I SA/Op 86/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska Protokolant sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia terminu postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) nakazać kasie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zwrot skarżącemu kwoty 100 (sto) zł uiszczonej tytułem wpisu od skargi. Skargą z dnia 14 lipca 2006 r. skarżący A – R.W., w związku z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 28 czerwca 2006 r. nr [...], pozostawiającym bez rozpoznania jako wniesione z uchybieniem terminu zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] w sprawie należności za przechowanie pojazdu, zwrócił się bezpośrednio do Sądu o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia na rozstrzygnięcie organu I instancji. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący podnosił okoliczności, świadczące w jego ocenie o braku zawinienia w niezłożeniu w ustawowym terminie zażalenia na postanowienie organu I instancji. W szczególności podnosił, iż z uwagi na stan jego zdrowie i przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie podejmował on osobiście w dniu 5.06.2006 r. przesyłki zawierającej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...], a także nie był w stanie złożyć od niego środka zaskarżenia w ustawowym terminie, Czynność tą dokonał niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia terminowi tj. w dniu 11.06.2006 r. Na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. skarżący konkretyzując żądanie wywiedzionej skargi oświadczył, iż nie kwestionuje zasadności samego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 28 czerwca 2006 r nr [...] o pozostawieniu bez rozpoznania zażalenia jako wniesionego z uchybieniem terminu. Przedmiotem skargi była zaś wyłącznie kwestia przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Z tego też względu podtrzymując skargę wnosił wówczas o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...]. Natomiast z oświadczenia pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej w O. wynikało, że kwestia ewentualnego przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie organu I instancji, nie było przedmiotem rozstrzygania przez organ odwoławczy. Prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Op 257/08 odrzucono powyższą skargę, na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm. - zwanej dalej p.p.s.a), albowiem sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego. Zauważono bowiem, że przedmiotem skargi wniesionej do sądu, była wyłącznie kwestia przywrócenia przez sąd uchybionego przez skarżącego przed organem podatkowym terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Sam zaś skarżący nie kwestionował zapadłego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia do jego wniesienia. W związku z zapadłym rozstrzygnięciem Sądu, pismem z dnia 30.11.2006 r. Pan R. W. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w O. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zwrotu należności za parkowanie pojazdu, konkretyzując następnie w kolejnym piśmie z dnia 11.12.2006 r. jego zakres, jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 126 i art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 z zm.) [dalej zwanej – k.p.a.), odmówiono stronie wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, albowiem złożenie stosownego wniosku strony nastąpiło z uchybieniem ustawowego miesięcznego terminu przewidzianego dla tej czynności w ramach art. 148 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia zważono, iż początkiem biegu terminu do złożenia stosownego wniosku, był moment w którym skarżący dowiedział się z treści udzielonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 257/06 odpowiedzi na skargę o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a następnie w swoim piśmie z dnia 30.08.2006 r. ustosunkował się do zawartego w niej stanowiska organu odwoławczego. W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia podniósł zarzuty: • błędnej interpretacji i wykładni oraz nieprawidłowego zastosowania przepisów art. 148 § 1 k.p.a. w związku z art. 149 k.p.a. w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego w zakresie powzięcia wiedzy o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, pominięcie istotnych okoliczności dotyczących skarżącego w kontekście jego wiedzy i świadomości co do skutków podjętych przez niego czynności w zakresie zaskarżenia czynności organów administracji i złożenia wniosku o przywrócenie terminu, • naruszenia przepisów kodeku postępowania administracyjnego, a to art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady uznaniowości w zakresie oceny sprawy i zachowania się skarżącego, działającego pod wpływem obiektywnego błędu. Nadto dodatkowo w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego – adwokata P. K. - z dnia 15.05.2007 r. zwrócono uwagę na brak zawinienia strony co do oceny daty początkowej biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skarżący pozostawał bowiem w przekonaniu, że skoro sprawa dotycząca przywrócenia mu terminu do złożenia środka zaskarżenia zawisła w postępowaniu sądowym, to w ogóle nie rozpoczął jeszcze bieg terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasową argumentację w zakresie stwierdzonego uchybienia ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Niepodzielono także podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 6, 7, 8 k.p.a., gdyż w ocenie organy odwoławczego, w toku przeprowadzonego postępowania nie doszło do wskazywanych przez skarżącego naruszeń interesu społecznego, czy też słusznego interesu obywateli. W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, z przyczyn procesowych, bez badania zarzutów merytorycznych. