II FSK 858/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Grzelak (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Jacek Brolik, Włodzimierz Kubiak, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej SKO P. "K.-P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2881/05 w sprawie ze skargi SKO P. "K.-P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 27 lipca 2005 r. (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 3 lutego 2006 r., III SA/Wa 2881/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę SKO P. "K.-P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. /dalej: "Spółka"/ na postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 27 lipca 2005 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowania egzekucyjnego. Wskazano, że organ w związku z nieuiszczeniem przez Spółkę należności celnych i podatkowych określonych decyzjami z dnia 16 marca 2004 r. wszczął postępowanie egzekucyjne. Strona wniosła zarzuty na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm.; w skrócie: upea/ twierdząc, że nie otrzymała żadnej z wymienionych decyzji organu. Organ postanowieniami z dnia 15 października 2004 r. i 27 września 2004 r. stwierdził brak podstaw do uznania wniesionych zarzutów. W zażaleniach skarżąca podniosła, że w dniu 1 kwietnia 2004 r. otrzymała powtórne awizo z terminem odbioru do 6 kwietnia 2004 r. W dniu 2 kwietnia 2004 r. pracownik spółki zgłosił się po odbiór przesyłki. Udzielono mu informacji, że nastąpił zwrot nadawcy. Błędnie więc uznano, że decyzje zostały doręczone. Zaskarżonymi postanowieniami Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. Na okoliczność prawidłowości doręczenia ww. decyzji przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Przyjęto, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 5 kwietnia 2004 r. Od postanowień z dnia 27 lipca 2005 r. Spółka złożyła skargę do WSA w Warszawie zarzucając naruszenie art. 33 i 34 par. 5 upea oraz art. 155 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm.; skrócie: Op/ wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę WSA w Warszawie wskazał, że decyzje zostały Spółce doręczone prawidłowo. Skarżąca przyznała, że awizo odebrała, więc bez znaczenia pozostaje czy awizo zostało złożone w skrzynce innej firmy czy w sekretariacie i jakie było oznaczenie adresata na awizie. Istotne jest, że awizo trafiło do adresata, który miał świadomość pozostawienia przesyłki w urzędzie pocztowym. Jak wynika z przepisu art. 150 Op zawiadomienie o przechowywaniu pisma w placówce pocztowej może być pozostawiono w innym miejscu niż skrzynka oddawcza. Zgodnie z pismem z poczty awizo zostało pozostawione w sekretariacie siedziby Spółki. WSA wskazał, że nie można za wystarczający do zakwestionowania stanowiska organu uznać fakt zwrócenia jakoby przesyłki do nadawcy już po 9 dniach przechowywania jej w placówce pocztowej. Tych twierdzeń Spółka nie poparła żadnym dowodem. Natomiast ze stempli na kopercie wynika, że przesyłka została zwrócona do nadawcy po upływie 14-dniowego terminu. Ponadto za nietrafny uznano zarzut naruszenia zaskarżonymi postanowieniami art. 33 pkt 1 upea, bowiem Spółka na podstawie tego przepisu wniosła zarzuty, a wierzyciel oceniając uznał je za niezasadne, co było stanowiskiem prawidłowym. Skargę kasacyjną od wyroku złożył pełnomocnik Spółki, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 par. 1 ustawy z dnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; w skrócie: ppsa/ poprzez zaniechanie pełnego rozpoznania stanowiska strony i przyjęcie, że prawidłowość dokonanego przez pocztę zawiadomienia jest obojętna dla rozstrzygnięcia; art. 1 par. 1 i 2 ppsa poprzez zaniechanie przeprowadzenia pełnej kontroli zgodności z prawem podejmowanych w toku postępowania administracyjnego czynności, ograniczenie rozpoznania sprawy do rozstrzygnięcia sporu między stroną a organem; art. 1 par. 1 i 2 oraz art. 134 par. 1 i art. 135 ppsa w zw. z art. 121 par. 1, art. 122 oraz art. 210 par. 4 Op, poprzez zaniechanie pełnej kontroli zaskarżonego postanowienia. Niewyjaśnienie dlaczego organ pominął dowody świadczące o daleko idące nieprawidłowościach przy doręczaniu decyzji wymiarowej i nieodniesienie się do następujących okoliczności, a mianowicie: przez jaki czas przesyłka pozostawała w Agencji Pocztowej, kiedy