II SA/Bk 528/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody P. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania w drodze darowizny nieruchomości p o s t a n a w i a - odrzucić skargę.- Rada Miejska w S. w dniu [...] grudnia 2005r. podjęła uchwałę nr [...] o przekazaniu Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w S. w drodze darowizny na cele naukowe i dydaktyczno-wychowawcze nieruchomości, zabudowanej budynkiem internatu i budynkiem dydaktyczno-socjalnym, położonej przy ul. O. o łącznej powierzchni 49, 185 ha. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...], wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, Wojewoda P. stwierdził nieważność powyższej uchwały. W uzasadnieniu wskazał, iż uchwała Rady Miejskiej naruszyła przepisy art. 59 ust. 6 w zw. z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, albowiem obiekty przekazywane uchwałą stanowią integralną część Zespołu Szkół nr [...] im. W. W. w S., a ich darowizna prowadzi do faktycznego przekształcenia (likwidacji) szkoły, bez zachowania procedur wymagalnych przy likwidacji szkoły. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. sygn. akt [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zapadło z obrazą prawa materialnego – art. 59 ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, co miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż "analiza procedury podjęcia spornej uchwały Rada Miasta S. daje podstawy do uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości tej procedury" z tym, że "te wszystkie tak ustalone okoliczności w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym nie były brane pod uwagę". W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził pogląd, że ".organ nadzoru nie jest pozbawiony możliwości doprowadzenia do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały, w stosunku do której upłynął termin z art. 91 ust. 1 ustawy samorządowej, gdy znajduje podstawy skutkujące stwierdzeniu jej nieważnością. Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 tej ustawy może zaskarżyć uchwałę do sadu administracyjnego. W orzecznictwie oraz doktrynie ugruntowało się stanowisko, iż w takiej sytuacji wojewoda nie jest ograniczony terminem do wniesienia skargi przewidzianym, w art. 53 § 1 – 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005r., ONSA i WSA 2006/1/7). W dniu 27 lipca 2006r., Wojewoda P. powołując się na przepis art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, zaskarżył do Sądu administracyjnego uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w S. z [...] grudnia 2005r. w sprawie przekazania w drodze darowizny nieruchomości zabudowanej. Zaskarżonej uchwale Wojewoda zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 2 "a" oraz art. 25 ust. 1 ustawy z 21.08.1007r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów art. 30 ust. 2 pkt 3 i art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 5 ustawy z 08.03.1990r. o samorządzie gminnym. Na tej podstawie Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W odpowiedzi na skargę Gmina Miasta S. wniosła o odrzucenie, ewentualnie – o oddalenie skargi. Zdaniem Gminy skarga Wojewody winna być odrzucona, z mocy art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z 30.08.2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ sprawa objęta przedmiotową skargą, pomiędzy Wojewodą P. a Gminą Miasta S. została już prawomocnie osądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia [...] czerwca 2006r. sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga organu nadzoru, wniesiona na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, podlega odrzuceniu – jako niedopuszczalna "z innych przyczyn" – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Ustawowa regulacja instytucji nadzoru nad działalnością gminną ( rozdział 10 ustawy o samorządzie gminnym) zapewnia organom wykonującym uprawnienia nadzorcze dwa środki prawne służące stwierdzeniu nieważności uchwał lub zarządzeń organu gminy sprzecznych z prawem: 1) rozstrzygnięcie nadzorcze organu stwierdzające nieważność uchwały lub zarządzenie organu gminy (art. 91 ustawy) 2) zaskarżenie uchwały lub zarządzenia organu gminy przez organ nadzoru do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 ustawy). Powołane przepisy regulują również sekwencję wykorzystania obu środków prawnych nadzoru. Na mocy art. 91 ust. 1 ustawy, o nieważności uchwały lub zarządzenia orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności aktu organu gminy – "w tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego" (art. 93 ust. 1 ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nadzoru nie może skorzystać jednocześnie z obu środków prawnych nadzoru. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym organ nadzoru nie może zaskarżyć do sądu administracyjnego uchwały organu gminy przed upływem terminu 30 dni od daty doręczenia mu tej uchwały. Skargę wniesioną przed tym terminem, jako wniesioną "bez wyczerpania kompetencji organu nadzoru" uznać należy za niedopuszczalną w rozumieniu (wówczas obowiązującego) art. 204 § 1 kpa (postanowienie NSA z 09.12.1994r., I SA 1706/094, ONSA 1995/3/144). W wyroku z 30.10.1996r. (sygn. akt III SA 838/96, - Prawo gospodarcze 1997/5/33) NSA stwierdził, że orzeczenie o nieważności uchwały organu gminy może nastąpić nie później niż w terminie 30 dni od daty doręczenia uchwały organowi nadzoru. Po upływie tego terminu organ ten traci kompetencję do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy i w myśl art. 93 ust. 1 ustawy, chcąc doprowadzić do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, może zaskarżyć ją do sądu administracyjnego. Z przytoczonych orzeczeń NSA wynika konkluzja, iż dopóki organowi nadzoru przysługuje kompetencja do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w przedmiocie legalności uchwały lub zarządzenia organu gminy, organ nadzoru nie może uwolnić się od wykonania tej kompetencji (kompetencja jest to uprawnienie, ale obowiązek działania organu) poprzez zaskarżenie aktu organu gminy do sądu administracyjnego. Z treści przepisu art. 93 ust. 1 ustawy wynika, iż organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego, " w tym przypadku, kiedy "nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy". Logiczna wykładnia przepisu nakazuje przyjąć, iż w przypadku kiedy organ nadzoru stwierdził "we własnym zakresie" nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy nie może zaskarżyć tej uchwały lub zarządzenia do sądu administracyjnego. A zatem kiedy organ nadzoru, w ramach przysługującej mu kompetencji, wykorzystał środek nadzoru w postaci rozstrzygnięcia nadzorczego o stwierdzeniu nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, nie przysługuje mu uprawnienie do zaskarżenia tego aktu organu gminy do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi do sądu w trybie art. 93 ust. 1 jest wówczas niedopuszczalne. Prawomocne uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego przez sąd administracyjny, na podstawie art. 148 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zamyka postępowanie w sprawie stwierdzenia legalności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Zgodnie z ogólnymi cechami aktów stosowania prawa, uchylony akt nadzoru traci moc wiążącą z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Oznacza to, że z tą chwilą odzyskuje moc wiążącą zakwestionowana aktem nadzoru uchwała lub zarządzenie organu jednostki samorządu terytorialnego (por. T. Woś w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz W-wa 2005, s. 466). Przepisy rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym nie przewidują instytucji "ponownego rozpoznania" kwestii ważności aktu organu gminy przez organ nadzoru. Po prawomocnym uchyleniu przez sąd aktu nadzoru, na podstawie art. 148 ppsa, organowi nadzoru nie służy już kompetencja do ponownego skorzystania ze środków nadzoru przewidzianych w przepisach art. 91 oraz art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. W świetle powyższych rozważań, skargę Wojewody P. należało odrzucić – jako niedopuszczalną – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.