II SA/Bk 154/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. J. na pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych p o s t a n a w i a odrzucić skargę. II SA/Bk 154/07 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 21 września 2006 r. G. J. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez dwóch synów: P. i D. R. W formularzu wniosku wskazał, iż jest osobą samotnie wychowującą dzieci, przy czym w rubryce 1.5 "stan cywilny" wpisał "żonaty". Pismem z dnia [...] września 2006 r. znak [...] Dyrektor MOPS w M. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków wniosku poprzez dostarczenie zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach współmałżonki za 2005 r. W odpowiedzi na powyższe G. J. wskazał, iż nie może wykonać zobowiązania, albowiem nie zna miejsca pobytu swojej żony (pismo z dnia 26 października 2006 r.). Również wystąpienie Dyrektora MOPS do Urzędu Skarbowego w M. nie doprowadziło do uzupełnienia powyższego braku, gdyż żona wnioskodawcy nie figuruje w ewidencji podatników w/w Urzędu Skarbowego (pismo z dnia [...] października 2006 r. znak [...]). Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. znak [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. poinformował G. J. o pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków z uwagi na nieuzupełnienie wniosku i niedostarczenie zaświadczenia urzędu skarbowego o dochodach małżonki za rok 2005. Wskazał, iż na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym przy uwzględnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 13 kwietnia 1995 r. o pozbawieniu żony wnioskodawcy M. C. J. władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi P. i D. R. - nie jest możliwe ustalenie, że jest on osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W ocenie organu jako osoba pozostająca w związku małżeńskim powinien udokumentować dochody żony. W piśmie znalazło się pouczenie, iż na pozostawienie wniosku bez rozpoznania przysługuje skarga do sądu administracyjnego pod zarzutem naruszenia prawa, po uprzednim wezwaniu organu na piśmie do usunięcia tego naruszenia. W dniu 24 stycznia 2007 r. G. J. wezwał Dyrektora MOPS w M. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na "odrzuceniu wniosku o zasiłek rodzinny". Wskazał, iż nie utrzymuje kontaktów z żoną i nie zna miejsca jej pobytu. W odpowiedzi na wezwanie Dyrektor MOPS w M. podał, iż nie stwierdził naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie – pismo z dnia [...] stycznia 2007 r. znak [...]. Skargę na nierozpoznanie wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych poprzez pozostawienie go bez rozpoznania wywiódł w dniu 14 lutego 2007 r. do sądu administracyjnego G. J. W uzasadnieniu argumentował, iż jest osobą samotnie wychowującą dzieci, nie utrzymuje z żoną żadnych kontaktów i nie zna jej miejsca pobytu, a Urząd Skarbowy nie jest w stanie wydać zaświadczenia o zarobkach żony. Podał również, iż obecnie rodzinę tworzy tylko on i dzieci. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. podtrzymał argumentację z pisma z dnia [...] stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny mogą być tylko ściśle określone przejawy działalności organów administracji publicznej, których wyczerpujący katalog znajduje się w przepisie art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Są to: decyzje (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (pkt 3), tzw. czynności materialno – techniczne (pkt 4), akty prawa miejscowego (pkt 5), inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 6) oraz akty nadzoru na działalnością tych jednostek (pkt 7). Powyższa lista jest wyczerpująca co oznacza, że działania (akty, czynności) organu administracji nie należące do żadnej z wymienionych w niej kategorii nie mogą zostać zaskarżone do sądu administracyjnego, a wniesiona na takie działania (akty, czynności) skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Rezultatem odrzucenia skargi jest niedopuszczalność badania podniesionych w niej zarzutów merytorycznych. Sytuacja opisana powyżej miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której zaskarżone zostało pozostawienie bez rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku, dokonane w oparciu o art. 64 § 2 Kpa. W kwestii charakteru wskazanej czynności orzecznictwo sądów administracyjnych od wielu lat prezentuje stanowisko, iż pozostawienie podania bez rozpoznania jest tylko stwierdzeniem istnienia w nim wady formalnej określonej w art. 64 § 1 i 2 Kpa, która powoduje bezskuteczność podania z mocy prawa. Powyższy pogląd doprecyzował Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 08 czerwca 2000 r. w sprawie sygn. akt III ZP 11/00, OSNP 2000/19/702 wskazując, iż pozostawienie wniosku (podania) bez rozpoznania nie wszczyna jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego (postępowania co do meritum), a tylko takie może zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej i rozstrzygnięciem co do istoty sprawy. W konsekwencji czynność dokonana w oparciu o art. 64 Kpa nie przybiera formy decyzji lub postanowienia. W nowszym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wprost, iż pozostawienie podania bez rozpoznania nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 869/05, nie publ.). Za przedstawionym stanowiskiem opowiadają się również przedstawiciele doktryny (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2006, wyd. 8 s. 367 oraz H. Knysiak – Kolczyk "Problematyka wstępnego postępowania odwoławczego", Glosa 2000/12/6). Również skład orzekający w sprawie niniejszej podtrzymuje powyższe stanowisko. Uzupełniająco można tylko dodać, iż działanie w oparciu o art. 64 § 1 lub 2 Kpa stanowi wyłącznie czynność procesową podejmowaną gdy wniesione podanie (wniosek) jest niekompletne i nie zostało uzupełnione w terminie wyznaczonym na podstawie art. 64 § 2 Kpa. Nie stanowi zatem władczego rozstrzygnięcia o uprawnieniach lub obowiązkach stron postępowania administracyjnego wynikających z przepisów prawa, a zatem nie może być również zaliczone do zaskarżalnych do sądu administracyjnego aktów z art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Konsekwencją uznania, iż pozostawienie podania (wniosku) bez rozpoznania nie należy do żadnej grupy czynności poddanej kognicji sądu administracyjnego z mocy art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a. jest stwierdzenie, iż skarga na tę czynność jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wskazać jednak trzeba, iż niemożliwość odrębnego zaskarżenia pozostawienia podania bez rozpoznania nie pozbawia wnoszącego podanie środków prawnych, za pomocą których może zakwestionować tę czynność przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie wskazuje się, iż pozostawienie podania bez rozpoznania jest rodzajem niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, a stronie postępowania przysługuje w takiej sytuacji skarga na bezczynność, która powinna być wniesiona z zachowaniem warunków przewidzianych dla takiej skargi w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie sygn. akt II SAB 267/03, Lex 174017). Dopiero w postępowaniu toczącym się na skutek skargi na bezczynność sąd będzie władny ocenić zgodność z prawem czynności podjętej w oparciu o art. 64 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 869/05, nie publ.). W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że skarżący może – niezależnie od wyniku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego i o ile podtrzymuje stanowisko wyrażone w skardze – wnieść skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. polegającą na zaniechaniu wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez niego w dniu 21 września 2006 r. podania. Skargę powinno poprzedzić wyczerpanie drogi postępowania administracyjnego tj. wniesienie do organu wyższego stopnia w stosunku do Dyrektora MOPS zgodnie z przepisem art. 37 Kpa zażalenia na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Niezależnie od powyższego może również ponownie wnosić o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, albowiem odrzucenie skargi w sprawie niniejszej nie powoduje niedopuszczalności orzekania w oparciu o ponownie wniesione podanie. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.