IV SA/Wa 2281/06
WyrokWSA w Warszawie2007-07-31
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Aneta Opyrchał, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia może być wymierzona podmiotowi, który nie jest posiadaczem nieruchomości i potencjalnie nie mógłby uzyskać zezwolenia?Ratio decidendi
Kara pieniężna za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, powinna być wymierzana sprawcy naruszenia, niezależnie od tego, czy potencjalnie mógłby uzyskać wymagane zezwolenie. Odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie ma charakter zobiektywizowany. Niemniej jednak, decyzja administracyjna musi precyzyjnie określać strony postępowania, będące podmiotami praw i obowiązków, co oznacza, że nie może być kierowana do firmy nieposiadającej podmiotowości prawnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. o wymierzeniu firmie "[...]" kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew i krzewów. Skarżący K. i R. A. zarzucili m.in. błędne uznanie, że przedsięwzięcie nie należało do kategorii wskazanych w ustawie, pominięcie okoliczności, że zezwolenie nie zostało wydane terminowo, oraz nie uwzględnienie zagrożenia życia i zdrowia pracowników. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na wadliwe określenie strony postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał,, asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2007 r. sprawy ze skargi K. A. i R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r., którą wymierzono firmie "[...]" z siedziba w W. przy ul. [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości 52 243,25 zł za usunięcie bez zezwolenia 2 drzew oraz krzewu (oznaczonych nr inwentaryzacyjnymi [...]).
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż [...] Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] września 2004 r. zezwolił na budową przewodów tłocznych na odcinku od przepompowni [...] do istniejącego kolektora w ul. [...] przy ul. [...]. Z wnioskiem o usunięcie drzew w związku z tym przedsięwzięciem wystąpiła [...] S.A. pismem z dnia 5 lipca 2004 r. Pismo to zostało przekazane, zgodnie z właściwością, [...] Konserwatorowi Zabytków. Organ ten poinformował wnioskodawcę, iż nie jest możliwe wydanie zezwolenia o ile nie zostanie przedstawiona zgoda właściciela terenu. Zgoda właściciela terenu została przesłana w dniu 30 listopada 2004 r., a w dniu 15 grudnia odbyły się oględziny w związku z wnioskiem. Dnia [...] grudnia 2004 r. wydano zezwolenie na usunięcie kilku drzew z terenu skweru a w dniu [...] stycznia 2005 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia wzdłuż ul. [...] od ul. [...] do ul.[...]. Spółka [...] wskazała, iż nie dokonała usunięcia drzew ani nie wyrażała na to zgody a wykonawcą prac jest firma "[...]". Dalsze postępowanie było prowadzone z udziałem osób reprezentujących formę "[...]". W jego toku współwłaściciel firmy oświadczył, iż drzewa zostały usunięte w przeświadczeniu, iż zleceniodawca prac ([...]) uzyskał stosowne zezwolenie.
W ocenie Kolegium, wobec nie kwestionowania faktu usunięcia drzew przez firmę [...] oraz faktu braku zezwolenia na usunięcie drzew, w świetle art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), trafnie organ I. instancji wymierzył karę pieniężną za usunięcie drzew sprawcy tego czynu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, iż w sprawie nie ma znaczenia okoliczności czy drzewa zostały usunięte w związku z wykonywaniem urządzeń wodnych służących regulacji wód. Okoliczność ta ma znaczenie jedynie w kontekście obowiązku ponoszenia opłat (art. 86 ust. 1 pkt 13 ustawy o ochronie przyrody) nie ma natomiast znaczenia w kontekście konieczności uzyskania stosownego zezwolenia, a co za tym idzie odpowiedzialności za usunięcie drzewa lub krzewu bez takiego zezwolenia. Kolegium wyraziło też pogląd, iż realizowane przedsięwzięcie nie należy do wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 13 ustawy.
