I SA/Wa 310/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania S. D., decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia S. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. odmówił potwierdzenia S. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej matkę T. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości C. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełniła wymogu z art. 2 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), ponieważ przedmiotowa nieruchomość w dniu 1 września 1939 r. położona była na terenie R. Od powyższej decyzji S. D. wniosła odwołanie. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia 21 grudnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, ponieważ z oświadczeń świadków H. K. z dnia 31 sierpnia 1988 r. i S. R. z dnia 23 września 1988 r. oraz z karty ewakuacyjnej z dnia 22 czerwca 1945 r. wynika, że matka skarżącej T. K. przybyła do Polski w 1945 r. z miejscowości C., położonej w dniu ewakuacji na terenie U., lecz w dniu 1 września 1939 r. znajdującej się na terenie Rumunii. W ocenie Ministra w sprawie nie został więc spełniony wymóg zamieszkiwania i pozostawienia przez T. K. nieruchomości na obszarze należącym w dniu 1 września 1939 r. do Rzeczypospolitej Polskiej. Na powyższą decyzję S. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu przede wszystkim podniosła, że jej sprawa toczy się już od 1989 r. a przepisy obowiązujące w tamtym czasie uprawniały ją do nabycia prawa do ekwiwalentu. Nieruchomość T. K. w chwili ewakuacji w 1945 r. była położona i znajduje się nadal na terenie U. Spełnione zostały więc przesłanki z art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), ponieważ przedmiotową nieruchomość pozostawiono na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego i jednocześnie T. K. i jej rodzina podlegała działaniu układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy PKWN, a Rządem Ukraińskiej SRR, dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium USRR. W tej sytuacji wojewoda nie mógł zastosować przepisów obowiązujących obecnie, ponieważ prawo nie może działać wstecz na niekorzyść strony. Poza tym nowa ustawa odwołuje się również do układu międzyrządowego z 9 września 1944 r. Wojewoda przy rozpatrywaniu sprawy pominął pismo Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lipca 1991 r., nr [...] i pismo Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia [...] marca 1992 r., nr [...], w których zostało potwierdzone prawo S. D. do ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami RP. Z informacji uzyskanych od Wojewody wynika, że powyższe prawo zostało przyznane innym osobom przybyłym w ramach repatriacji z miejscowości C. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować, będący obywatelem polskim, spadkobierca właściciela tychże nieruchomości, tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w okolicznościach, o których mowa w art. 1 tej ustawy. W tej sytuacji Minister Skarbu Państwa prawidłowo odmówił S. D. przyznania prawa do rekompensaty, skoro poprzedniczka prawna skarżącej nie spełniała przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuszczenia terenu państwa polskiego. Faktem nie wymagającym przeprowadzenia dowodu (faktem historycznym) jest bowiem to, że miejscowość C. w latach 1918-1940 należała do R. (źródło: pl.wikipedia.org/wiki/C.). Sąd nie podziela natomiast stanowiska skarżącej, że w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Powyższa ustawa została bowiem uchylona z dniem 1 stycznia 1998 r. przez art. 241 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Na gruncie stanu prawnego obowiązującego w 1991 r. o niedopuszczalności przyznania prawa do ekwiwalentu za mienie pozostawione przed dniem 1 września 1939 r. na terenie nie wchodzącym w skład obszaru II Rzeczypospolitej Polskiej wypowiedział się Sąd Najwyższy (por. uchwała SN z dnia 17 października 1991 r., sygn. akt III CZP 99/91, OSNC 1992/4/61). Należy zauważyć, że organy administracji publicznej orzekają na podstawie stanu prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji załatwiającej sprawę, chyba że co innego wynika z wyraźnego przepisu prawa. Poza sporem jest, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, której art. 27 nakazywał organowi stosować nowe przepisy w postępowaniach o potwierdzenie prawa do rekompensaty, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie. Nie mają zatem żadnego znaczenia dla sprawy powoływane przez skarżącą pisma Burmistrza Miasta i Gminy Z. oraz Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, sporządzone w nieobowiązującym już stanie prawnym, skoro bezsporne jest, że wniosek o realizację prawa do rekompensaty został załatwiony dopiero w dniu 9 listopada 2005 r. (w dacie wydania decyzji przez Wojewodę [...]). Powoływany zaś przez skarżącą układ z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy PKWN, a Rządem Ukraińskiej SRR nie mógł być bezpośrednim źródłem praw dla repatriantów powracających do Polski z terenu Ukrainy (por. wyrok SN z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt I CK 447/03, LEX nr 188470). Wobec jasnej i jednoznacznej treści przepisu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy pozostałe zarzuty S. D. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.