Agencja przekazała ją Urzędowi Pocztowemu oraz czy strona zgłosiła się po odbiór przesyłki Naruszenie art. 141 par. 4 ppsa poprzez "zbytnią ogólnikowość" istotnych kwestii z zakresu stanu faktycznego oraz zaniechanie pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, w szczególności na jakiej podstawie prawnej należy przyznać rację organowi mimo sprzeczności polegającej na braku oznaczenia w awizie czy dotyczy ono zawiadomienia pierwszego czy powtórnego, brak wskazania terminu odbioru przesyłki, niejednoznaczne oznaczenie adresata, pozostawienie zawiadomienia w sekretariacie, co jest niezgodne z art. 150 par. 2 Op. Pełnomocnik powołał się na wyrok WSA dotyczący Spółki z dnia 7 grudnia 2005 r., który odnosił się również do doręczenia decyzji wymiarowej i wskazywał, iż postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonych postanowień nie wyjaśniło okoliczności jak np. czy odmowa w lokalu przedsiębiorstwa /którego?/ przyjęcia przesyłki miała miejsce i czy istniały warunki do dokonania doręczenia w trybie art. 150 par. 2 Op. Następnie pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 150 par. 2 Op w zw. z par. 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych /Dz.U. nr 5 poz. 334; dalej: rozporządzenie Ministra Infrastruktury/ poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wskazane przepisy dopuszczają możliwość, aby zawiadomienie o pozostawieniu pisma w określonym par. 1 art. 150 Op nie było umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub innym miejscach wskazanych w art. 150 par. 1 Op oraz nie zawierało określenia terminu odbioru przesyłki; art. 8 ust. 2 w zw. z art. 7 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 120 Op poprzez błędne zastosowanie wyrażając się "w pominięciu przez Sąd obowiązywania zasady praworządności i przyjęciu, iż brak dochowania wobec strony określonych przez prawo wymogów formalnych nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu wobec niej niekorzystnych skutków, podczas gdy w demokratycznym państwie prawnym, każdy podmiot powinien być chroniony przed niezgodnym z prawem działaniem organów władzy publicznej"; art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 Kpa poprzez błędne zastosowanie wyrażające się w pominięciu przez Sąd tego, co było podstawą ww. wyroku z dnia 7 grudnia 2005 r. Strona wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania WSA ewentualnie rozpoznanie sprawy w trybie art. 188 ppsa i uchylenie zaskarżonych postanowień wraz z zasądzeniem kosztów postępowania według norm przepisanych Naczelny Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej skargą kasacyjną Spółki doszedł do następujących wniosków i stwierdzeń: Skarga ta nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu. W celu osadzenia niniejszej skargi kasacyjnej w realiach sprawy należy przypomnieć, że treścią jej stał się wyrok w przedmiocie regulowanym przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaskarżone postanowienie organu celnego stwierdzało brak podstaw do uznania za zasadne zgłoszonych przez Spółkę zarzutów i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Spółka nie utrzymała się w granicach wyznaczonych przedstawionym przedmiotem postępowania. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego, polegającym na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu /pkt 1/ lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego, ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy lub który sobie wybrała. Kwestionowanie prawidłowości przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych może nastąpić wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej, wskazanej w art. 174 pkt 2 ppsa, obejmującej zarzuty naruszenia wszelkich mających zastosowanie w postępowaniu sądowym przepisów procedury, jeśli naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem. Materializując podstawę kasacji, strona obowiązana jest ją uzasadnić. W niniejszym przypadku autor skarg kasacyjnej, wymieniając konkretne przepisy i sporządzając uzasadnienie, formalnie sprostał szczególnym wymaganiom dla skargi kasacyjnej, wymienionym w art. 176 ppsa. Badając merytoryczną zasadność skargi kasacyjnej wskazującą naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 par. 1, art. 1 par. 1 i 2 w związku z art. 134 par. 1 i art. 135 