IV SA/Gl 252/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. M. G. w dniu [...]r. złożyła w Urzędzie Miejskim w B. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M. G.. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił M. G. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Zaznaczono, że brak podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego skutkuje również odmową przyznania prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją M. G. wniosła odwołanie podnosząc, że dochód nie został pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne, które w rzeczywistości uiściła w kwocie [...]zł. Składek tych nie mogła odliczyć od podatku bowiem z osiągniętego w 2004 r. dochodu odliczyła straty z lat ubiegłych co spowodowało jego zmniejszenie, w związku z czym nie wystąpił podatek do zapłaty. Do odwołania załączyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2004 r. (PIT-36), dowód wpłaty na rachunek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwoty [...]zł. z tytułu należnych składek. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...]r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazano, że stosownie do postanowień art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Z zaświadczenie Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r. wynika, że skarżąca osiągnęła dochód pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w wysokości [...]zł. Oznacza to, że przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...]zł. Strona we wniosku nie zgłosiła faktu utraty dochodu. Na tej podstawie organ uznał, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku rodzinnego jak i dodatków, które zgodnie z art. 8 cyt. ustawy przysługują wyłącznie osobie uprawnionej do zasiłku. Podkreślono, że do ustalenia dochodu wiążące jest zaświadczenie z urzędu skarbowego, jeżeli dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (§ 2 ust. 2 pkt 6a powołanego w podstawie prawnej rozporządzenia). Zatem jeżeli strona kwestionuje dane zawarte we wskazanym zaświadczeniu powinna wystąpić o jego korektę. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji przytaczając okoliczności podniesione uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto nadmieniła, że zaświadczenie z urzędu skarbowego jest prawidłowe, jednakże nie ujmuje zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ nie wystąpił do zapłaty podatek dochodowy, w związku z czym odliczenie tych składek nie było możliwe. Podkreśliła, że w jej przypadku przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego w dochodzie rodziny uwzględnia się dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Oznacza to, że przychód powinien być pomniejszony m.in. o sumę składek na ubezpieczenie zdrowotne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska, powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organowi administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa czy to materialnego, czy też procesowego jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o wskazane regulacje prawne wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z powołaną regulacją zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Natomiast art. 5 ust. 3 ustawy przewiduje, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Dodatki do zasiłków przysługują w razie spełnienia określonych w ustawie przesłanek jedynie w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki do przyznania zasiłku rodzinnego. W sprawie istotną okazała się być kwestia sprowadzająca się do prawidłowości obliczenia dochodu rodziny skarżącej stanowiącego podstawę do ustalenia, czy spełnione zostały kryteria dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego. Bezsporne jest, że skarżąca w 2004 r. uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Z deklaracji o dochodach za 2004 r. wynika, że we wskazanym okresie była osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r. wynika, że skarżąca w 2004 r. uzyskała dochód w wysokości [...]zł, podatek należny wyniósł 0 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku wyniosły 0 zł, nadto składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły [...]zł. Na tej to podstawie organy wskazaną w zaświadczeniu kwotę dochodu pomniejszyły wyłącznie o składki na ubezpieczenie społeczne, bowiem należny podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku wyniosły 0 zł. Tymczasem skarżąca w toku postępowania wykazywała, że w 2004 r. odprowadziła składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...]zł, które jednak nie mogły zostać odliczone od podatku, bowiem na skutek rozliczenia strat z lat ubiegłych podatek ten wyniósł 0zł. Na tę okoliczność skarżąca przedłożyła kopię dowodu wpłaty na rachunek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwoty [...]zł. nadmieniając, że różnica kwot wynika ze składek opłacanych za pracowników. Sporna zatem okazała się kwestia, czy w istocie, wobec treści zaświadczenia urzędu skarbowego, nie było podstaw do odliczenia zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis art. 3 pkt 1 lit. a tej ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Powyższa regulacja wskazuje, że podstawę do obliczenia dochodu stanowi przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak określony przychód podlega natomiast pomniejszeniu m.in. o zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z literalnego brzmienia tego przepisu nie wynika, że chodzi o pomniejszenie przychodu o składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku wynika natomiast, że od przychodu odlicza się zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Chodzi zatem o rzeczywiście poniesiony w danym roku wydatek z powyższego tytułu, który zmniejsza uzyskane za ten okres przychody. Zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych należy dołączyć zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych każdego członka rodziny, wydane przez właściwy urząd skarbowy zawierające informacje o wysokości dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu, wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku, wysokość należnego podatku. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.) przewiduje możliwość obniżenia podatku o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 27b ust. 1 pkt 1). Kwota składki, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekraczać 7,75% wymiaru tej składki (art. 27b ust. 2). Możliwość ta będzie jednakże uzależniona od wysokości dochodu, a co za tym idzie od wysokości podatku. Oznacza to, że podatnik nie zawsze będzie mógł odliczyć od podatku poniesiony z tego tytułu wydatek. Natomiast w zaświadczeniu urzędu skarbowego wykazuje się taką wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, jaka została odliczona od podatku. Powyższe nie oznacza jednak, że rzeczywiście zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie będą mogły być odliczone od przychodu tak jak to przewiduje art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tylko dlatego, że w całości bądź w części nie zostały odliczone od podatku. Zatem w zakresie w jakim zaświadczenie urzędu skarbowego nie pozwala na ustalenie rzeczywiście zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, organ zgodnie z art. 23 ust 4 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien był wezwać stronę do wykazania, na podstawie zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdzie składki te są opłacane i ewidencjonowane (art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – Dz. U Nr 210, poz. 2135) bądź też innych dokumentów, czy i w jakiej wysokości składki za 2004 r. były przez nią zapłacone. Poczynienie ustaleń w powyższym zakresie jest bowiem niezbędne do obliczenia dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, w oparciu o który następuje określenie dochodu rodziny skarżącej, od którego zależy ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ nie dopełnił obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą organu będzie uzupełnienie materiału sprawy w naprowadzonym wyżej kierunku, a następnie jego ocena stosownie do treści właściwych przepisów postępowania. To pozwoli na poprawne poczynienie ustaleń faktycznych oraz prawidłowych rozważań W tym stanie rzeczy obowiązkiem Sądu było uchylić zaskarżoną decyzję z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co też Sąd orzekł. Z uwagi na to, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego nie zachodzi okoliczność orzekania w trybie art. 152 powołanej wyżej o jej wykonalności.