I SA/Ke 77/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz,, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Krzysztof Czarnecki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę. I SA/Ke 77/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], nr [...], wydaną dla spółki z o.o. A. , uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty długu celnego, określającą kwotę długu celnego na kwotę 3173,40 zł ciążącego na towarze celnym objętym zgłoszeniem oraz zmieniającą wymienione w niej elementy zgłoszenia celnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Spółka A. zgłosiła w Oddziale Celnym do procedury dopuszczenia do obrotu zakupioną odzież używaną. Do zgłoszenia dołączono m.in. fakturę nr [...] z dnia 26 maja 2003r. zawierającą deklarację eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru, certyfikat pochodzenia, DWC, świadectwo dezynfekcji oraz oświadczenie o poniesionych kosztach transportu. Na podstawie informacji przekazanej przez Główny Urząd Ceł w D. o przeprowadzeniu dodatkowej kontroli dowodów pochodzenia zawartych m.in. na rachunku nr [...], z której wynika, że towar opisany w tym rachunku nie jest towarem pierwotnego pochodzenia w rozumieniu umowy zawartej między Wspólnotą Europejską a Polską (Protokół Nr 4), decyzją z dnia [...], nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego uznał wskazane wyżej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, zmieniając określone zapisy dokumentu JDA SAD oraz określając prawidłową kwotę długu celnego. Dyrektor Izby Celnej , po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji, podał, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli powstał on przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Oznacza to, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (DZ.U. Nr 75 poz. 802 z 2001r. ze zm.). Zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Stawki celne obniżone stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których to się odnosi spełniają warunki do ich zastosowania (art. 13 § 4 Kodeksu celnego). Podstawowym kryterium do wyboru prawidłowej stawki celnej jest pochodzenie towaru, które według przepisów tytułu II działu II Kodeksu celnego można podzielić na dwie kategorie: preferencyjne i niepreferencyjne. W imporcie towarów podział taki dokonywany jest w zależności od tego, jakie środki taryfowe zostaną zastosowane. Gdy zastosowana jest stawka obniżona wówczas dokumentowanie pochodzenia towaru zalicza się do kategorii pochodzenia preferencyjnego i następuje w ramach odpowiedniej umowy o wolnym handlu (art. 20 Kodeksu celnego). W niniejszej sprawie kwotę długu celnego Spółka A. określiła z zastosowaniem stawki celnej obniżonej UE - 0%, przedkładając dowód pochodzenia w postaci deklaracji eksportera na fakturze. W takim przypadku zastosowanie mają postanowienia Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991r. (Dz. U. z 1994r., Nr 11, poz. 38 ze zm.). W świetle postanowień tego Protokołu, eksporter wystawiający dowód pochodzenia powinien być w posiadaniu odpowiednich dokumentów potwierdzających nabycie statusu pochodzenia preferencyjnego już w momencie podpisania deklaracji na fakturze. Nierozłącznym zaś elementem systemu stosowania stawek obniżonych dla towarów pochodzących ze Wspólnoty w oparciu o przedłożony dowód preferencyjnego pochodzenia jest możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia. Weryfikacja taka wykonywana jest wyłącznie przez władze celne kraju eksportu, a jej wynik jest wiążący dla polskich organów celnych (art. 32 Protokołu Nr 4). Z przepisu art. 32 Protokołu wynika nadto, że wynik kontroli nie wymaga uzasadnienia, a polskie organy celne nie mogą otrzymanego wyniku kwestionować. W niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki do zastosowania obniżonych stawek celnych, wynikających z obowiązującej taryfy celnej oraz Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, albowiem niemieckie władze celne w toku postępowania weryfikacyjnego nie potwierdziły preferencyjnego pochodzenia towaru, w związku z czym zweryfikowana deklaracja eksportera na fakturach sprzedaży nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej. Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka z o.o. A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji zarzuciła, po pierwsze, naruszenie przepisów postępowania tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1 oraz 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 poz. 60 za 2005r. ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001r. ze zm.) - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy związanych z zakwestionowaniem preferencyjnego pochodzenia importowanych towarów, oraz błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie. Po drugie, zarzuciła naruszenie art. 13 § 1 i 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 83 § 3 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 226 poz. 1885 ze zm.) i w związku z art. 32 Protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego w Brukseli 16 grudnia 1991r.(Dz. U. Nr 11 poz. 38 z 1994 ze zm.) - poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego oraz błędne odczytanie uzyskanych wyników, co skutkowało odmową przyjęcia stawki celnej obniżonej. Po trzecie, naruszenie art. 15 ust. 4 i 4 c ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 8 stycznia 1993r. (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz art. 19 ust. 7, art. 33 ust. 2 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów usług (Dz. U. Nr 137 poz. 1302) – poprzez bezzasadne podwyższenie kwoty podatku VAT mając na uwadze bezprzedmiotowość zmiany stawki celnej zaimportowanego towaru. W rozwinięciu zarzutów Spółka A. wskazała, że w aktach sprawy brak jest wniosku strony polskiej skierowanego do władz niemieckich o przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego. Nadto podniosła, że odpowiedź niemieckich władz celnych skierowana została do innej sprawy. Oznacza to, że organy celne nie wykazały czy były, a jeśli tak to jakie, uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towarów czy też spełnienia innych wymogów 4 Protokołu. Zdaniem strony skarżącej w myśl art. 32 Protokołu Nr 4 tylko wykazanie uzasadnionych wątpliwości może skutkować wnioskiem o wszczęcie postępowania weryfikacyjnego. Dokumenty sprawy nie potwierdzają też tezy, że prowadzona kontrola miała charakter wyrywkowy. Okoliczności tych zaskarżone decyzje nie wyjaśniły, mimo podnoszenia tych zarzutów w odwołaniach od rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych. Skarżąca Spółka akceptując zapatrywanie organów celnych o wiążącej mocy odpowiedzi weryfikacyjnej kraju eksportu wskazała jednak, że uzyskana w wyniku weryfikacji odpowiedź władz celnych państwa eksportera winna podlegać ocenie w postępowaniu dowodowym zgodnie z regułami zawartymi w art. 194 Ordynacji podatkowej. Konieczność takiej oceny wynika zdaniem skarżącej z faktu istnienia dużej rozbieżności orzecznictwa władz niemieckich w podobnych sprawach. Obowiązkiem polskich władz celnych było zatem wyjaśnienie dlaczego w analogicznych sprawach (zbiórka odzieży używanej na terenie Unii) władze celne niemieckie czy holenderskie raz dokonywały weryfikacji pozytywnych, a raz jak w przedmiotowych przypadkach negatywnej. Brak wyjaśnienia powyższej, kluczowej kwestii powoduje, że postępowanie przeprowadzone przez organy celne narusza zasady Ordynacji podatkowej wymienione w pkt. I skargi. Poza tym strona skarżąca podniosła, że polskie władze celne niewłaściwie odczytały przekazane jej wyniki weryfikacyjne, co skutkowało nieuzasadnionym pozbawieniem jej możliwości preferencyjnego traktowania importu odzieży używanej. Z przesłanej odpowiedzi, zgodnie z którą wykazane w rachunkach towary nie są towarami uprzywilejowanymi pierwotnego pochodzenia, nie można wnioskować o konieczności odmowy zastosowania preferencji celnych. Z otrzymanej informacji wynika jedynie, że towary nie posiadają pierwotnego pochodzenia, co nigdy wątpliwości nie budziło. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. "h" Protokołu Nr 4 produktami całkowicie uzyskanymi we Wspólnocie są używane artykuły tam zebrane, nadające się tylko do odzysku surowców. Oznacza to, że pochodzenie wspólnotowe ma odzież nie tylko wyprodukowana na terenie Unii, ale też wyprodukowania gdzie indziej, a tam jedynie zebrana o ile zostanie wykorzystana do odzysku surowców. Spółka A. takim właśnie przerobem zaimportowanej odzieży zajmuje się statutowo w związku z czym odmówienie jej stawki preferencyjnej jest niezrozumiałe. Pomiędzy Spółką A. a organami celnymi nie było sporne, że Spółka przyjmując deklaracje eksportera działała w dobrej wierze. Niezrozumiałym jest zatem zdaniem Spółki, iż to ona ma ponieść konsekwencje uchybień ewentualnie popełnionych przez jej kontrahenta. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że nie jest zasadny pogląd strony, iż wynik weryfikacji został niewłaściwie odczytany. Wskazał, że wykazując wspólnotowe pochodzenie towaru Spółka nie może skutecznie powoływać się na art. 5 ust. 1 lit. h Protokołu Nr 4 albowiem wśród importowanej odzieży była również nadająca się do użytku, która została wprowadzona na rynek krajowy. Oznacza to, że towar nie został w całości przeznaczony do dalszego przerobu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Istotą sporu między stronami jest odpowiedź na pytanie, czy Spółka mogła korzystać z obniżonych stawek celnych. Na wstępie wskazać należy, że do rozstrzygnięcia sprawy, co podniosły organy celne, zastosowanie będzie miała ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 poz. 802 ze zm.) - z mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Art. 13 § 4 Kodeksu celnego (zwanego dalej KC) stanowił, że stawki celne obniżone i preferencyjne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, co do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Obniżone stawki celne stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej na mocy Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991r. Również w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. podpisano Porozumienie w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do wymienionego wyżej Układu Europejskiego w przedmiocie definicji pojęcia produkty pochodzące i metod współpracy administracyjnej. Układ Europejski wraz ze stanowiącym jego integralną część 4 Protokołem ma pierwszeństwo w stosowaniu przed regulacjami Kodeksu celnego. Wynika to bezpośrednio z dyspozycji art. 2 § 2 KC, stanowiącej, że obowiązki i uprawnienia przewidziane w prawie celnym, a związane z wprowadzeniem towarów na polski obszar celny bądź ich wyprowadzaniem z tego obszaru, powstają z mocy prawa, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Oznacza to zatem, że w razie zbiegu unormowań kodeksowych z regulacjami zawartymi w innych aktach prawnych, w tym umowach międzynarodowych, pierwszeństwo mają te ostatnie. W myśl przepisu art. 20 § 1 i 2 KC warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Taką właśnie umową jest Protokół Nr 4 UE dotyczący definicji pojęcia produkty pochodzące i metod współpracy administracyjnej. Art. 16 Protokołu wskazuje, że jednym ze sposobów dokumentowania pochodzenia towaru jest deklaracja eksportera złożona na fakturze czy innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Wnioski Spółki A. o zastosowanie preferencji poparte był takimi właśnie deklaracjami eksportera o pochodzeniu towaru ze Wspólnoty. Przyjęcie wówczas deklaracji za wiarygodne nie wykluczało przeprowadzenia kontroli postimportowej. Do przeprowadzenia takiej kontroli uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu (art. 32 Protokołu). Przeprowadzić mogą ją tak z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importera, a w jej ramach zażądać każdego dowodu. Z postanowień art. 32 Protokołu wynika nadto, że rola władz celnych kraju importu jest w procesie weryfikacji dowodów pochodzenia ograniczona. Mogą one jedynie w razie uzyskania uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towarów zwrócić się do kraju eksportu o ich weryfikację. Z redakcji tego artykułu wynika, że organy celne kraju importu nie muszą wykazywać we wniosku weryfikacyjnym przyczyn żądania jego przeprowadzenia. Uzasadnienie wniosku wymagane jest jedynie "w razie potrzeby" co oznacza jego wyjątkowość. Jedynym celem postępowania weryfikacyjnego jest sprawdzenie deklaracji. Oznacza to, że zadaniem organów państwa eksportera jest udzielenie pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi w zakresie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej. Polskie organy celne zwracając się o weryfikację, nie miały zatem podstawy prawnej do nakazywania władzom kraju eksportu określonego typu i sposobu przeprowadzenia weryfikacji. Dla potrzeb rozpoznawanej sprawy oznacza to, że argumenty strony skarżącej o braku wniosku weryfikacyjnego i nieznajomości jego uzasadnienia nie mogły wywołać żadnego skutku. Dalsza analiza art. 32 Protokołu prowadzi do wniosku, że wynik przeprowadzonej weryfikacji jest