IV SA/Po 365/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 07 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu w O. z dnia [...] r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski /-/E.Makosz-Frymus MB Starosta Powiatu O. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], na mocy której uznał M. N. za osobę bezrobotną z dniem [...] kwietnia 2005r. i przyznał jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] kwietnia 2005r. Zasiłek o jakim mowa wyżej M. N. pobierała do dnia [...] października 2005r. a podstawą jego utraty był upływ maksymalnego czasu jego pobierania. W dniu 8 listopada 2005r. M. N. oświadczyła, że od dnia 2 listopada 2005r. prowadzi działalność gospodarczą. W toku postępowania prowadzonego przez Powiatowy Urząd Pracy w O. ustalono, iż datą podjęcia przez nią działalności gospodarczej był dzień 1 września 2005r. (vide zaświadczenie Urzędu Miejskiego w O. Nr [...] z dnia [...] r. k – 29 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze Starosta Powiatu O. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], w której działając na podstawie art. 76 ust. 1, 2 i 6, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 ze zm. – dalej ustawa o promocji zatrudnienia) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) orzekł o zwrocie nienależnie pobranego przez M. N. zasiłku dla bezrobotnych za okres 01.09.2005r. do 30.09.05 w kwocie 626,30 zł. Powiatowy Urząd Pracy w O. w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalił bowiem, że M. N. prowadzi działalność gospodarczą od dnia 1 września 2005r., tym samym od tego dnia traci ona status osoby bezrobotnej. Powyższe zdaniem Starosty Powiatu O. wynika z ogólnej definicji osoby bezrobotnej, zgodnie z którą bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy). M. N. nie godząc się z powyższą decyzją, pismem z dnia 12 stycznia 2006r. wniosła odwołanie, w którym podniosła, że organ pierwszej instancji błędnie zinterpretował art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia. Zdaniem wnoszącej odwołanie rozpoczęcie działalności gospodarczej to łączne spełnienie następujących warunków: uzyskanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nadanie numeru identyfikacyjnego REGON, założenie rachunku bankowego, rejestracja działalności w Urzędzie Skarbowym i zgłoszenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Z powyższego M. N. wnioskuje, że nie podjęła działalności gospodarczej od dnia 1 września 2005r. (data wpisu do ewidencji), lecz od dnia 10 listopada 2005r. (data zgłoszenia w urzędzie Skarbowym). M. N. zwróciła również uwagę na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy, zgodnie z którym bezrobotnym jest osoba, która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskiwanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] r., wydał decyzję nr [...], w której działając na mocy art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na okoliczność, że M. N. podczas co miesięcznych wizyt w PUP w O. oświadczała, iż dane zawarte w karcie rejestracyjnej i oświadczeniu złożonym w dniu rejestracji, mające wpływ na status osoby bezrobotnej, nie uległy zmianie. Powyższe w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f. ustawy o promocji zatrudnienia nie było jednak zgodne ze stanem rzeczywistym. Wojewoda uznał więc, że M. N. nie informując o zarejestrowaniu działalności gospodarczej oświadczyła nieprawdę, wyczerpując tym samym dyspozycję art. 76 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy. W tej sytuacji zasadnym jest uznanie zasiłku dla bezrobotnych pobranego za okres 1 września 2005r. do 30 września 2005r. za świadczenie nienależne pobrane i podlegające zwrotowi. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwej interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f. ustawy o promocji zatrudnienia organ odwoławczy stwierdził, że M. N. faktycznie podjęła działalność gospodarczą z dniem wpisania do ewidencji działalności gospodarczej, w związku czym od dnia 1 września 2005r. nie może być uznana za osobę bezrobotną. Wojewoda powołał się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1993r. sygn. akt II SA 311/93, w którym Sąd uznał, że dokonanie w Urzędzie Miasta wpisu do działalności gospodarczej skutkuje powstaniem domniemania, iż działalność ta jest faktycznie wykonywana. W przeciwnym wypadku każdy kto posiada wpis do ewidencji i oświadczył, że jej nie prowadzi, mógłby równolegle działalność tą prowadzić i otrzymywać zasiłek dla bezrobotnych. M. N. kwestionując powyższe rozstrzygnie Wojewody zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając w skardze argumentację podniesioną w odwołaniu. Wojewoda odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej wskazanych. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje bowiem zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, oraz przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Jak wynika z treści art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne o jakim mowa wyżej uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, iż warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Zgodnie bowiem z ogólną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych zawartą w art. 16 §1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna obowiązuje więc tak długo, dopóki nie zostanie zmieniona lub uchylona przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Wydanie nowej decyzji jest więc jedynym sposobem całkowitego lub częściowego pozbawienia decyzji jej mocy obowiązującej (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz" Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006r., s – 101). W przedmiotowej sprawie dotyczącej zwrotu zasiłku dla bezrobotnych uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005r. sygn. akt I SA/Wa 331/05 LEX nr 187405). Byłaby to decyzja przyznająca świadczenie na cały okres przewidziany w ustawie o promocji zatrudnienia i druga nakładająca obowiązek jego zwrotu za pewien okres, w którym uprawniona utraciła status osoby bezrobotnej Z powyższego wynika, iż jednym z warunków koniecznych do uznania pobranego przez M. N. zasiłku dla bezrobotnych za nienależne pobrane świadczenie pieniężne z jednoczesnym nałożeniem obowiązku zwrotu tego zasiłku jest uprzednie pozbawienie uprawnionej statusu osoby bezrobotnej przyznanego jej ostateczną decyzją Starosty Powiatu O. nr [...] z dnia [...] r. W świetle powyższego, mając na uwadze fakt, iż z akt nie wynika aby w sprawie wydana została decyzja o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej, zaskarżoną decyzję Wojewody jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu O. wydane w sprawie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych należało uchylić jako wydane z naruszeniem art. 16 § 1 kpa. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ P. Miładowski /-/E. Makosz - Frymus MB