I OSK 828/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie Małgorzata Stahl NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 836/04 w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 836/04, oddalający skargę S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] nr [...] przekształcił prawo użytkowania wieczystego służące w częściach 3/6 S. D., 1/6 H. D., 1/6 D. S., 1/6 I. O. w prawo własności nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym 2176/1 o pow. 499 m² i 2176/2 o pow. 448 m² położonej przy ul. [...] w [...] w Obr. 11 arkusz 26, objętej księgą wieczystą Kw 11913. Dnia 19 października 2000 r. J. D. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] wskazując jako fakt, iż nie uczestniczyła w przedmiotowym postępowaniu pomimo, iż przysługiwały jej uprawnienia strony. O wydaniu decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - jak twierdzi J. D. - dowiedziała się na rozprawie sądowej w dniu 20 września 2000 r. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej numerami geodezyjnymi 2176/1 o pow. 499 m² i 2176/2 o pow. 448 m² położonej w [...] przy ul. [...] i orzekło o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 kwietnia 1999 r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła wniosek z uchybieniem terminu. Jeżeli więc żądanie wznowienia postępowania zostaje zgłoszone przez stronę z zachowaniem terminu określonego w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego i jeżeli strona wskazuje ustawową podstawę wznowienia, właściwy organ zobowiązany jest do podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku we wniosku J. D. wskazała, iż domaga się wznowienia postępowania z tego względu, że nie brała udziału w postępowaniu, a więc przesłankę wznowienia wymienioną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z przedłożonego przez J. D. prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2003 r. sygn. akt II Ca 601/03 wynika, że z dniem 1 stycznia 1985 r. nabyła ona przez zasiedzenie, udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej nr 2176/4. Przedmiotowa nieruchomość 2176/4 powstała na skutek podziału działki nr 2176/2, a więc wnioskodawca jako współużytkownik wieczysty tej nieruchomości jest stroną w sprawie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej nr 2176/2 w prawo własności. Zatem jako strona może skutecznie domagać się wznowienia postępowania w tej sprawie. Ponadto organ stwierdził dochowanie przez wnioskodawcę ustawowego terminu wynikającego z art. 148 § 2 k.p.a. Oddalając skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...], wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że nie narusza ona prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł na wstępie, iż organ II instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny niniejszej sprawy i zasadnie przeanalizował czy zostały spełnione przesłanki wznowienia. J. D. nie brała udziału w postępowaniu w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], co nie oznacza jeszcze, iż nie posiadała przymiotu strony już w dacie wydania decyzji. Organ w momencie w którym powziął wiadomość, iż w sądzie powszechnym prowadzone jest postępowanie w przedmiocie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek J. D. w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. wydania orzeczenia w tej sprawie przez sąd powszechny. Orzeczeniem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2003 r. sygn. akt II Ca 601/03 J. D. z dniem 1 stycznia 1985 r. nabyła przez zasiedzenie udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] oznaczonej numerem 2176/4. Działka ta natomiast powstała z podziału działki nr 2176/2. Legitymując się niniejszym postanowieniem J. D. - zdaniem sądu - mogła skutecznie domagać się wznowienia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w dacie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania nie miała jeszcze stwierdzonego prawa zasiedzenia tej nieruchomości. Niewątpliwie bowiem już wówczas miała interes prawny w rozstrzygnięciu tej kwestii, w sytuacji kiedy to władał faktycznie tą nieruchomością i rościła sobie do niej prawa, a orzeczenie sądowe to potwierdziło. W ocenie Sądu bezspornie zatem J. D. ma interes prawny wnosząc o wzruszenie decyzji Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia 13 kwietnia 1999 r. nr [...]. Jej interes prawny ma swoje umocowanie w przepisach ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 123, poz. 781 ze zm.) Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 836/04 wniosła S. D. domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: - naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako: p.p.s.a.), poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję i nie stwierdzenie, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa, pomimo, że zachodzą ku temu przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego, zwłaszcza w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego - naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez ustalenie że J. D. przysługuje legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania pomimo, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do nadania J. D. przymiotu strony postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in., iż w dniu złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności J. D. nie posiadała interesu prawnego, a zatem nie posiadła przymiotu strony. Nabyła go dopiero w trakcie postępowania administracyjnego wraz z wydanym przez Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 11 grudnia 2003 r. o zasiedzeniu udziału w prawie użytkowania wieczystego. Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku rażąco naruszyło przepisy postępowania administracyjnego przez wszczęcie postępowania z wniosku osoby która nie miała przymiotu strony, a także przez zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy cywilnej - zasiedzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływaną dalej jako "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Z uwagi, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, określone w art. 183 § 2 ppsa, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ Sąd rozpoznając sprawę, nie naruszył przepisów prawa. Wbrew twierdzeniom skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w zaskarżonym wyroku z dnia 10 stycznia 2006 r., dokonał prawidłowej kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku dnia [...] uchylającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania i wznawiającej postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Podstawy skargi kasacyjnej sprowadzają się w swej istocie do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 3 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżąca nadmieniła, że naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 wspomnianej ustawy polegało na nieuwzględnieniu skargi na decyzję i niestwierdzeniu, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa, pomimo, że zachodziły ku temu przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego, zwłaszcza w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem art. 28 kpa zaś naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegało na ustaleniu, że J. D. przysługuje legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania pomimo, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie skarżącej, nie daje podstaw do nadania J. D. przymiotu strony w tym postępowaniu. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zgodnie z art. 147 kpa, wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje jedynie na wniosek strony (w niniejszej sprawie podstawę wznowienia postępowania stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa ). Jedną z przesłanek wznowienia postępowania wynikającą z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa jest to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jednakże należy przy tym wskazać, iż jednym z najistotniejszych aspektów zasady ogólnej Kodeksu postępowania administracyjnego - czynnego udziału strony w postępowaniu przed organami administracji państwowej (art. 10 kpa) - jest zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie. Powołana zasada odnosi się również do postępowania w przedmiocie wznowienia. Organ administracji państwowej obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek jednej ze stron, organ administracji nie może tylko gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu, które może mieć wpływ na wynik sprawy (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 21 października 2002r., sygn. akt OPS 9/02) i prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wziął to pod uwagę. Twierdzenie strony skarżącej, że J. D. nie była legitymowana do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją przekształcającą prawo użytkowania wieczystego w prawo własności, ponieważ złożyła go już po wydaniu ostatecznej decyzji przez Prezydenta Miasta [...] co oznacza, że chwili składania wniosku o wznowienie postępowania nie miała interesu prawnego a tym samym i atrybutu strony w rozumieniu art. 28 kpa, są chybione. To, że J. D. nie brała udziału w postępowaniu w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie oznacza, iż nie posiadała statusu strony w dacie wydawania tej decyzji. Z mocy prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2003r. z dniem 1 stycznia 1985r. nabyła przez zasiedzenie udział w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Dysponując powyższym postanowieniem mogła skutecznie domagać się wznowienia postępowania w wyżej opisanej sprawie. Nie ma znaczenia przy tym okoliczność, że w dacie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania nie miała jeszcze stwierdzonego zasiedzenia udziału w prawie wieczystego użytkowania tej nieruchomości. Już wówczas bowiem miała interes prawny w rozstrzygnięciu tego zagadnienia a to z uwagi na faktyczne władanie przedmiotowym gruntem i roszczenie sobie do niego prawa. Orzeczenie Sądu powszechnego, mające deklaratoryjny charakter, jedynie potwierdziło taki stan rzeczy. Skoro więc okres zasiedzenia udziału w prawie do przedmiotowej nieruchomości upłynął jeszcze przed wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia 13 kwietnia 1999r. należy stwierdzić, iż już wówczas J. D. była osobą mającą interes prawny, którego źródłem były przepisy ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności oraz stroną postępowania. W świetle powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny podzielając wywody Sądu I instancji przyjął, że zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej nie mogą zostać uznane za uzasadnione. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.