Bez znaczenia są okoliczności usunięcia drzew i krzewu (podnoszone zagrożenie życia i zdrowia pracowników czy strat mienia). Zdaniem organu odwoławczego na wykonawcy prac ciąży obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy a, o ile ich przerwanie nie jest możliwe, nie podejmowanie prac do czasu uzyskania wymaganych zezwoleń i zgód. Nie zasadnie przywołano także obowiązek wykonawcy terminowego zakończenia prac, gdyż w świetle umowy z [...] czerwca 2004 r. możliwe było przesunięcie terminu zakończenia prac w przypadku przeszkód niezależnych od wykonawcy (np. brak zgody właściciela terenu). Odpowiedzialność administracyjna została zobiektywizowana. Powstaje w razie ustalenia związku przyczynowego pomiędzy działaniem podmiotu a zniszczeniem elementów środowiska (usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia). W takim przypadku organ administracji jest zobligowany do nałożenia kary.
W skardze K. i R. A. zarzucili:
błędne uznanie przez organ, jakoby realizowane przedsięwzięcie nie należało do kategorii wskazanych w art. 86 ust. 1 pkt 13 ustawy o ochronie przyrody,
pominięcie okoliczności, że zezwolenie dla [...] S.A nie zostało wydane terminowo (w innych sprawach wydawane były w terminie), a wykonawca nie był świadom jego nie wydania: jednocześnie był zobligowany do terminowego zakończenia prac,
nie uwzględnienie, że usunięcie drzew i krzewu było niezbędne z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia pracowników jak i możliwość strat w mieniu przedsiębiorcy,
nie rozważnie okoliczności, iż wydając zezwolenie na prowadzenie prac na określonym terenie, wobec ich oczywistej kolizji z drzewostanem organ administracji wyraził zgodę na usunięcie drzew i krzewu.
W skardze sformułowano także wniosek o zwolnienie Skarżących z kosztów sądowych i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego jak i szereg wniosków dotyczących zmodyfikowania przez Sąd wymierzonej kary (nasadzenia zastępcze, rozłożenie na raty, umorzenie na zasadzie art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody itp.).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W trakcie postępowania Skarżący zostali zwolnieni z kosztów sądowych (k. 55- 60).
W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżących zarzucił, iż decyzja jest dotknięta wadą nieważności, gdyż Skarżący, nie będąc posiadaczami nieruchomości nigdy nie mogli uzyskać zezwolenia na usunięcie drzew. Kara mogła być wymierzona jedynie na rzecz [...] S.A. Firma ta występowała o stosowne zezwolenie, do czego była zobligowana treścią umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej podniesionych. Sąd, w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w stosunku od określonego podmiotu praw i obowiązków. Należność wynikająca z decyzji powinna być możliwa do egzekwowania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle treści art. 107 § 1 K.p.a. decyzja administracyjna musi określać strony postępowania, będące podmiotami praw i obowiązków wynikających z decyzji. Stronami postępowania mogą być, o ile, jak w rozpoznawanej sprawie nie chodzi o jednostki organizacyjne państwowe, samorządowe lub organizacji społecznych, wyłącznie osoby prawne bądź osoby fizyczne (art. 29 K.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika min. z treści załączonego pełnomocnictwa (k. 16), w świetle art. 29 K.p.a. stronami - adresatami praw i obowiązków - są K. i R. A. Fakt prowadzenia przez nich firmy pod nazwa "[...]" s.c. ma znaczenie jedynie w tym kontekście, iż ponoszą oni ewentualną odpowiedzialność administracyjną za działania prowadzonego przez nich przedsiębiorstwa. Nie oznacza to jednak, iż rozstrzygnięcia administracyjne mogą być kierowane w stosunku do prowadzonej przez nich firmy, jako nie majaczej podmiotowości prawnej w myśl art. 29 K.p.a. Nieprawidłowego określenia strony postępowania nie dostrzegł organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Nieprecyzyjne określenie strony postępowania może mieć wpływ na wynik sprawy, z uwagi na przeszkody jakie może napotkać ewentualna egzekucja obowiązków wynikających z decyzji. Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku precyzyjnego oznaczenia jego stron w decyzji (art. 107 §. 1 K.p.a.) musiało prowadzić do uchylenia przez Sąd orzeczenia, którym utrzymano w mocy wadliwe rozstrzygnięcie.