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej zwanej - p.p.s.a.] skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Jeżeli natomiast ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można ją wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Przedmiotem skargi wywiedzionej do Sądu w rozpoznawanej sprawie, było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. zapadłe na gruncie postępowania wznowieniowego uregulowanego w ramach Rozdziału 12 Wznowienie postępowania – Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zapisem art. 126 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się również między innymi art. 145-152, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, k.p.a., wydaje się postanowienie. Podstawą wydania zaskarżonego skargą postanowienia o odmowie wznowienia postępowania stało się właśnie uregulowanie art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. Powołany wyżej przepis art. 126 k.p.a., w kwestii wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem, odsyła wprost do stosowania w tym postępowaniu uregulowań art. 145 - 152 k.p.a., regulujących instytucję wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, zastrzegając jedynie, że w takim wypadku, zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcia winny przybiera formę postanowień, a nie decyzji. Nie zmienia to jednakże ogólnej zasady, iż postępowanie wznowieniowe, będące postępowaniem nadzwyczajnym, stanowi nowe, samodzielne i odrębne postępowanie podatkowe w stosunku do postępowania zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem, mającego podlegać wznowieniu. Z tego też względu wydane na gruncie postępowania wznowieniowego rozstrzygnięcia organów administracyjnych wydawane w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego, mają charakter nieostateczny. Do takich rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych należą także decyzje o odmowie wznowienia postępowania wydane w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a., mogące przyjmować na gruncie art. 126 k.p.a. także formę postanowień. Same zróżnicowanie formy procesowej odmowy wznowienia postępowania, w zależności od tego, czy przedmiotem postępowania wznowieniowego ma być decyzja czy postanowienie, nie wpływa na prawo strony do ich instancyjnego zaskarżenia. Nie można bowiem uznać, że przy niespornej kwestii przysługującego stronie prawa do zaskarżenia, wydanej na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., decyzji o odmowie wznowienia postępowania, ograniczenie takie następowałoby w przypadku, wydania takiego samego merytoryczne rozstrzygnięcia przez organ I instancji, jednakże w formie postanowienia. Niewątpliwie odmowa przyznania stronie prawa do zaskarżenia samego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, jedynie z uwagi na inną jego formę niż decyzja, stanowiłoby też naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest dwuinstancyjności postępowania polegająca na zagwarantowaniu prawa strony do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jej sprawy. Prawo do dwuinstancyjności postępowania zagwarantowane zostało również w art. 73 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w myśl którego "Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżenia określa ustawa". W ocenie Sądu za taki wyjątek, ograniczający prawa strony do dwuinstancyjności postępowania opartego na przepisach regulujących instytucję wznowienia postępowania, nie może stanowić zapis art. 141 § 1 k.p.a. przewidujący, że na postanowienia wydane w toku postępowania stronie służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepis ten należy też odczytywać w pewnej łączności z kolejnym zapisem art. 142 k.p.a. stanowiącym, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. W przypadku postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczny postanowieniem, ma ono charakter rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji, a tym samym wywołuje skutki prawne takie same jak decyzja kończąca postępowanie, która podlegałaby niewątpliwie zaskarżeniu. Również dotychczasowe orzecznictwo administracyjne ukształtowane na gruncie instytucji wznowienia postępowania wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia do sądów administracyjnych w sprawach gdzie zapadły postanowienia organów oparte na dyspozycji art. 149 § 3 k.p.a. lub na podstawie art. 151 k.p.a., każdorazowo były rozstrzygnięcia organów II instancji wydane w ramach postępowania odwoławczego. Jak wynika z akt sprawy, w ramach zaskarżonego postanowienia, organ nie pouczył strony o prawie do złożenia przez nią środka zaskarżenia do organu wyższej instancji, blednie wskazując, że ma ono charakter ostateczny w administracyjnym toku instancji, z równoczesnym pouczeniem jej oprawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W związku z takim pouczeniem strony o jej prawach podkreślić należy, że z samego przepisu art. 112 k.p.a. jednoznacznie wynika, że mylne pouczenie co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia, nie może szkodzić stronie. Mylne pouczenie strony o trybie i sposobie wniesienia środka odwoławczego nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 271/05 Lex nr 188813). Podobnie w postanowieniu z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt III SA /Wa 1956/05 wyrażony został pogląd, podzielany przez Sąd rozpoznający sprawę niniejszą, że błędne pouczenie w decyzji, zgodnie z art. 214 Ordynacji podatkowej (odpowiednio art. 112 k.p.a.), nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może stawiać tej strony w pozycji uprzywilejowanej, naruszającej ustalone prawem zasady postępowania. Błędne pouczenie będzie natomiast stanowiło uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, jeśli skarżący zechce z tej możliwości skorzystać. Błędnym pouczeniem jest również brak pouczenia o środkach odwoławczych. Takie naruszenie przez organ obowiązków nie różni się bowiem w skutkach od błędnego wskazania organu odwoławczego i dlatego nie może być inaczej traktowane przez prawo (por. wyrok NSA z dnia 14.02.2002 r. sygn. akt II SA 2289/01, LEX nr 82672). Końcowo jedynie, nie dokonując oceny merytorycznej zaskarżonego postanowienia, można zauważyć, iż dopuszczalność samej instytucji wznowienia postępowania warunkowana jest w pierwszej kolejności samym istnieniem postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem i to takim, na które przysługuje zażalenie (art. 126 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 k.p.a.). Mając zatem na uwadze okoliczność, że wywiedzenie w niniejszej sprawie skargi do tut. Sądu, nastąpiło z naruszeniem art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała ona odrzuceniu stosownie do uregulowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie wpisu oparto o uregulowanie art. 222 ustawy p.p.s.a.