I OSK 1603/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 260/07 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 260/07, oddalił skargę B. K. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], w przedmiocie utraty prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 3 lipca 2006 r. B. K. funkcjonariusz w służbie stałej, złożyła oświadczenie w którym poinformowała, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Łańcucie z dnia 11 maja 2006 r. po części z bratem nabyła spadek po zmarłej matce. Wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie utraty prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego wykazało, że w skład masy spadkowej, wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. użytkowej 51,74 m2 i pow. mieszkalnej 32,16 m2. Ustalono również, iż w lokalu tym B. K. zamieszkiwała wraz z matką, mężem oraz synem i nadal w nim zamieszkuje. W związku z tym Dyrektor Delegatury ABW w Rzeszowie decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 i art. 112 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) oraz § 6 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1000), stwierdził utratę przez B. K. prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i wstrzymał jego dalsze wypłacanie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. K. podniosła, że nawet gdyby przyjąć, że nabycie przez nią połowy masy spadkowej, w skład której wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest równoznaczne z nabyciem prawa do lokalu mieszkalnego, to można mówić jedynie o nabyciu przez nią prawa do połowy tego lokalu, a wówczas potrzeby mieszkaniowe jej trzyosobowej rodziny nie są zaspokojone. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 106 ust. 1 i art. 112 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) oraz § 6 pkt 1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1000) w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 i § 2 pkt 2 decyzji nr 7 Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 9 lipca 2002 r. w sprawie udzielenia upoważnienia do wydawania decyzji w sprawach przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater pozostających w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a także świadczeń finansowych związanych z prawem funkcjonariuszy do lokalu mieszkalnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Zgodnie z § 6 pkt 1 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1000), równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członek jego rodziny, o którym mowa w art. 103 ustawy o ABW, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, o którym mowa w § 4 tegoż rozporządzenia. Odnośnie kryteriów "posiadania lokalu mieszkalnego lub domu", § 6 pkt 1 rozporządzenia odsyła do § 4 cyt. rozporządzenia. Z zestawienia tych przepisów wynika, iż równoważnika za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się funkcjonariuszowi, który w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej posiada: lokal mieszkalny przydzielony mu na podstawie decyzji o przydziale lokalu, lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej lub dom jednorodzinny, uzyskany przez niego na warunkach lokatorskiego lub własnościowego prawa do lokalu lub domu, lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu, stanowiący własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych, lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu w budynku spółdzielni mieszkaniowej, bądź wchodzący w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innej jednostki samorządu terytorialnego albo towarzystwa budownictwa społecznego, lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny, stanowiący odrębną nieruchomość, będący jego własnością lub współwłasnością. Ustosunkowując się do złożonego przez B. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego stwierdził, że zarzuty w nim zawarte są bezzasadne. Uzyskała ona bowiem prawo do lokalu, o którym mowa w § 4 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r., na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, w – części masy spadkowej. Co prawda, do chwili obecnej nie dokonano działu spadku w trybie umownym lub sądowym, to jednak przedstawione dokumenty potwierdzają fakt posiadania przez nią udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, a więc posiadanie przez nią tytułu prawnego do faktycznie zajmowanego przez nią wraz z rodziną lokalu mieszkalnego. Ten lokal mieszkalny o powierzchni całkowitej – 51,74 m2 i powierzchni mieszkalnej – 32,16 m2, zaspokaja jej potrzeby mieszkaniowe. Z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 59, poz. 520) wynika, że w tym przypadku są to trzy normy zaludnienia, a więc 30 m2 powierzchni mieszkalnej. Natomiast, ustosunkowując się do zarzutu B. K., że w przypadku działu spadku jej udział w masie spadkowej nie zabezpieczy przysługujących norm zaludnienia dla jej trzyosobowej rodziny, organ stwierdził, iż przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi ABW za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i za brak lokalu mieszkalnego, nie zawierają zapisu dotyczącego określenia powierzchni mieszkalnej zajmowanego lub posiadanego lokalu lub domu jednorodzinnego, wskazując jedynie na posiadanie lokalu mieszkalnego lub domu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w postępowaniu administracyjnym, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 106 ust. 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu w związku z § 4 pkt 2 rozporządzenia Prezes Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z treści art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) wynika, iż określony w nim równoważnik przysługuje wyłącznie funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, który nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Funkcjonariusz traci zatem uprawnienie do przedmiotowego równoważnika z chwilą, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych stanie się posiadaczem lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W sprawie jest bezsporne, iż skarżąca stała się spadkobiercą w – części spadku, w skład którego wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 51,74 m2, położonego w miejscu pełnienia służby. Stosownie do przepisu art. 1035 Kodeksu cywilnego, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Oznacza to m.in., iż każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Poza sporem jest także, iż spadkobiercy nie dokonali działu spadku i skarżąca korzysta w całości z lokalu mieszkalnego. Okoliczność, iż skarżąca stała się współwłaścicielem i wyłącznym posiadaczem lokalu mieszkalnego oznacza zdaniem Sądu, iż utraciła ona prawo do równoważnika pieniężnego, określonego w art. 106 ust. 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu administracyjnego wniosła B. K. reprezentowana przed adwokata i zaskarżając go w całości podniosła zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść wyroku, a polegające na obrazie – art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu w zw. z § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (...) przez przyjęcie, że strona utraciła prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu w wyniku tego, że stała się współwłaścicielem w następstwie nabycia praw do spadku w skład którego wchodzi lokal mieszkalny. Wskazując na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W motywach skargi kasacyjnej podniosła, iż w sprawie nie dokonano działu spadku i wobec braku podziału masy spadkowej w chwili obecnej nie można mówić o tym, aby formalnie stała się właścicielem ww. lokalu mieszkalnego. Wskazała, że nie dysponuje pełnią praw, które przysługują osobom posiadającym taki status prawny, tj. np. samodzielnie nie może zbyć mieszkania, wpisać go do księgi wieczystej itp. Ponadto na obecnym etapie nie można określić co stanie się z przedmiotowym mieszkaniem w chwili działu spadku. Zdaniem skarżącej fakt nabycia spadku bez przeprowadzenia jego podziału pomiędzy uprawnionymi osobami, nie jest równoznaczny z nabyciem określonych przedmiotów wchodzących w skład masy spadkowej. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż nawet gdyby przyjąć, że nabycie przez nią połowy masy spadkowej, w skład której wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest równoznaczne z nabyciem prawa do lokalu mieszkalnego, to stwierdzić należy, że można mówić o nabyciu jedynie połowy tego lokalu, gdyż prawo do jego drugiej połowy przysługuje jej bratu. W takiej sytuacji jej prawo do połowy tego lokalu nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych przysługujących trzyosobowej rodzinie, albowiem przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. wprowadzają normę zaludnienia – 10 m2 na jednego członka rodziny, a więc w przypadku trzyosobowej rodziny wynosi ona 30 m2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego przez obrazę art. 106 ust. 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, w związku z § 4 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i za brak lokalu mieszkalnego, uznać należy za nietrafny. Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa i Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu, jeżeli on sam lub ewentualnie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Natomiast powołany w skardze kasacyjnej jako naruszony § 4 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1000) ma zastosowanie na podstawie § 6 pkt 1 cyt. rozporządzenia, który określając uprawnienie funkcjonariusza w służbie stałej do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, stwierdza, iż dotyczy on funkcjonariusza, albo w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej sam lub członek jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego zaś odnośnie kryteriów "posiadania lokalu mieszkalnego lub domu" odsyła do § 4 w tym przypadku pkt 2, tj. zajmuje lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej lub dom jednorodzinny uzyskany przez niego na warunkach lokatorskiego lub własnościowego prawa do lokalu lub domu. Stan faktyczny sprawy jest niesporny i nie został zakwestionowany, a wynika z niego, że skarżąca na mocy postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku stała się wspólnie z bratem współwłaścicielką spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 51,74 m2, w tym pow. mieszkalnej 32,16 m2. Faktycznie w mieszkaniu tym zamieszkuje z mężem i synem. Posiada zatem lokal mieszkalny w granicach przysługujących jej norm zaludnienia określonych w § 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludniania lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 59, poz. 520). Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej podnieść należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż fakt, że nie przeprowadzono dotychczas postępowania w przedmiocie działu spadku nie oznacza, że przesłanka posiadania przez skarżącego lokalu mieszkalnego nie została spełniona. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładnia przytoczonych przepisów prawa materialnego była prawidłowa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.