Orzeczenie w rozpoznawanym przypadku nie następuje w ocenie Sądu na niekorzyść Stron, gdyż nie pogarsza ich sytuacji prawnej w kontekście obowiązku poniesienia kar. Bowiem wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki. Spółka cywilna nie może być jednak podmiotem praw i obowiązków wskazanych w decyzji administracyjnej.
Zarysowany stan faktyczny nie stanowi z kolei, w ocenie Sądu przypadku skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.), co obligowałoby Sąd do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 §. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), gdyż decyzja nie została w tym przypadku skierowana do osoby nie będącą strona w sprawie lecz wyłącznie nie właściwie określono adresata decyzji. Obowiązek ścisłej interpretacji przepisów dotyczących nieważności decyzji, jako wyjątku od zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyklucza przejęcie zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
W ocenie Sądu nie trafny jest także zarzut, sformułowany na rozprawie, iż decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, bowiem ukarana firma nie ubiegała się o stosowne zezwolenie ani nie mogła go nigdy uzyskać nie będąc posiadaczem terenu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych bywa wprawdzie wyrażany pogląd, iż sankcja, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 o ochronie przyrody, dotyczy wyłącznie podmiotów będących posiadaczami nieruchomości, a więc potencjalnie mogących uzyskać zezwolenie na usuniecie drzew i krzewów (patrz wyrok NSA sygn. akt II OSK1332/05).
Pogląd taki uzasadniany jest następującymi argumentami:
treścią samego przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2, w którym wskazano, iż sankcja związana jest z działaniem bez zezwolenia - wywodzi się stąd brak możliwości nałożenia sankcji na podmiot, który nie ma uprawnień do uzyskania zezwolenia, gdyż formalnie nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem, w myśl art. 83 ust. 1 zd. 1 in fine ustawy o ochronie przyrody (brak zainteresowanemu przymiotu posiadania nieruchomości w rozumieniu przepisu),
wskazaniem, iż odpowiedzialność za usunięcie drzew i krzewów z terenów, do których sprawca nie ma tytułu prawnego, jest egzekwowana przy pomocy innych środków prawnych -odpowiedzialności cywilnej względem właściciela oraz odpowiedzialności karnej (związanej także z bezprawną ingerencją w prawa osób trzecich - kradzież lub zniszczenie mienia).
Sąd orzekając w niniejszej sprawie nie podziela poglądów prezentowanych w przywołanym orzecznictwie, w pełni aprobuje natomiast linię orzeczniczą, w której wyrażany jest pogląd, iż administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, powinna być wymierzana sprawcy naruszenia wymagania ochrony środowiska (obowiązku uzyskania zezwolenia), przy czym jest bez znaczenia, czy sprawca potencjalnie mógłby uzyskać wymagane z mocy prawa zezwolenia (patrz tak samo m.in. wyrok NSA sygn. akt 1363/97 opubl. lex nr 48265).