wiążący dla polskich władz celnych, skoro nie mogą one w tym zakresie prowadzić własnego postępowania sprawdzającego. Stanowisko takie kilkakrotnie zajmował Naczelny Sąd Administracyjny np. w orzeczeniach: z dnia 21 kwietnia 2004r., sygn. akt GSK 56/04 - publ. Wokanda 2004/10/34; z dnia 19 grudnia 2002r., sygn. akt I SA/Łd 2250/01 - niepubl., czy z dnia 8 września 1998r., sygn akt I SA/Łd 777/97 - publ. Prawo Gospodarcze 1999 nr 1 s. 40. Fakt wiążącej mocy przeprowadzonej weryfikacji nie był przez stronę skarżącą kwestionowany. W związku z tym obszerne rozważania skargi o rozbieżności w tym zakresie orzecznictwa władz celnych niemieckich nie mogły odnieść skutku w sprawie. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 21 ust. 3 Protokołu nr 4 odpowiedzialność za prawidłowe ustalenie statusu pochodzenia towaru ponosi eksporter sporządzający deklarację. Tak więc ewentualnie eksporter może przed swoimi władzami celnymi wykazywać błędy czy rozbieżności w orzecznictwie. Również ewentualnie eksporter mógłby przed swoimi władzami wykazywać, że eksportowany towar w myśl art. 5 ust. 1 lit. h ma status całkowicie uzyskanego we Wspólnocie. Jak wskazano wyżej weryfikacja w tym zakresie należy wyłącznie do kompetencji władz kraju eksportu. Oznacza to, że szerokie dywagacje skargi w tym zakresie nie mogły odnieść skutku. Tym samym niezasadne są zarzuty skargi o niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych związanych z ustaleniem preferencyjnego lub nie pochodzenia towarów oraz nieprawidłowego przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego skoro organy celne postępowania takiego prowadzić nie mogły. Nie zostały zatem naruszone wymienione w skardze przepisy Ordynacji podatkowej (art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 191) oraz art. 13 § 1 i 3 pkt 2 i 4, § 4 i art. 83 § 3 i art. 85 § 1 KC w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz. 1885) w zw. z art. 32 Protokołu Nr 4. Zgadzając się z wiążącym wynikiem weryfikacji Spółka A. podniosła nadto w skardze, że uzyskana w wyniku weryfikacji odpowiedź władz celnych państwa eksportera winna podlegać kontroli w postępowaniu dowodowym zgodnie z regułami zawartymi w art. 194 § 1 Ordynacji Podatkowej. Zgodzić się należy ze skarżącą, że sporne wyniki kontroli mają charakter dokumentów urzędowych o jakich mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej albowiem wystawione zostały przez organ władzy publicznej innego państwa, a honorowane są przez władze RP na podstawie umowy międzynarodowej. Pamiętać jednak należy, że jako dokument urzędowy, wynik weryfikacji korzysta z mocy wyżej wymienionego przepisu z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Domniemania powyższe oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie organu, a za udowodnione przyjąć należy wprost to co wynika z jego treści. Powyższe domniemania ustawowe można oczywiście obalić, ale po przeprowadzeniu stosownego postępowania. Inicjatorem takiego postępowania winien być w myśl reguł ogólnych ten kto chce z tego wywieść korzystne dla siebie skutki, a więc, jak w tym przypadku skarżąca Spółka. Skoro Spółka postępowania takiego przed organami nie zainicjowała to dokument ten korzysta tak z domniemania autentyczności jak i prawdziwości. Nie można też zgodzić się z poglądem skargi, że brak zawinienia po stronie importera musi implikować zastosowanie wobec niego stawki preferencyjnej. Z mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa zasada taka nie wynika. Jak wskazano na początku rozważań w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny. W związku z tym powoływanie się strony na zapisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie mogło odnieść skutku skoro w stanie prawnym sprawy nie miał on zastosowania. Z uwagi zatem na fakt, iż przeprowadzona przez władze niemieckie weryfikacja wykazała, że towar objęty przedmiotową deklaracją nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu nr 4 UE, polskie organy celne były uprawnione do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego i wydania w tym zakresie zaskarżonej decyzji. Za chybione ponadto należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów o VAT, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie obejmuje swym zakresem kwestii tego podatku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.