II OSK 1309/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Rady Miasta [...] W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2132/06 w sprawie ze skargi M. K. i innych na uchwałę Rada Miasta [...] W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta [...] W., gmin: M., N., R., S., W. oraz miast P. i P. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Miasta [...] W. na rzecz A. K.– P. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II OSK 1309/07 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 2132/06 po rozpoznaniu skargi: M. K. i innych na uchwałę Rady [...] W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania i odprowadzania ścieków na terenie miasta [...] W., gmin: M., N., R., S., W. oraz miast P. i P. - stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w § 28 ze skargi A. K.-P., a w pozostałej części jej skargę oddalił; - odrzucił skargi wniesione przez innych skarżących. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy: Uchwałą z dnia [...] Rada [...] W. uznała za bezprzedmiotowe i niezasadne wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego przez uchwałę Rady [...] W. z dnia [...] w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania i odprowadzania ścieków na terenie miasta [...] W., gmin: M., N., R., S., W. oraz miast P. i P. w części dotyczącej § 19 pkt 1 i § 28 wniesione przez grupę mieszkańców reprezentowanych przez A. J. P. i K. J. Wobec nieuwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego osoby wnoszące wezwanie zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchwałę Rady [...] W. z dnia [...] żądając stwierdzenia nieważności § 19 pkt 1 tej uchwały, który nakłada na odbiorcę usług obowiązek wybudowania na własny koszt studzienki znajdującej się na terenie nieruchomości w każdym przypadku, za wyjątkiem sytuacji, gdy jest to niemożliwe ze względów technicznych lub stwierdzenie nieważności tego przepisu i nałożenie tego obowiązku na dostawce usług oraz stwierdzenia nieważności § 28 tej uchwały przyznającego dostawcy usług prawo uzależnienia zawarcia umowy, w tym umowy na doprowadzenie wody i odprowadzenie ścieków od ustanowienia przez odbiorcę usług zabezpieczenia jej wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku rozpoznając skargę wniesioną przez A. K.-P. uznał, iż jako właścicielka nieruchomości położonej w W. i ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacyjnej posiada legitymacje do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ((Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Sąd uznał, że na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącej przez § 28 uchwały uzależniający zawarcie umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków od ustanowienia zabezpieczenia jej wykonania przez odbiorcę. Przepis ten narusza art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. nr 72, poz. 747 ze zm.), który zobowiązuje przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Skoro obowiązek zawarcia umowy wynika wprost z ustawy, to niedopuszczalna jest próba ograniczania tego obowiązku przez uzależnienie zawarcia umowy od zabezpieczenia wykonania umowy przez odbiorcę. Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia § 19 pkt 1 uchwały. W świetle tego paragrafu odbiorca usług ma obowiązek w oparciu o art. 15 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy wybudować na własny koszt przyłącze kanalizacyjne wraz ze studzienką na terenie nieruchomości gruntowej z wyjątkiem przypadków, gdy względy techniczne uniemożliwiają lokalizację studzienki oraz przyłączyć budynek mieszkalny lub inny obiekt do sieci kanalizacyjnej na warunkach wskazanych przez dostawcę usług i na podstawie uzgodnionej dokumentacji, za wyjątkiem wcinki do czynnej sieci kanalizacyjnej. Odbiorca usług może wystąpić o opomiarowanie ilości odprowadzanych ścieków, wtedy koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia ponosi Odbiorca usług. Sąd uznał, że z art. 15 ust. 2 ustawy i art. 2 ust. 5 wynika, że każde przyłącze winno być zakończone studzienką, a jeżeli ma być ona usytuowana na nieruchomości należącej do odbiorcy, to brak jest podstaw do uznania, iż nałożenie obowiązku wybudowania studzienki na odbiorcę usług, jako właściciela gruntu jest niezgodne z prawem. Skoro brak jest przepisu zakazującego wprost nałożenie na odbiorcę usług obowiązku wybudowania na jego gruncie wraz z przyłączem studzienki, która co do zasady stanowi zakończenie przyłącza, a winna być dostosowana do potrzeb konkretnego odbiorcy i służy do obsługi przyłącza to brak jest podstaw do uznania, iż § 19 zaskarżonej uchwały narusza interes prawny czy uprawnienie skarżącej. W sprawie mimo wniesienia skargi przez kilkadziesiąt podmiotów wpis uiściła tylko A. K.-P., a więc skargi pozostałych osób należało odrzucić. W skardze kasacyjnej Miasto [...] W. zaskarżyło wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu: a) art. 6 ust. 2 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w zw. z art. 1 oraz art. 490 § 1 k.c. polegającą na przyjęciu, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy – bez względu na to czy istnieje wątpliwość, co do stanu finansowego odbiorcy usług oraz uznanie, że wyłączona jest możliwość stosowania art. 490 § 1 k.c., to jest, że nie można uzależniać zawarcia umowy od zabezpieczenia jej wykonania przez odbiorcę usługi; b) art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez uznanie, że Rada [...] W. zobowiązana do określenia w regulaminie dostawy wody i odprowadzania ścieków praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług nie mogła wprowadzić w § 28 uchwały zapisu uzależniającego zawarcie umowy od ustanowienia zabezpieczenia jej wykonania przez odbiorcę, pomimo, iż