II SA/Kr 709/04

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie WSA Renata Czeluśniak / spr. / AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji Decyzją z dnia [...] 2003 r. organ l instancji - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. odmówił A. S. udzielenia" pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że dochód osiągany w rodzinie strony jest wyższy od kryterium dochodowego określonego przepisami prawa, tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej warunkującej przyznanie przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. stwierdził, iż jest to dla niego decyzja krzywdząca. Podniósł, że dochód jego szwagierki E. H. częściowo ubezwłasnowolnionej, nad którą sprawuje kuratelę jego żona, nie może być przeznaczony na jego utrzymanie. Organ l instancji bezpodstawnie więc wliczył do dochodu jego rodziny dochód zamieszkującej wraz z jego rodziną E. H. Ponadto podniósł, że wydatki związane z utrzymaniem całkowicie sparaliżowanej osoby, jaką jest E. H., są o wiele wyższe od otrzymywanej przez nią renty. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. S. utrzymało zaskarżoną decyzję, uznając stanowisko organu l instancji za prawidłowe. Stwierdziło, iż zgodnie z art. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne środki możliwości i uprawnienia. Z kolei art.2 przewiduje, iż celem pomocy społecznej jest między innymi zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin. Stosownie do art.27 ust.4.ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej: 1) samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1, 2) całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 4 ust. 1. Z akt sprawy wynika, że strona mieszka wspólnie z żoną, dwójką małoletnich dzieci oraz szwagierką E. H. Postanowieniem z dnia [...] 2000, sygn. akt [...],Sąd Rejonowy w L. Wydział III Rodzinny i Nieletnich ustanowił C. S. (żonę skarżącego) kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionej E. H. (siostry C. S.) oraz upoważnił ją do reprezentowania i do zarządu majątkiem E. H. Pierwszą przesłanką od której cytowany przepis art.27ust.4 ustawy, uzależnia przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego jest całkowita niezdolność do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa osoby pełnoletniej ubiegającej się o przyznanie świadczenia. W świetle przepisu art. 2a ust. 1 pkt. 4 i 4a ustawy o pomocy społecznej, całkowita niezdolności do pracy - oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo posiadanie znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (pkt 4 ust. 1 art.2a ustawy), natomiast niezdolność do pracy z tytułu wieku - oznacza to ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę (pkt 4a ust.1 art.2a ww ustawy). Z akta przedmiotowej sprawy wynika, że A. S. ma orzeczony na stałe, umiarkowany stopień niepełnosprawności. W związku z tym oraz biorąc pod uwagę informacje z zawarte w wywiadzie środowiskowym oraz notatce służbowej sporządzonej przez pracownika socjalnego i podpisanej przez A. i C. S. wynika, że strona mieszka razem z żoną dziećmi i E. H., dokonują wspólnie opłat za energię, opał, telefon. Wobec powyższego należy stwierdzić, że C. i A. S. z dziećmi wspólnie zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z E. H., a co za tym idzie w świetle przytoczonego powyżej przepisu art. 2a ust 1 pkt l ustawy o pomocy społecznej, E. H. jest członkiem rodziny strony i w myśl tego samego art.2a ust 1 pkt2 ww. ustawy, dochody E. H. ujmuje się jako składnik sumy dochodów uzyskiwanych przez rodzinę strony. W świetle przepisu art.2a ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, dochód rodziny, ustala się przez zsumowanie miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o należności wymienione w ustawie. Natomiast przepis art. 2a ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje, że rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, z zastrzeżeniem art. 4a. W oparciu o zacytowany przepis art.2a ust 1 pkt 1 organ l instancji winien był ustalić liczbę członków rodziny, a następnie obliczyć dochód rodziny uwzględniając pkt 2 ust 1 tego samego art.2a ww. ustawy. Analizując materiał zgromadzony przez organ l instancji podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia liczby członków i dochodu rodziny A. S., organ odwoławczy stwierdził, że organ l instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia tych dwóch spornych kwestii. Reasumując, stwierdzono, że przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego może nastąpić jedynie wówczas, gdy jednocześnie będą występować wszystkie przesłanki z przepisu art. 27ust.4 ustawy. Dlatego przekroczenie kryterium dochodowego przez rodzinę strony powoduje samoistną podstawę do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargi A. S. Skarżący powtórzył zarzuty podnoszone w toku postępowania oraz w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie, zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględniając powyższe Sąd uznał skargę za zasadną. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia przez organ l instancji było niespełnienie przez stronę drugiej przesłanki określonej przez przepis ustawy, a mianowicie ustalenie, iż dochód uzyskiwany przez rodzinę strony przekracza określone ustawą o pomocy społecznej kryterium dochodowe obliczone dla pięcioosobowej rodziny. Organ ustalił, iż skarżący mieszka razem z żoną, dziećmi i E. H. oraz dokonują wspólnie opłat za energię ,opał, telefon. Wobec powyższego uznał, że C. i A. S. z dziećmi wspólnie zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z E. H., a co za tym idzie w świetle przepisu art. 2a ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, E. H. jest członkiem rodziny strony i w myśl tego samego art.2a ust 1 pkt2 ww. ustawy, dochody E. H. ujął się jako składnik sumy dochodów uzyskiwanych przez rodzinę strony. Stanowisko orzekających w sprawie organów nie jest zgodne z uregulowaniami zawartymi w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Zgodnie z art. 181 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.64.9.59 z późn. zm.) kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] 2000 r., sygn. akt [...], żona skarżącego została upoważniona do sprawowania zarządu majątkiem swojej siostry. Przepis art. 178 § 2 krio stanowi natomiast iż w zakresie nie uregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece (z zachowaniem przepisów poniższych), co oznacza, iż zgodnie z art. 155 krio opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego, a do sprawowania opieki stosuje się odpowiednio przepisy o władz/ rodzicielskiej tj. m.in. art.131 § 1 krio. Opiekun obowiązany jest więc sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem pozostającej pod jego opieką osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, przy czym podlega przy tym, jak już wspomniano, nadzorowi sądu opiekuńczego (art.165 - 168 krio) Z przepisu art. 161 § 2 krio wynika natomiast, iż gotówka osoby pozostającej pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania jej uzasadnionych potrzeb, powinna być złożona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun może podejmować ulokowaną gotówkę tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego. Rację należy więc przyznać skarżącemu, który zasadnie już w odwołaniu podnosił, iż dochód jego szwagierki E. H. częściowo ubezwłasnowolnionej, nad którą sprawce kuratelę jego żona, nie może być przeznaczony na jego utrzymanie. Organ l instancji bezpodstawnie więc wliczył do dochodu jego rodziny dochód zamieszkującej wraz z jego rodziną E. H. Ponadto z faktu, iż E. H. nie może prowadzić gospodarstwa samodzielnie nie wynika, iż prowadzi je wspólnie z rodziną swojej siostry. W ogóle z akt sprawy nie wynika czy stan zdrowia E. H. pozwala na prowadzenie przez nią jakiegokolwiek gospodarstwa domowego, skoro stał się on podstawą do częściowego jej ubezwłasnowolnienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekną w sprawie wniosku skarżącego mając na uwadze ww. przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i1c ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.