Natomiast skarga E. B. dotyczyła dokonywanych przez MOPS w [...] potrąceń alimentacyjnych z zasiłku stałego. Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że postanowienie Sądu Rejonowego w [...] i zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zapadły w dwóch odrębnych sprawach. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 58 § 4 p.p.s.a., ponieważ warunkiem jego zastosowania jest uznanie się przez sąd powszechny za niewłaściwy w tej samej sprawie, w której wniesiono skargę do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.