II SA/Rz 957/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk, Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak (spr.),, WSA Joanna Zdrzałka, Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc, po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy [...] i Rady Sołeckiej wsi D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - skargę oddala - Przedmiotem skargi Wójta Gminy [...] i Rady Sołeckiej wsi D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2005 roku Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2005 roku Nr [...] orzekająca o stwierdzeniu nieważnosci decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2000 roku NR [...] o stwierdzeniu, że nieruchomość gruntowa położona w N. stanowiła mienie gromadzkie. W podstawie prawnej powołano przepis art. 17 pkt l , art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 156 § l pkt 2, oraz art. l ust. l i 2 i art. 8 ust. l i 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, póz. 169 z późn. zm.) - W uzasadnieniu decyzji zostało wyjaśnione, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2000 r. znak: [...] stwierdził, że nieruchomość położona w N., składająca się z działek gruntowych nr 1920 o pow. 7,10 ha, 1921 o pow. 0,04 ha, 1922 o pow. 0,37 ha na dzień 5 lipca 1963 r. to jest na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, stanowiła mienie gromadzkie . Na poparcie swojego stanowiska powołał rejestr gruntowy z 1970 roku stwierdzający stan władania tymi działkami, oraz oświadczenia stron biorących udział w tym postępowaniu tj. przedstawiciela Gminy [...], Gminy [...] i sołtysa wsi D. z których to wynikało, w/w działki zostały zakupione przez mieszkańców wsi D. jako majątek wiejski od hrabiego S. Pismem z dnia [...].11.2004 roku Wójt Gminy [...] wystąpił z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2000 r. znak: [...] jako wydanej bez podstawy prawnej. Wyjaśnił, że decyzja została wydana na podstawie wadliwych ustaleń tj .zapisów protokołu nr [...] z dnia [...].02.1969 r stwierdzających władanie tych działek oraz rejestru z 1970 roku, gdy tymczasem dla tych nieruchomości została założona księga gruntowa w 1933 roku o nr. lwh. [...]. Od tego też czasu wprowadzane byłyby do niej zmiany . I tak Hr. K. S. został wpisany jako właściciel tych nieruchomości w dniu 2.11.1936 r na podstawie uchwały Sądu Okręgowego z dnia [...].X.1936 r sygn. [...] i dekretu dziedzictwa Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 1936 r na następnie zostały one przejęte na cele reformy rolnej a następnie na podstawie dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przyjętych na cele reformy rolnej , zostały ona zaintabulowane na rzecz Skarbu Państwa. W takim stanie faktyczny w ocenie Wójta [...] brak było podstaw do stwierdzenia, iż w dniu 5 lipca 1963 r w/w nieruchomość stanowiła mienie gromadzkie . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2005 roku na działając podstawie art. 17 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 1 ust.1 i 2, art. 8 ust.1 i 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych / DZ.U Nr 28, poz. 169 ze zm/ stwierdziło nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2000 r. znak: [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że definicję mienia gromadzkiego (gminnego) definiuje w rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mienia gromadzkiego i trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64, póz. 303) wydane z upoważnienia ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych. Przepis § l pkt l powołanego rozporządzenia stwierdza, że przez mienie gromadzkie użyte w rozporządzeniu należy rozumieć mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, póz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromadzkie i inne prawa majątkowe. Zgodnie z art. l ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, oprócz wspólnot gruntowych ( określonych w ust. l art. 2 ustawy) podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie także nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi. Zapisy natomiast w zamkniętej księdze gruntowej Lwh. [...] wskazują, że przedmiotowy grunt od 2.11.1936 r do 15.04.1947 roku był własnością hr. K. S., a od 16.04.1947 roku był władnością Skarbu Państwa . Obecnie działki te położone są w obrębie ewidencyjnym wsi N. i należą administracyjnie do gminy [...]. Władającym tą nieruchomością jest Gmina [...]. Reasumując organ przyjął, że błędnym jest przyjęcie w weryfikowanej decyzji o stwierdzeniu, że nieruchomości w/w stanowiły mienie gromadzkie co oznacza, że decyzja Starosty [...], wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 7 Kpa) i prawa materialnego (art. l ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych). Stanowi to kwalifikowaną wadę decyzji, określoną w art. 156 § l pkt 2 K. p. a., uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności . We wniosku ponowne rozpatrzenie sprawy Wójt Gminy [...] i Rada Sołecka Wsi D. zarzucili zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa tj. przepisu art. 1 ust.2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączyli dokumenty potwierdzające prawo mieszkańców do mienia gromadzkiego . W cenie odwołujących organ przytoczył definicje mienia gromadzkiego, bez odniesienia się do stanu faktycznego sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i stawianych w nim zarzutów i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję . W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a nadto wyjaśnił, że dołączone dowody o zgłoszeniu mieszkańców wsi D. do właściciela gruntu Hr. S. z dnia 25 sierpnia 1939 r nie potwierdzają faktu nabycia tych nieruchomości przez nich lecz dowodzą o zamiarze ich nabycia . Natomiast brak jest jakichkolwiek dowodów do zakwestionowania wpisów zawartych w Lwh. [...] aby wynikało z nich , że mieszkańcom wsi D. przysługiwało do tych nieruchomości prawo o charakterze majątkowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Wójt Gminy oraz Rada Sołecka wsi D. reprezentowani przez radcę prawnego A. G. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa materialnego oraz procesowego. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo zarzucono, że faktyczne władanie gruntami przez mieszkańców wsi D. nie dawało podstaw prawnych do przejęcia tych nieruchomości na cele reformy rolnej, tym samym nieruchomości te nie powinny być przejęte na rzecz Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ zwana dalej P.p.s.a. , nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia / art. 135 ustawy/. Postępowania sądowoadministracyjnego oparte jest na zasadzie skargowości , może być wszczęte jedynie na żądanie uprawnionego do wniesienia skargi podmiotu. Legitymacja ta została określona w art. 50 ustawy P.p.s.a. Według w/w przepisu uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy , kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. O interesie prawnym w rozumieniu w/w przepisu mówimy wówczas , gdy ma on wsparcie w przepisach prawa materialnego , czyli w normie prawnej, która stanowi podstawę uprawnienia lub obowiązku / z uzasadnienia wyroku z dnia 10.10.1998 r sygn.akt. III SA 955/97 nie publ../, przejawia się on w tym, że działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku./ vide wyrok NSA z dnia 3.06.1996 r II SA 74/96 publ. ONSA z 1997 r Nr 2 po.89 / W rozpoznawanej sprawie organy orzekały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych / Dz.U z 1963 roku Nr 28 poz. 169 ze zm/ oraz przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 roku w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania / Dz.U z 1962 r Nr 64 poz. 303./ W świetle unormowań zawartych w/w przepisach starosta orzeka decyzją, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie / art. 8 ust.1/ organem wyższego stopnia w stosunku do starosty orzekającego na podstawie art. 8 ust.1 w/wymienionej ustawy jest samorządowe kolegium odwoławcze. Definicję mienia gromadzkiego określa przepis § 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia według którego jako mienie gromadzkie należy rozumieć mienie , które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych / Dz.U Nr 43 poz. 191 / stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe/ Niekwestionowany jest fakt, że sporne działki położone są w obrębie ewidencyjnym wsi N. i należą administracyjnie do gminy [...] oraz powiatu [...], natomiast Wieś D. administracyjnie należy do Gminy [...] i powiatu [...] / obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r w sprawie wykazu gmin powiatów wchodzących w skład województw. Zakres działania gminy określa art. 6 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym / Dz.U z 2001 r Nr 142 po.1591 ze zm/ w zw. z art.4 ust.3 ustawy. W tym stanie sprawy w ocenie Sądu wójt Gminy [...] reprezentujący Gminę [...] ani Rada Sołecka wsi D. nie są uprawnieni do wniesienia skargi bowiem zaskarżona decyzja nie dotyka uprawnień Gminy [...] jak i sołectwa wsi D. jak również ich mienia. Legitymacji do wniesienia skargi przez w/w podmioty nie można wywieść również z przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jak i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 roku w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania . W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest pogląd , że tam gdzie skargę wnosi nieuprawniony podmiot , ale istniejący podmiot, jego skarga po uprzednim zbadaniu legitymacji do wniesienia skargi wynikającej ze stosownych norm prawa materialnego podlega oddaleniu / vide wyrok NSA z dnia 29.10.2003 r sygn.akt II SA 3113/03 Lex nr 149529 , wyrok NSA z dnia 29.09.2000 r sygn. II SA 2109/00 publ. OSP 2001/6/86./ Uznanie przez Sąd skarżących za podmioty nie mające legitymacji do wniesienia skargi wyłącza możliwość badania legalności zaskarżonego aktu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku po myśli art. 151 P.p.s.a.