IV SA/Wa 316/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do usunięcia naruszenia funkcjonowania oczyszczalni ścieków - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] maja 2006 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 367 ust.2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska zobowiązał K. T. do usunięcia naruszeń w funkcjonowaniu zakładowej oczyszczalni ścieków i uzyskania pozwolenia wodno - prawnego w terminie do 31 grudnia 2006 roku. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła K. T. podnosząc zarzut, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2005 roku uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2004 roku, Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję {...} Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczącą wstrzymania użytkowania instalacji. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 roku, sygn. akt II OSK 548/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W obrocie prawnym funkcjonuje więc obecnie decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz odwołanie od tej decyzji. Nadal toczy się więc postępowanie w sprawie. Niezrozumiałym jest więc ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie i wydanie nowej decyzji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 roku, Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił w całości decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2006 roku i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, że na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2005 roku, sygn. akt IV K SA/Wa 684/04 decyzji z dnia [...] czerwca 2004 roku, Nr [...] ponownie rozpoznane zostało odwołanie K. T. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2004 roku. W wyniku rozpoznania odwołania decyzja ta została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku. Niedopuszczalne było w tej sytuacji wszczynanie przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska drugiego postępowania w tej samej sprawie. Niezbędne więc było w tej sytuacji uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie prowadzonego przed tym organem postępowania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. L. podnosząc następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 15 kpa w związku z art. art. 367 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62 poz. 627 z późno zm.) - poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji i ograniczenie postępowania odwoławczego wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji, a w szczególności zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie istniejących poważnych naruszeń w funkcjonowaniu Zakładu "K" z siedzibą w [...], 2. rażącego naruszenia art. 105 § 1 kpa w związku z art. 140 kpa - poprzez oczywiście nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu, iż w związku z faktem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 22 lutego 2006 roku wyroku w sprawie o sygn. akt II OSK 548/05 oraz wydania w jego następstwie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w dniu [...] czerwca 2006 roku decyzji nr [...] (uchylającej decyzję [...] WIOŚ w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2004 roku wstrzymującej użytkowanie zakładowej oczyszczalni ścieków Zakładu "K." z siedzibą w [...]) aktualnie prowadzone przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska postępowanie jest postępowaniem bezprzedmiotowym, 3. naruszenie art. 11 w związku z art. 107 § 1 i § 3 kpa w związku z art. 140 kpa poprzez sporządzenie motywacyjnej części orzeczenia w sposób niepełny, bez należytego przedstawienia przyczyn, dla których zdaniem organu zachodzi sytuacja powodująca "bezprzedmiotowość" postępowania w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji funkcjonującej z naruszeniem przepisów w zakresu ochrony środowiska, 4. rażącego naruszenia art. 7 i art. 8 kpa w związku z art. 140 kpa - poprzez całkowite pominięcie w trakcie postępowania słusznego interesu strony postępowania, a w szczególności tej okoliczności, iż skarżący zmuszony jest do zamieszkiwania w sąsiedztwie zakładu funkcjonującego w sposób sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa w zakresie ochrony środowiska, 5. naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez oczywiście błędne jego zastosowanie polegające na wydaniu decyzji kasatoryjnej i zarazem umarzającej prowadzone postępowanie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z dnia 20 marca 2006 roku zawiadomił K. T. właścicielkę zakładu K., iż na podstawie art. 367 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 375 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji dotyczącej wstrzymania użytkowania instalacji (zakładowej oczyszczalni ścieków). Następnie, decyzje organów obu instancji w przedmiotowej sprawie administracyjnej zostały doręczone zarówno stronie zobowiązanej decyzją do usunięcia naruszeń w funkcjonowaniu instalacji, tj. K. T. właścicielce zakładu K, jak i innym osobom: A. L. i D. K., choć z akt administracyjnych nie wynika, z jakich przyczyn organy zaczęły traktować wymienione osoby jako strony postępowania. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła K. T. i na skutek tego odwołania Główny Inspektor Ochrony Środowiska kwestionowaną decyzję uchylił w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Natomiast skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. L. W tej sytuacji należy rozważyć czy A. L. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiotowej sprawie miał przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie z wyżej wymienionym przepisem stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W rozpatrywanej sprawie z akt administracyjnych w ogóle nie wynika, z jakiej i przyczyny doręczono wydawane w sprawie decyzje również A. L. oraz D.K. Można jedynie domyślać się, że wyżej wymienieni mogą odczuwać negatywne skutki oddziaływania zakładu K. i - być może - występowali z interwencją w tej sprawie, gdyż w decyzji organu pierwszej instancji mowa jest o częstych skargach sąsiadów na odór. Zdaniem Sądu kwestia ta nie ma jednak w niniejszej sprawie znaczenia, gdyż w świetle art. 367 ust. 2 oraz art. 375 ustawy Prawo ochrony środowiska, postępowanie prowadzone w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji, dotyczy jedynie praw i obowiązków podmiotu negatywnie oddziałującego na środowisko i zobowiązanego do podjęcia określonych działań. Zgodnie z powołanymi przepisami, w razie naruszania przez podmiot korzystający ze środowiska warunków decyzji określającej wymagania dotyczące funkcjonowania instalacji wymagającej zgłoszenia wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wstrzymać, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji (art. 367 ust. 2). Według zaś art. 375 omawianej ustawy, postępowanie w sprawie wydania decyzji w tym przedmiocie, wszczyna się z urzędu. Z przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska wyraźnie wynika, że postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji, może zostać wszczęte jedynie z urzędu. Ustawodawca nie przewidział natomiast aby z żądaniem wszczęcia takiego postępowania mogły wystąpić inne podmioty, które czują się poszkodowane prowadzoną działalnością. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd wyrażany już w orzecznictwie w analogicznych sprawach (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 11 maja 2006 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1328/05 niepublikowany i z dnia 12 lipca 2006 roku, sygn. akt IV SA/Wa 739/06, niepublikowany), iż w świetle przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska interes indywidualny podmiotów narażonych na określone uciążliwości, na skutek naruszenia wymagań ochrony środowiska, chroniony jest właściwymi roszczeniami, które mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi (m. in. art. 323 w tytule VI - Odpowiedzialność w ochronie środowiska, dziale I - Odpowiedzialność cywilna ustawy - Prawo ochrony środowiska). Natomiast regułą jest, że środki administracyjne, jako podejmowane w interesie publicznym, są stosowane z urzędu, co znajduje m. in. potwierdzenie w art. 375 omawianej ustawy. Analiza regulacji zawartych w ustawie - Prawo ochrony środowiska prowadzi do wniosku, że w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia na stronę określonych obowiązków (np. na podstawie art. 367 ust. 2 ustawy) w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów w zakresie ochrony środowiska, stroną tego postępowania jest podmiot, którego prawa lub obowiązki mogą być określone w wyniku wydania decyzji przez konieczność podjęcia określonych działań. Natomiast osoby trzecie narażone na uciążliwe oddziaływanie podmiotu zobowiązanego, z uwagi na brak uprawnień procesowych do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, nie mogą być stroną takiego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Stwierdzić zatem należy, że stroną posiadającą interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym była K. T., właścicielka zakładu K., którego oddziaływanie na środowisko było przedmiotem wszczętego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska postępowania. Natomiast A. L. nie był stroną powyższego postępowania, co wynika z omówionych wyżej regulacji zawartych w ustawie - Prawo ochrony środowiska. Statusu strony nie można bowiem nabyć z samego faktu traktowania danego podmiotu przez organy jako strony i doręczania mu wydawanych w sprawie i rozstrzygnięć. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), co do zasady uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a ponadto prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Kryterium "interesu prawnego" oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego osoby, która wnosi skargę. Należy wskazać, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi być wywodzony z przepisów prawa materialnego, natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także na przepisach prawa procesowego lub ustrojowego. Osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 roku OPS 1/04). W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzję błędnie skierowano do A. L., tj. osoby nielegitymującej się interesem prawnym w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. A zatem jego skarga podlega oddaleniu, gdyż Sąd nie dopatrzył się naruszenia interesu prawnego, którego ochrony skarżący mógłby się domagać przed sądem administracyjnym. Stwierdzenie powyższego, wyłącza możliwość badania zasadności zarzutów podniesionych przez A. L. w skardze. Jedynie na marginesie Sąd pragnie zauważyć, iż rzeczywiście przedwczesne było wszczęcie drugiego postępowania przez organ I instancji w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji oczyszczalni ścieków w zakładzie K., w sytuacji gdy sąd administracyjny wcześniej uchylił decyzję organu II instancji w tym przedmiocie co skutkowało przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Nie zostało bowiem zakończone postępowanie wszczęte w tej samej sprawie w 2004 roku. Umorzenie drugiego z postępowań było więc w pełni uzasadnione. Bezprzedmiotowe jest bowiem prowadzenie kolejnego postępowania w sprawie, która została już wcześniej wszczęta i nadal się toczy. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.