II GSK 370/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędziowie Tadeusz Cysek NSA Urszula Raczkiewicz Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. "A." Spółki z o.o. w G. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt 6 II SA 1939/02 w sprawie ze skargi P. W. "A." Spółki z o.o. w G. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2007 r., sygn. akt 6 II SA 1939/02, umorzył postępowanie prowadzone ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A." Spółki z o.o. w G. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier liczbowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. zawiesił postępowanie z powodu niemożności nadania sprawie dalszego biegu, związanej z brakiem aktualnego adresu skarżącego. Z uwagi na niezgłoszenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w ciągu trzech lat od daty wymienionego postanowienia, Sąd stosownie do treści art. 130 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., umorzył postępowanie. W skardze kasacyjnej Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." Spółka z o.o. wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie przepisów postępowania o doręczeniu pism procesowych stronom, tj. art. 65 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podkreślił, że zawieszenie postępowania nastąpiło z powodu niedoręczenia mu korespondencji z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., ale niedoręczone zostało mu także postanowienie o zawieszeniu postępowania. Skarżący zwrócił uwagę, że adres, na który została skierowana korespondencja był prawidłowy i w dalszym ciągu jest aktualny, tyle tylko, że dnia [...] sierpnia 2003 r. skarżący zwrócił się pismem do Poczty Polskiej o składanie korespondencji kierowanej na adres Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A." Spółka z o.o. w skrytce pocztowej nr [...] w Urzędzie Pocztowym w G. W. Zdaniem skarżącego winę za niedoręczenie korespondencji ponosi poczta, bowiem nie złożyła jej w skrytce pocztowej pomimo tego, że miała taki obowiązek. Skarżący podniósł także, że otrzymał zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., gdyż doręczenie nastąpiło na skrytkę pocztową nr [...]. Zdaniem Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A." Spółka z o.o. strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji procesowych ze względu na nieprawidłowe działanie poczty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie art. 65 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Z akt sprawy wynika, iż sąd I instancji uznał, iż pismo z dnia [...] stycznia 2004 r. nie zostało doręczone na skutek wadliwości adresu strony skarżącej, która ujawniła się w toku sprawy, a to skutkowało zawieszeniem postępowania. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. Zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zawieszenia postępowania sądowego, związana z wyczerpaniem wymaganych w danych okolicznościach czynności sądu zmierzających do nadania sprawie dalszego biegu, powiązana jest jednocześnie z regulacją zawartą w art. 130 § 1 p.p.s.a. nakazującą sądowi umorzenie postępowania, jeżeli w ciągu trzech lat od postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zostanie zgłoszony wniosek o jego podjęcie. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że instytucja umorzenia postępowania związana z niemożnością nadania sprawie dalszego biegu jest środkiem represyjnym wobec procesowej bezczynności stron w sytuacji, gdy ich aktywność mogłaby doprowadzić do usunięcia przyczyny zawieszenia postępowania (por. postanowienie SN z 17 grudnia 1998 r., II CKN 713/98). Uwzględniając represyjny charakter tego środka oraz ujemne skutki łączące się z umorzeniem przez sąd postępowania, nie ulega wątpliwości, że prawidłowe zastosowanie art. 130 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma istotne znaczenie dla zagwarantowania stronie konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dopuszczalność umorzenia postępowania związana jest z wystąpieniem przyczyn zawieszenia, przez co nieuprawnione przyjęcie ich zaistnienia w postępowaniu, powodujące wadliwe umorzenie przez sąd postępowania, może prowadzić w istocie do pozbawienia strony prawa do rozpoznania skargi. W sytuacji nieskorzystania przez stronę z możliwości zaskarżenia postanowienia o zawieszeniu postępowania (art. 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), ocena istnienia przyczyn uniemożliwiających kontynuowanie postępowania może być rozpatrywana w przypadku podjęcia postępowania przez sąd (art. 128 § 1 p.p.s.a.) lub w wypadku zaskarżenia postanowienia o umorzeniu, gdy skarżący zarzuci takiemu rozstrzygnięciu wadliwość związaną z nieprawidłowym przyjęciem istnienia w postępowaniu podstaw do jego zawieszenia. Sąd I instancji przyjął, że skarżący nie podjął korespondencji zawierającej m.in. wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, a korespondencja ta wróciła do Sądu z adnotacją, że adresat wyprowadził się nie podając nowego adresu. Już po wydaniu postanowienia o zawieszeniu, tj. po dniu [...] marca 2004 r., którego Sąd nie doręczył skarżącej spółce, Sąd Rejonowy - Wydział Grodzki w G. W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. o nadesłanie odpisu postanowienia o zawieszeniu postępowania w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czy adres wskazany w skardze jest adresem aktualnym, skoro Sąd Rejonowy w G. W. prowadzi postępowanie i posiada już informacje o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie. Postanowienie o zawieszeniu postępowania, dopiero zarządzeniem z dnia [...] marca 2007 r. WSA w W. doręcza skarżącej spółce (doręczono [...] marca 2007 r.) na adres wskazany w skardze, który - jak się okazało - był adresem aktualnym. W tych okolicznościach sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie rozważył, czy faktycznie istniała i była uzasadniona podstawa zawieszenia postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że obowiązek podjęcia postępowania z urzędu istnieje nie tylko wtedy, gdy ustała przyczyna zawieszenia, ale również wówczas, gdy okazało się, że nie było podstawy do zawieszenia lub ona odpadła (por. postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1998 r., II CKN 921/97, Wokanda nr 9/1998, s. 1, z powołanymi tam innymi orzeczeniami potwierdzającymi ten kierunek wykładni: postanowienie SN z dnia 3 marca 1977 r., I CZ 20/77 OSNCP 1977/12 poz. 238; postanowienie SN z dnia 28 października 1993 r., III CRN 43/93, niepubl.; postanowienie SN z dnia 23 stycznia 1996 r., II CRN 199/95, niepubl.). W rzeczywistości adres skarżącej spółki, na który skierowano korespondencję był prawidłowy, zatem przyczyna zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie w ogóle nie zachodziła, a Sąd I instancji przed wydaniem postanowienia o umorzeniu powinien był zbadać, czy występowały przesłanki zawieszenia postępowania. Zasadny jest wiec zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. art. 65 § 1 p.p.s.a., przez to, że pisma sądowe nie zostały doręczone skarżącemu, a to naruszenie skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi kasacyjnej i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.