Formułując swoje stanowisko Sąd miał na względzie, iż w orzecznictwie Sądu Administracyjnego oba poglądy prezentowane były przez szereg lat, przy czym regulacje dotyczące wymierzania administracyjnych kar pieniężnych miały zbliżoną treść pomimo, iż zawarte były kolejno w różnych aktach normatywnych - ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), ustawie z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) oraz ustawie o ochronie przyrody obecnie obowiązującej. Poglądowi odnośnie bezwzględnej odpowiedzialności sprawcy (patrz np. wyrok NSA sygn. aktS.A./Wr 116/92 opubl. Wokanda nr 7 z 1992 s 20) przeciwstawiano pogląd odnośnie możliwości wymierzenia kary jedynie podmiotom, które są posiadaczami nieruchomości (według wcześniej nomenklatury użytkownikiem nieruchomości), przy czym pogląd taki mógł być wywodzony z zawartej we wcześniejszych regulacjach normy wskazującej obowiązek utrzymania we właściwym stanie drzew i krzewów przez użytkownika nieruchomości (art. 48 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska). Odwołując się do tej regulacji, domniemywano jednocześnie możliwość wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej posiadaczowi nieruchomości niezależnie od okoliczności, czy wykazano, iż faktycznie jest on sprawcą usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia.
Wyrażany w orzecznictwie sądowym pogląd o możliwości wymierzenia administracyjnych kar pieniężnych wyłącznie podmiotom, które faktycznie mogłyby uzyskać zezwolenie, jako posiadacze nieruchomości w rozumieniu art. 83 ust. 1 zd. 1 in fine ustawy o ochronie przyrody, w ocenie Sądu nie jest trafny.
Na wstępie należy podnieść, iż możliwość wymierzenia kary jedynie posiadaczowi nieruchomości nie została wyrażona wprost przez ustawodawcę w treści normy art. 88 ust. 1 pkt 2 o ochronie przyrody. Warto przy tym dostrzec, iż w przypadku komplementarnych regulacji dotyczących ochrony drzew - instytucji opłat - prawodawca wprost wskazał taka zasadę (art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Odesłanie we wskazanym przypadku do pojęcia "posiadacza nieruchomości" (równocześnie podmiotu który potencjalnie może uzyskać zezwolenie) nie byłoby w tym przypadku niezbędne
zważywszy, iż wyłącznie posiadacz może uzyskać zezwolenie a opłaty są ponoszone wyłącznie w przypadku jego uzyskania. O ile jednak prawodawca zamierzałby ograniczyć instytucje administracyjnych kar pieniężnych do podmiotów uprawnionych do uzyskania zezwolenia powinien był w art. 88 ust. 1 pkt 2 analogicznie odwołać się do pojęcia "posiadacza nieruchomości", jednak tego nie uczynił.
Wręcz przeciwnie norma sankcyjna została skierowana, w świetle jej brzmienia, do każdego kto dokona deliktu polegającego na usunięciu drzewa bez wymaganego zezwolenia. Jedynie w drodze wykładni tego przepisu można byłoby wywodzić, iż sankcja taka może dotyczyć wyłącznie strony, która podmiotowo jest zdolna do uzyskania zezwolenia.
Wykładania taka oparta jest na tezie, jakoby z punktu widzenia interpretacji normy art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody istotne znaczenie miała podmiotowa zdolność do uzyskania zezwolenia. Wyrażany jest bowiem pogląd, iż kara nie może być wymierzona podmiotowi, który nie mógłby uzyskać zezwolenia z powodu braku wystąpienia przesłanek ó charakterze podmiotowym - brak zdolności do uzyskania zezwolenia z uwagi na brak przymiotu "posiadacza nieruchomości", co wiąże się z określonym tytułem prawnym do gruntu. Nie można pominąć, iż skoro usunięcie drzew i krzewów wymaga zezwolenia, w szeregu przypadków nie może być ono wydane z innych przyczyn - np. w związku z potrzebą ochrony zasobów przyrodniczych, czy wobec nie uzyskania zgody właściciela, o której mowa w art. 83 ust. 1 zd. 2 ustawy o ochronie przyrody. W takim przypadku podmiot dokonujący usunięcia drzew lub krzewów bez zezwolenia także dokonuje deliktu w sytuacji gdy wymagane zezwolenie nie mogłoby zostać uzyskane. Jednak teza, iż również w tym przypadku, nie może on ponieść sankcji byłby oczywiście nie do zaakceptowania w świetle jednoznacznych celów regulacji. Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, iż wykładnia w myśl której o możliwości poniesienia sankcji decyduje potencjalna dopuszczalność uzyskania zezwolenia, akurat w kontekście zdolności określonego podmiotu do jego uzyskania, wydaje się dowolna, w zestawieniu z treścią przepisu.