w przypadku zawarcia umowy z odbiorcą o wątpliwym stanie majątkowym istniejącym i znanym w dacie zawarcia umowy przewidziane w art. 490 § 1 k.c. uprawnienie do powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia nie przysługuje zgodnie z § 2 art. 490 k.c.; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia – art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że skarżąca miała interes prawny do kwestionowania § 28 regulaminu, mimo, iż w dacie wyrokowania zawarła ona z "[...] w [...] W." umowę na odbiór ścieków z dnia [...] grudnia 2006 r., a faktycznie ścieki odprowadzane są z nieruchomości od dnia [...] listopada 2006 r. i nie żądano od niej zabezpieczenia wykonania umowy. W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punktu 1, 3 i 5 i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca w dacie wyrokowania nie miała interesu prawnego pojmowanego, jako związek pomiędzy sferą jej indywidualnych praw i obowiązków do zaskarżenia § 28 regulaminu, gdyż zawarła ona umowę na odprowadzanie ścieków w dniu [...] grudnia 2006 r. i nie żądano od niej zabezpieczenia. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie wyłącza stosowania przepisów k.c. w szczególności art. 490 k.c. przy zawieraniu umów wskazanych w art. 6 ust 2 ustawy. Zakwestionowanie prawa stosowania art. 490 k.c. nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Przyjęcie stanowiska Sądu oznaczałoby konieczność zawarcia umowy z podmiotem, którego sytuacja finansowa jest wątpliwa oraz z podmiotem, z którym rozwiązano umowę z powodu nieuiszczenia należności za usługi i z podmiotem w stanie likwidacji. Jest oczywiste, że umowa pomiędzy przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym, a odbiorcą usług musi być zgodna z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jednakże zgodnie z art. 1 k.c. zastosowanie będą miały w zakresie nierozstrzygniętym ustawą przepisy kodeksu. Przepis § 28 regulaminu nie narusza obowiązującego porządku prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. Istotą sądowej kontroli administracji sprawowanej przez sądy administracyjne jest kontrola zaskarżonych do niego aktów lub czynności według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Okoliczność, iż w dacie orzekania przez Sąd I instancji ze skarżącą A. K.-P. została już zawarta umowa na odbiór ścieków z dnia [...] grudnia 2006 r., a faktycznie ścieki odprowadzane są z nieruchomości od dnia [...] listopada 2006 r. i nie żądano od niej zabezpieczenia wykonania umowy nie może mieć w tej sytuacji żadnego znaczenia dla oceniania posiadanej przez nią legitymacji do zaskarżenia § 28 przedmiotowej uchwały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skoro fakty te nastąpiły już po dniu 20 października 2006 r., w której to dacie wniosła ona swoją skargę. Nie są trafne także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zgodzić należy się ze stanowiskiem przyjętym przez Sąd I instancji, że skoro przepis art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. nr 72, poz. 747 z późn. zm.) zobowiązuje przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne do zawarcia umowy o zaopatrzeniu w wodę lub odprowadzaniu ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zwarcie umowy, to przedsiębiorstwo to – dostawca usług – nie może uzależniać zawarcia umowy od warunków nieprzewidzianych w tym art. 6, a w szczególności od złożenia zabezpieczenia. Zauważyć można, że stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy w umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków zawiera postanowienia dotyczące okresu swego obowiązywania oraz odpowiedzialności za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Właśnie te postanowienia umowy odnoszące się do odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy powinny gwarantować dostawcy usług wywiązywanie się przez odbiorcę usług z obowiązków wynikających z umowy. Przepis art. 490 § 1 k.c. umożliwia stronie umowy wzajemnej, która obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, w sytuacji, gdy spełnienie świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy, powstrzymanie się ze spełnieniem świadczenia dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub zabezpieczenia. Jednocześnie § 2 tego artykułu wyłącza uprawnienie z § 1 w sytuacji, w której strona w chwili zwarcia umowy wiedziała o stanie majątkowym drugiej strony. Oznacza to w warunkach rozpoznawanej sprawy, że w chwili zawarcia umowy dostawca usług – przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne w sytuacjach wątpliwości, co do stanu majątkowego odbiorcy mogłoby uzależnić świadczenie przez siebie usług od wcześniejszego zabezpieczenia. Jednakże byłoby to jaskrawo sprzeczne z postanowieniem art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który zobowiązuje wspomniane przedsiębiorstwo do zawarcia umowy z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zwarcie umowy. Zauważyć przy tym można, że art. 6 ust. 1a tej samej ustawy stanowi, że do zakupu wody przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne lub wprowadzania ścieków przez to przedsiębiorstwo do urządzeń kanalizacyjnych, będących w jego posiadaniu stosuje się przepisy k.c. Ustawodawca nie zwarł takiego zastrzeżenia w odniesieniu do umowy o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków pomiędzy dostawcą usług a odbiorcą usług. Prowadzi to łącznie do wniosku, że wolą ustawodawcy było zobowiązanie takich przedsiębiorstw do zawierania umów z każdą osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z wnioskiem o zwarcie umowy, a więc art. 490 k.c. nie może mieć do takich umów zastosowania. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 tej samej ustawy.