ppsa. oraz w zw. art. 121 par. 1, art. 122, art. 210 par. 4 Op NSA doszedł do przekonania, że nie podlega ona w tej części uwzględnieniu, bowiem w niniejszej sprawie WSA, wbrew stanowisku strony, nie zawęził granic rozpoznania sprawy, a wręcz przeciwnie ocenił wszystkie jej istotne elementy. Ponadto dla zarzutu naruszenia art. 1 par. 1 i 2 ppsa zabrakło podstawy prawnej, ponieważ ustawodawca formułując art. 1 ppsa nie przewidział w nim par. 1 i 2. Kolejny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 par. 4 ppsa, również nie podlega uwzględnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wymagane tym przepisem elementy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarzut naruszenia art. 141 par. 4 ppsa należy uznać za usprawiedliwiony wtedy, gdy Sąd nie wyjaśni w sposób adekwatny, do celu jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zarzuty naruszenia art. 150 par. 2 Op w związku z par. 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 Kpa zostały sformułowane wadliwie, czyli wbrew przedstawionym wyżej wymogom. Powołane przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Podnosząc bowiem zarzut naruszenia przepisów postępowania podatkowego lub administracyjnego, a niewątpliwie art. 150 par. 2 Op oraz art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 Kpa są takimi przepisami, należy w skardze kasacyjnej wskazać, przy tym przepisy procedury sądowej, którym sąd akceptując naruszenie wymienionych przepisów uchybił. Dlatego zarzut taki może być uznany za skuteczny tylko wtedy, gdy następuje wskazanie konkretnych przepisów ustawy - ppsa. Pogląd ten został przyjęty w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. np. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04 - ONSAiWSA 2004 z. 2 poz. 36; B. Adamiak: Glosa do wyroku NSA z dnia 25 marca 2004 r., OSK 81/04 - OSP 2004 z. 11 poz. 135; B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 456; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 546; J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 382/. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca spółka zakwestionowała wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na postanowienie wydane w trybie art. 17 par. 1, art. 33 pkt 1 i art. 34 par. 2 upea. W badanym przypadku decydująca znaczenie będzie więc miała ocena pod względem legalności zastosowania tych przepisów. Tymczasem strona skarżąca w ogóle pominęła ewentualne zarzuty obejmujące naruszenie wskazanych przepisów postępowania egzekucyjnego. Nie znalazły też aprobaty NSA zarzuty naruszenia art. 8 ust. 2 w zw. z art. 7 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 120 Op. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Zasadę tę powtarza art. 120 Op. W przedmiotowej sprawie zasady te nie zostały przez sąd naruszone, albowiem ten wskazał jakimi przepisami się kierował oceniając zasadność skargi sądowej. Zaledwie niektóre z przepisów Konstytucji RP mogą znaleźć bezpośrednie zastosowanie w postępowaniu sądowym spowodowanym skargą na rozstrzygnięcie organów administracji publicznej /np. art. 32 ust. 1, 84, 217/. Zawsze jednak musi im towarzyszyć zarzut naruszenia konkretnych przepisów ustawowych. Pozostałe ustanawiają dyrektywy dla porządku prawnego w państwie. W sprawie dotyczącej postępowania egzekucyjnego w administracji jedynie pierwszy ze wskazanych unormowania, w szczególnym przypadku mógłby mieć hipotetyczne zastosowanie. Doniosłość jaką przydaje NSA prawidłowemu sformułowaniu podstaw kasacyjnych wynika ze szczególnego rygoryzmu przypisanego temu środkowi zaskarżenia. Dopełnienie wymogu należytego wskazania podstaw skargi kasacyjnej unormowanych w art. 174 ppsa stanowi konsekwencję dyspozycji art. 183 par. 1 ppsa wyznaczającej granice skargi kasacyjnej. Granicami tymi jest bezwzględnie związany Naczelny Sąd Administracyjny. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować lub uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Wadliwe sporządzenie skargi kasacyjnej powoduje, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może kierować się wyłącznie ustaleniami zaskarżonego wyroku. Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, że w badanym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był, stosownie do dyspozycji art. 184 ppsa orzec jak w sentencji wyroku.