Trzeba również mieć na względzie, iż wykładni opartej na podmiotowym ograniczeniu możliwości wymierzenia kar nie można sankcji za naruszenie tego systemu. Administracyjne kary pieniężne służą sankcjonowaniu szkód, jakie wyrządzono dobrom przyrodniczym, nie mają zaś na celu kompensacji szkód, jakie wyrządzono określonym podmiotom w związku z uszczerbkiem na mieniu, jakie mogły one ponieść, o ile usunięcia drzew lub krzewów dokonał podmiot nie mający uprawnień do rozporządzania tym mieniem. Zrekompensowaniu szkód w tym zakresie czy sankcjonowaniu nielegalnych zachowań, godzących w prawo własności, służą inne środki prawne o charakterze cywilnym lub karnym. Wbrew tezom wyrażanym w orzecznictwie, prezentującym pogląd odnośnie zawężającej interpretacji art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, środki te jednak nie mogą zastąpić sankcji administracyjnej. Warto zauważyć, iż np. katalog wykroczeń związanych wprost z nielegalnym pozyskiwaniem drzewa zawarty w K.w. dotyczy drzew z lasów, do których przepisy o administracyjnych karach pieniężnych nie mają zastosowania (art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody).
Środki cywilne i karne nie kompensują więc generalnie szkód przyrodniczych lecz jedynie straty właściciela mienia, i tylko o ile w praktyce działania sprawcy usunięcia spotkają się z jego sprzeciwem. Nie dotyczą więc zwłaszcza przypadków, gdy usunięcie drzew lub krzewu przez podmiot nie zdolny do uzyskania zezwolenia odbywa się wręcz z aprobata władającego nieruchomością, który zezwolenie takie podmiotowo zdolny byłby uzyskać, lecz nie podejmuje stosownych działań także celowo z uwagi na przeszkody przedmiotowe dla uzyskania zezwolenia lub dążąc do uniknięcia obowiązku poniesienia opłat administracyjnych (art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody).
Wskazane wyżej okoliczności faktyczne, mając na uwadze względy wykładni celowościowej, sprzeciwiają się aprobowaniu poglądu, jakoby administracyjne kary pieniężne mogły być wymierzane jedynie podmiotom zdolnym od uzyskania zezwolenia (posiadaczom nieruchomości). Wykładania taka, nie mająca stosownych podstaw w treści regulacji normatywnych, prowadzi do osłabienia systemu ochrony dóbr przyrodniczych w interesie publicznym (drzew i krzewów). Jaskrawym przykładem może być przypadek usunięcia zespołu drzew z granic posesji bez stosownego zezwolenia. W świetle ograniczonej koncepcji odpowiedzialności (tylko posiadacz nieruchomości) sankcją administracyjną objęła by wyłącznie drzewa usunięte z nieruchomości sprawcy, co oznacza pozostawienie poza zakresem ochrony, przy pomocy środków administracyjnych, drzew należących do osób trzecich. Taka interpretacja regulacji, skoro nie wynika wprost z treści przepisów, nie znajduje uzasadnienia aksjologicznego, w świetle celów ochronnych wskazanych w ustawie.
