I OSK 1637/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: sędzia del. NSA Janusz Furmanek sędzia Anna Łukaszewska- Macioch Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 14 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 255/07 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i § 2 w związku z art. 59 § 2 k.p.a. odmówiło A. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Działu Usług i Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z [...] o przyznaniu A. C. pomocy społecznej: obiadów wydawanych bezpłatnie w dni robocze w barze "[...]" dla jednej osoby w okresie od [...] do [...]. W uzasadnieniu wskazało, że brak w aktach zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji, co nie pozwala na przyjęcie, że została doręczona. A. C. wystąpił o sporządzenie i doręczenie mu uwierzytelnionych odpisów decyzji o przyznaniu mu posiłku w Barze "[...]" w okresie od [...] do [...] r. Kopie decyzji otrzymał [...], w związku z tym termin przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...]. W dniu [...] zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...], składając równocześnie odwołanie. Wniosek swój oparł na tym, że dopiero z pisma Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z [...], które otrzymał [...], dowiedział się, że przysługuje mu od decyzji odwołanie. Organ uznał, że [...] jest dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu złożony w terminie siedmiu dni ([...]) został złożony z zachowaniem ustawowego terminu (art. 58 § 2 k.p.a.). Organ nie uznał, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Skoro doręczone kopie oryginałów decyzji zawierały pouczenie o prawie odwołania, to był prawidłowo pouczony o terminie do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 21 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 255/07, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że konieczne jest uwzględnienie specyficznych okoliczności faktycznych, w jakich nastąpiło doręczenie A. C. kserokopii decyzji z dnia [...]. W ocenie wniosku o przywrócenie terminu nie można pominąć bowiem faktu, że odpis ten został doręczony skarżącemu na jego pisemne żądanie, po 5 latach od dnia podjęcia decyzji, a nie w sposób określony w art. 109 k.p.a., tj. z urzędu, bezpośrednio po zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Nie można zatem przyjąć za organem, że dokonane w ten sposób doręczenie powinno powodować powstanie u skarżącego przekonania, że od tej daty biegnie dla niego 14-dniowy termin do złożenia odwołania od tej decyzji, przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. − nawet jeżeli w uwierzytelnionym odpisie decyzji zawarte zostało, tak jak w jej oryginale, pouczenie o środkach zaskarżenia. Skoro w stanie faktycznym sprawy organ uznał, że doręczenie uwierzytelnionego odpisu decyzji miało wywołać skutek w postaci doręczenia w rozumieniu art. 109 § 1 k.p.a. i co za tym idzie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego, to przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, większą uwagę należało przywiązać do wyjaśnienia kwestii związanej z prawidłowym pouczeniem i nadania jej właściwego znaczenia prawnego. Mimo bowiem, że odbitka kserograficzna zawierała − tak jak i oryginał decyzji − pouczenie o sposobie zaskarżenia decyzji, to fakt doręczenia jej po tak długim okresie od jej wydania mógł budzić wątpliwości co do tego, czy pouczenie to nadal pozostaje aktualne. Zresztą z treści pisma przewodniego z dnia [...] zdaje się wynikać, że organ I instancji, doręczając A. C. na jego żądanie kserokopie decyzji, nie czynił tego po to, aby otworzyć mu termin do ich zaskarżenia. Niewątpliwie wyżej wskazane okoliczności mogą świadczyć o tym, że skarżący bez własnej winy uchybił 14-dniowemu terminowi do zaskarżenia decyzji, czego nie zauważył i nie ocenił organ odwoławczy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 58 § 1 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., wyrażającym się niewłaściwą i niepełną oceną okoliczności faktycznych sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego wglądu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparło na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przez uchylenie postanowienia Kolegium oraz uznanie, że w toku postępowania administracyjnego doszło do istotnego naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. − zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez niepouczenie skarżącego o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy żaden przepis prawa nie wymaga jakiegokolwiek dodatkowego pouczenia strony o przysługującym jej prawie i terminie do wniesienia odwołania, tym bardziej iż decyzja, której termin do wniesienia odwołania dotyczy, zawierała wymagane prawem pouczenie w tym przedmiocie; 2) obrazę art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przez brak wskazania co do dalszego postępowania. Na tych podstawach wnosiło o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ powołanej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Zastosowanie środka prawnego uchylenia zaskarżonego postanowienia na tej podstawie prawnej będzie miało miejsce, gdy sąd administracyjny stwierdzi, że stan faktyczny ustalony przez organ orzekający w sprawie budzi wątpliwości. W sprawie podstawowym elementem stanu faktycznego było ustalenie faktu doręczenia decyzji. Termin można bowiem przywrócić, jeżeli strona uchybiła termin do wniesienia odwołania, który − zgodnie z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie. Bez ustalenia, w sposób zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, faktu doręczenia decyzji lub braku doręczenia, nie można rozpoznać wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza po tak długim okresie od dnia podjęcia decyzji. Decyzja, po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, nabywa cechę ostateczności, co oznacza, że może być weryfikowana wyłącznie w trybach nadzwyczajnych. Organ uchylił się od obowiązku ustalenia faktu doręczenia decyzji. Brak zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji nie stanowi wyłącznego dowodu doręczenia decyzji. Organ obowiązany był podjąć czynności ustalenia faktu doręczenia decyzji. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje otwarty system dowodów, a zatem oprócz postępowania reklamacyjnego, możliwe jest ustalenie faktu realizacji uprawnienia przez wnioskodawcę w barze "[...]", aż do skorzystania z przesłuchania strony w trybie art. 86 kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, zaskarżony wyrok odpowiada prawu, pomimo błędnego uzasadnienia. Z tego względu, na podstawie art. 184 powołanej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.