I OZ 795/07

Naczelny Sąd Administracyjny W składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 08 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Ś. - Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 06 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 457/07, odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. Ś. - Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie: stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej postanawia: - oddalić zażalenie I OZ 795/07 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 06 września 2007 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 457/07, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., nazywanej dalej p.p.s.a.), odmówił B. Ś. - Z., nazywanemu dalej skarżącym, przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 04 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 2573/03, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...], nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oraz postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r., sygn. akt I SA 2573/03, przyznał mu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Skutkiem powyższego Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. pismem z dnia 21 czerwca 2005 r. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego A. B.. W dniu 08 września 2005 r. w sprawie zapadł wyrok oddalający skargę skarżącego jak również skargę wniesioną przez Agencję [...] S.A. w Warszawie. Pismem z dnia 12 września 2005 r. ustanowiony w sprawie z urzędu radca prawny poinformował swojego mocodawcę - skarżącego, iż odmawia wniesienia w jego imieniu skargi kasacyjnej, uznając że jej wniesienie w sposób oczywisty naruszałoby ustawowe wymogi w tym zakresie. Jednocześnie radca prawny wypowiedział udzielone mu pełnomocnictwo. Wnioskiem z dnia 25 listopada 2005 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o ustanowienie w sprawie adwokata. Pismem z dnia 05 grudnia 2005 r. Sąd poinformował wnioskodawcę, że skoro postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r. przyznano mu już prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, to wszelką korespondencję dotyczącą zmiany pełnomocnika powinien kierować do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.. W dniu 05 stycznia 2006 r. skarżący ustanowił swoim pełnomocnikiem adwokata W. K., który w jego imieniu wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 08 września 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 272/06, uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 457/07, uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] w zakresie, w którym decyzje te odmawiały stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w części dotyczącej wywłaszczenia. Od powyższego wyroku w dniu 04 lipca 2007 r. Agencja [...] S.A. reprezentowana przez adwokata A. K. wniosła skargę kasacyjną. W dniu 08 sierpnia 2007 r. skarżący ponownie zwrócił się do Sądu o przyznanie mu w toczącej się sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, uzasadniając to tym, że stronie przyznano już prawo pomocy w zakresie całkowitym (w tym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika), zatem nie ma on prawnej możliwości ponownego przyznania prawa, które skarżący już uzyskał. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, domagając się zmiany treści postanowienia. W związku z tym, że w wyniku postępowania ustanowionego w sprawie radcy prawnego utracił on do niego zaufanie jak również do radcy prawnego, któremu ustanowiony z urzędu radca prawny udzielił substytucji. W konsekwencji negatywny stosunek został przez skarżącego przeniesiony na całą Okręgową Izbę Radców Prawnych w W., skarżący zażądał przyznania adwokata. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 06 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym - wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a.). Powyższe przepisy, w ocenie Sądu I instancji, oznaczają, że podmiot uprawniony może podjąć starania o przyznanie prawa pomocy w każdym czasie, aż do zakończenia postępowania sądowego prawomocnym wyrokiem. Z drugiej jednak strony wydanie korzystnego postanowienia co do kosztów sądowych lub co do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika eliminuje dalsze pozytywne rozpatrywanie wniosków w tym zakresie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r. Sąd I instancji przyznał skarżącemu radcę prawnego, a to oznacza, że już raz przyznano skarżącemu fachową pomoc prawną do nie zakończonej prawomocnie sprawy prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, co do której wpłynęła skarga kasacyjna. Skoro skarżący ma już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika, nie jest możliwe ponowne przyznawane prawa, które skarżący już uzyskał. Dla oceny wniesionego sprzeciwu nie ma więc znaczenia fakt, że skarżący żąda teraz ustanowienia adwokata zamiast radcy prawnego, gdyż jak wskazano wyżej prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika już mu przyznano. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wyznaczania kolejnego pełnomocnika (w niniejszej sprawie adwokata zamiast radcy prawnego) tylko dlatego, że skarżący nie darzy zaufaniem pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Z uwagi jednak na fakt, iż wyznaczony imienne przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. radca prawny wypowiedział pełnomocnictwo, którego udzielił mu skarżący i jednocześnie odmówił wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji uznał za zasadne ponowne wystąpienie do OIRP w W. z prośbą o wyznaczenie skarżącemu z urzędu nowego radcy prawnego, informując go o dokonanej czynności. Pismem z dnia 15 września 2007 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 06 września 2007 r. W uzasadnieniu skarżący podważył zasadność stanowiska Sądu I instancji, uznając za nietrafne stwierdzenie, że Sąd, przyznając mu już prawo pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, nie ma prawnych możliwości wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu poprzez zmianę radcy prawnego na adwokata. Skarżący odrzucił argumenty Sądu I instancji, podnosząc równocześnie zarzut nieuzasadnionego ograniczenia przyznanego mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie jest oparte na usprawiedliwionych podstawach. Z akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze treść art. 245 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a., postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Treść wydanego postanowienia odpowiadała żądaniu skarżącego, którego zakres określił we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 04 marca 2005 r. Wspomniane postanowienie stanowiło podstawę do zwrócenia się przez Sąd I instancji do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z wnioskiem o wyznaczenie konkretnego radcy prawnego. Wyznaczenie przez korporację prawniczą radcy prawnego z urzędu oraz podjęcie przez niego czynności, stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia Sądu z dnia 29 kwietnia 2005 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wyznaczenie przez korporację prawniczą radcy prawnego z urzędu i podjęcie przez niego czynności, w tym przypadku sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Tym samym skarżący nie może skutecznie domagać się od Sądu wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, a także nie może żądać zastąpienia przyznanego mu radcy prawnego adwokatem, bowiem przyznane mu prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, niepubl.). Mówiąc inaczej, żądanie skarżącego należy uznać za bezprzedmiotowe, gdyż prawo pomocy o określonej treści zostało mu już przyznane. Jego zakres mógłby ulec zmianie jedynie wtedy, gdyby Sąd stwierdził wystąpienie przesłanki zawartej w art. 249 p.p.s.a., skutkującej cofnięciem w całości lub części przyznanego prawa pomocy. W toczącym się postępowaniu, prawo do występowania w sprawie pełnomocnika profesjonalnego, przyznanego skarżącemu w ramach prawa pomocy (postanowienie z dnia 29 kwietnia 2005 r.) będzie realizowane, gdyż Sąd I instancji uznał za zasadne wystąpić ponownie do Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie radcy prawnego dla skarżącego. Zarzuty podniesione przez skarżącego każą podkreślić, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisu, który przyznawałby stronie prawo żądania od Sądu wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, w omawianym przypadku zmiany radcy prawnego na adwokata, z uwagi na to, że w ocenie skarżącego, wyznaczony poprzednio pełnomocnik z urzędu nie spełnił jego oczekiwań, tj. nie działał zgodnie z jego interesem. Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.