Mając powyższe na względzie, w świetle art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, właściwy organ administracji zobligowany jest do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej sprawy usunięcia drzew niezależnie od okoliczności, czy podmiot ten dysponuje prawem do terenu, jako jedynym z warunków uzyskania zezwolenia w myśl art. 83 ust. 1 zd. 1 in fine wskazanej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie nie kwestionowany był fakt usunięcia drzew i krzewu przez pracowników działających na rzecz Skarżących jak i fakt usunięcia drzew i krzewu bez wymaganego zezwolenia. Treść zawartej między stronami umowy nie pozwalała na przyjęcie, iż usunięcie drzew i krzewu nastąpiło na zlecenie [...] S.A. (Spółka nie zleciła wprost czynności w tym zakresie). Bez znaczenia, w kontekście odpowiedzialności administracyjnej jest okoliczność, która ze stron zobowiązała się do uzyskania wymaganych zezwoleń, skoro tego rodzaju obowiązki o charakterze publicznoprawnym nie mogą być przenoszone za wola stron.
W tej sytuacji bez znaczenia odnośnie oceny legalności zaskarżonej decyzji jest okoliczność, kto w rozpoznawanej sprawie był zobligowany do uzyskania zezwolenia (zleceniodawca czy sprawca usunięcia) jak i kwestia ewentualnej zwłoki organu przy wydawaniu zezwolenia. Kwestie te mogą być wyłącznie podstawą roszczeń o charakterze cywilnoprawnym pomiędzy stronami umowy, czy ewentualnych roszczeń do organu administracji na zasadzie art. 4171 § 3 K.c. Z uwagi na zobiektywizowany charakter odpowiedzialności administracyjnej bez znaczenia pozostaje tez ewentualna wina strony za naruszenie zakazu usuwania drzew i krzewów bez zezwolenia (podnoszony brak świadomości, iż zleceniodawca robót nie uzyskał zezwolenia, konieczność terminowego zakończenia robót). Poza oceną w niniejszej sprawie muszą pozostać także sygnalizowane kwestie zagrożenia pracowników i mienia sprawcy usunięcia drzew i krzewu, bowiem okoliczności te, w myśl art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, nie zwalniają z obowiązku uzyskania zezwolenia. Zawarcie norm prawnych w tym zakresie może być wyłącznie postulatem de legę ferenda, mając na uwadze np. regulacje art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. -Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.).
Nie ma znaczenia w sprawie także okoliczność, czy realizowane przedsięwzięcie (budowa urządzeń kanalizacyjnych) można zaliczyć do kategorii wskazanych w art. 86 ust. 1 pkt 13 ustawy o ochronie przyrody, gdyż stosowne przepisy z tym związane dotyczą jedynie możliwości zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za usunięcie drzew, co nie ma związku z obowiązkiem uzyskania stosownego zezwolenia. Stąd kwestia ta pozostaje poza oceną Sądu. Niezasadny jest także zarzut skargi, iż wydając stosowne zezwolenie na prowadzenie robót kolidujących z drzewostanem właściwy organ wydał domniemaną zgodę na usunięcie drzew i krzewu. Zgoda na usunięcie drzew i krzewów nie może być domniemana (por. tak samo wyrok NSA sygn. akt IV SA 1136/91 opubl. ONSA nr 1 z 1993 r. poz. 12), przy czym podstawą jej wydania jest stosownym wniosek, spełniający wymagania wskazane w art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów nie zstępują inne rozstrzygnięcia administracyjne uzyskane w ramach procedury legalizacji realizacji przedsięwzięcia (np. pozwolenie na prowadzenie robót na terenach objętych ochrona konserwatorską).
Sąd, z uwagi na zakres przysługujących kompetencji (badanie legalności orzeczeń oraz kasacja orzeczeń wadliwych), nie mógł rozważać wniosków Skarżących odnośnie modyfikacji kary za usunięcie drzew i krzewu bez wymaganego zezwolenia poprzez zastosowania postulowanych środków zastępczych.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 §. 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zwrocie poniesionych kosztów na rzecz Skarżących z uwagi na całkowite ich zwolnienie z kosztów postępowania (k. 55- 60). W tej sytuacji poniesione koszty (w tym pełnomocnika z wyboru) nie mogą być uznane za niezbędne do dochodzenia roszczeń w rozumieniu art. 200 ustawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni potrzebę wskazania strony postępowania, w myśl art. 29 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło