III SA/Wa 582/07
WyrokWSA w Warszawie2007-07-26
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Sylwester Golec, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo zakwestionował prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie maszyn i urządzeń, opierając się wyłącznie na zeznaniach syndyka masy upadłościowej, bez przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego posiadania i możliwości zbycia tych maszyn przez sprzedawcę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie ograniczyły się do zeznań syndyka masy upadłościowej, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy sprzedawca (J. W.) faktycznie posiadał maszyny i urządzenia w momencie ich sprzedaży skarżącej spółce. Niewystarczające wyjaśnienie okoliczności związanych z posiadaniem i zbyciem maszyn, w tym potencjalne naruszenie art. 169 § 1 Kodeksu cywilnego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego.Stan faktyczny
Spółka K. S.A. odliczyła podatek naliczony od zakupu maszyn i urządzeń od J. W. w miesiącach czerwiec, lipiec i listopad 2002 r. Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, twierdząc, że J. W. nie był właścicielem maszyn w tym czasie, a nabył je dopiero w grudniu 2002 r. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak należytego postępowania dowodowego i błędną wykładnię przepisów dotyczących VAT i Kodeksu cywilnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz K. S.A. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2007 r. sprawy ze skarg K. S.A. z siedzibą w W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za określone miesiące 2002 i 2003 r. 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] i z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz K. S. A. z siedzibą w W. kwotę 6336 zł (słownie: sześć tysięcy trzysta trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
III SA/Wa 582/07
Uzasadnienie
Zaskarżonymi do Sądu dwiema decyzjami z dnia [...] czerwca 2006 r. nr: [...] i [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) utrzymał w mocy dwie decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr: [...] i [...], którymi skarżącej spółce K. S.A. określono kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc oraz kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego za poszczególne miesiące roku 2002 i 2003.
W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji nr [...] dotyczącej okresów rozliczeniowych roku 2002 organ stwierdził, że skarżąca spółka w miesiącach czerwcu, lipcu i listopadzie odliczyła od podatku należnego podatek naliczony w kwotach odpowiednio: [...] zł, [...] zł i [...] zł. Podatek ten wynikał z faktur VAT wystawionych na rzecz skarżącej spółki przez PPHU "Z." J. W., dokumentujących sprzedaż maszyn, urządzeń i linii obróbczych. W toku kontroli skarbowej organ ustalił, że przedmiotem sprzedaży udokumentowanych tymi fakturami były towary, które zostały nabyte przez PPHU "Z." J. W. od Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości. Organ na podstawie oświadczenia złożonego przez A. B. syndyka masy upadłościowej Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości podczas kontroli doraźnej oraz jego zeznań złożonych podczas przesłuchania w charakterze świadka ustalił, że towary wymienione w przedmiotowych fakturach były w dyspozycji przedsiębiorstwa PPHU "Z." J. W. dopiero od dnia 6 grudnia 2002 r., gdyż Przedsiębiorstwo PPHU "Z." J. W. nabyło te towary od Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia 2 grudnia 2002 r. i otrzymało je w dniu 6 grudnia 2002 r. po zapłacie całości ceny wynikającej z tej faktury. Zdaniem organu ustalenia te pozwalały na stwierdzenie, że skarżąca spółka nie mogła nabyć maszyn, urządzeń i linii obróbczych od Przedsiębiorstwa PPHU "Z." J. W. w miesiącach czerwcu, lipcu i listopadzie 2002 r. ponieważ podmiot ten sam nabył je dopiero w grudniu 2002 r. Zatem faktury VAT na podstawie, których skarżąca spółka dokonała odliczenia podatku w miesiącach czerwcu, lipcu i listopadzie 2002 r. dokumentujące zakup towarów pochodzących z Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. jako pierwotnego sprzedawcy były niezgodne z rzeczywistością i na podstawie art. 19 ust. 1 i 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako ustawa o VAT) nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w tych fakturach. Z tego względu organ nie uwzględnił w zawartym w decyzji rozliczeniu podatku od towarów i usług za rok 2002 podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących opisane sprzedaże.
W deklaracjach VAT-7 za miesiące marzec, maj, czerwiec, sierpień i listopad 2002 r. skarżąca spółka odliczyła podatek naliczony wykazany na fakturach VAT dokumentujących nabycie towarów lub usług mimo, że w miesiącach tych spółka nie dysponowała tymi fakturami. Działaniem tym spółka naruszyła przepis art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT. W decyzji organ podatek naliczony wynikający z tych faktur zaliczył do rozliczeń za miesiące, w których spółka otrzymała te faktury.
Skarżąca spółka w miesiącu lipcu wykazała sprzedaż linii obróbczych do spółki z o.o. "M." za łączną kwotę [...] zł netto podatek należny [...] zł. Podatek od tej sprzedaży skarżąca spółka wykazała w deklaracji VAT-7 za miesiąc lipiec 2003 r. Przedmiotowe linie były liniami, które zostały wykazane w fakturach VAT wystawionych w lipcu 2002 r. na rzecz skarżącej spółki przez Przedsiębiorstwo PPHU "Z." J. W.. Organ stwierdził, że skoro ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowe linie nie mogły zostać nabyte przez skarżącą spółkę od J. W. w lipcu 2002 r., gdyż on sam nabył je od Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości dopiero w dniu 2 grudnia 2002 r. z prawem do dysponowania nimi od dnia 6 grudnia 2002 r., to wykazana przez skarżącą spółkę sprzedaż tych linii w miesiącu lipcu 2002 r. nie mogła mieć miejsca w tym miesiącu. W decyzji organ sprzedaż tych linii zaliczył do rozliczenia za miesiąc grudzień 2002 r. zwiększając podatek należny wykazany przez skarżącą spółkę za ten miesiąc o kwotę [...] zł., gdyż uznał, że dopiero w tym miesiącu J. W. mógł sprzedać linie skarżącej spółce a ta odsprzedać je spółce "M."
W wyniku tych ustaleń w decyzji organ określił skarżącej spółce kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące: marzec, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, za październik i grudzień 2002 r. W rozliczeniu za grudzień organ określił skarżącej spółce zawyżenie kwoty nadwyżki podatku naliczonego do przeniesienia na następny miesiąc o [...] zł. i stanowiło to podstawę do zmiany rozliczeń skarżącej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe roku 2003 w decyzji nr [...]. Podstawę faktyczną wydania decyzji dotyczącej roku 2003 stanowiły opisane ustalenia faktyczne dotyczące roku 2002.
Od decyzji organu pierwszej instancji spółka wniosła odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej w W..
Wskazanymi na wstępie uzasadnienia decyzjami organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
Na decyzje organu drugiej instancji spółka wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono wydanie ich:
- z rażącym naruszeniem art. 13 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t. jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.k.s.) i w zw. z art. 217 § 1 pkt 5 O.p. poprzez ich niewłaściwe (błędne) zastosowanie, a także rażącym naruszeniem art. 120 i art. 121 § .1 O.p., przez ich niezastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w zw. z art. 121 § 1 i art. 124 O.p. przez ich niezastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. przez ich niezastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 229 w zw. z art. 122 O.p. przez ich niezastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 oraz w zw. z art. 121 O.p. przez ich niezastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 196 § 1 i 2 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 229 i w zw. z art. 121 O.p. przez ich niewłaściwe (błędne) zastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 190 § 1 i 2 w zw. z art. 187 § 1 i w zw. z art. 120 i art. 121 O.p. przez ich niezastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 187 § 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 125 § 1 O.p. oraz z rażącym naruszeniem art. 229 O.p., poprzez ich niezastosowanie,
- z rażącym naruszeniem art. 19 ust. 1, 2, 3 oraz 3a ustawy o VAT, przez ich niewłaściwą (błędną) wykładnię i w związku z tym niewłaściwe (błędne) zastosowanie.
W uzasadnieniu skarg podnoszono, że skarżącej spółce doręczono postanowienie o wszczęciu postępowań kontrolnych jednakże w postanowieniu tym nie określono zakresu kontroli. Zdaniem spółki stanowi to naruszenie art. 217 § 1 pkt 5 O.p. w związku z art. 31 u.k.s. w zakresie obowiązku zawarcia w postanowieniu rozstrzygnięcia. Zdaniem spółki w przypadku postanowień o wszczęciu postępowań kontrolnych rozstrzygnięcie powinno zawierać wskazanie zakresu kontroli a nie jedynie jak to uczynił w niniejszej sprawie organ stwierdzenie, że organ wszczyna postępowanie kontrolne. Zdaniem skarżącej spółki tej wady postępowania nie mogło kolidować doręczenie spółce upoważnienia do przeprowadzenia kontroli skarbowej, w którym wskazano zakres kontroli. Spółka podnosiła, że zarzut ten zawarła w odwołaniach, jednakże Dyrektor Izby Skarbowej w decyzjach odniósł się do niego niezwykle lakonicznie, czym naruszył art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.
W skargach podnoszono, że organ oparł zaskarżone decyzje wyłącznie na zeznaniach syndyka masy upadłościowej Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości A. B.. Zdaniem strony skarżącej zeznania te są niezgodne z rzeczywistością, gdyż skarżąca spółka weszła w posiadanie maszyn i urządzeń sprzedanych jej przez J. W. w dacie wystawienia przez niego faktur dokumentujących tę sprzedaż tj. w miesiącach czerwcu, lipcu i grudniu 2002 r. Zdaniem spółki na tę okoliczność nie miało wpływu wystawienie przez syndyka na rzecz J. W. faktury dokumentującej sprzedaż tych maszyn i urządzeń dopiero w dniu 2 grudnia 2006 r. Spółka wykazywała, że w Sądzie Rejonowym dla m. W., [...] Wydział Gospodarczy znajdują się dokumenty potwierdzające wykonywanie przez A. B. funkcji syndyka w sposób nieprawidłowy. Z dokumentów tych wynika, że Sędzia Komisarz rozważał odwołanie A. B. z funkcji Syndyka z powodu nieprawidłowego przeprowadzenia przetargu na część majątku upadłego zakładu. Zastrzeżenia Sędziego Komisarza powodowane były nieprawidłowościami zawartymi w sprawozdaniach składanych przez syndyka do Sądu. Z tego względu spółka w toku postępowania wnosiła o uwzględnienie tych dokumentów w materiale dowodowym sprawy, jednakże organ drugiej instancji żądania tego zdaniem spółki nie uwzględnił czym naruszył przepisy art. 187 § 1 i 229 O.p.
Spółka wnosiła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, wymienionych w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli skarbowej, znajdujących się w Sądzie prowadzącym postępowanie upadłościowe wobec Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. dotyczących sprzedaży majątku tego zakładu. Zdaniem spółki dokumenty te pozwoliłyby na ustalenie czy J. W. od czerwca 2002 r. mógł dysponować maszynami i urządzeniami sprzedanymi skarżącej spółce. Organy nie przeprowadziły tego dowodu czym naruszyły przepisy art. 187 § 1 i 229 O.p.
W skardze podnoszono, że w toku przesłuchania przeprowadzonego w dniu 20 czerwca 2006 r. przez pracowników organu, syndyk A. B. uchylił się od udzielenia odpowiedzi na pytanie obecnej przy przesłuchaniu osoby reprezentującej skarżącą spółkę odnośnie okoliczności wydania maszyn skarżącej. Pracownicy organu nie wyegzekwowali od świadka odpowiedzi na to pytanie czym naruszyli art. 196 § 1 i 2 w zw. z art. 187 1 w zw. z art. 229 i art. 121 O.p.
Zdaniem strony skarżącej w sposób niedokładny przeprowadzono dowód z przesłuchania kierowcy samochodu ciężarowego, który przewoził linie obróbcze z magazynu J. W. do magazynu spółki "M.". Kierowca ten zeznał, że w czasie załadunku przebywał w kabinie i mimo to wiedział, że ładowane skrzynie są puste. Zdaniem spółki organ miał obowiązek wyjaśnić na czym kierowca opierał to stwierdzenie. Zdaniem spółki budzi wątpliwości przeświadczenie kierowcy o tym, że skrzynie były puste, gdyż nie widział on z bliska ładowanych skrzyń. Organ w decyzji oparł stwierdzenie, że nie dokonano przewozu maszyn na budzącym wątpliwości zeznaniu kierowcy czym naruszył art. 190 § 1 i 2 w zw. z art. 187, 120 i art. 121 O.p.
Zdaniem spółki przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe nie wykazało jak kształtowały się stosunki pomiędzy J. W. a syndykiem. Nie wyjaśniono dlaczego J. W. mógł wchodzić na teren Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości i okazywać kontrahentom maszyny przygotowywane do sprzedaży i w tym celu wydawać pracownikom zakładu różne polecenia. Zdaniem spółki organy winny były przesłuchać pracowników Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości obecnych przy załadunku maszyn i urządzeń przy ich wywozie przez J. W., gdyż dowód ten pozwoliłby na ustalenie kiedy J. W. wszedł w posiadanie tych maszyn. Zdaniem spółki zaistniałe w sprawie uchybienia w zakresie postępowania dowodowego naruszały przepisy art. 180 § 1, 187 § 1, 120, 121 § 1, 122 i art. 125 § 1 O.p. oraz art. 229 O.p.
W skardze podnoszono, że organ uznał iż, skarżąca spółka w miesiącach czerwcu, lipcu i listopadzie nie nabyła przedmiotowych maszyn i urządzeń ponieważ nabycie to nastąpiło od osoby, która w tych miesiącach nie była właścicielem tych rzeczy. Spółka wskazywała, że zgodnie z treścią art. 169 § 1 K.c. zbycie rzeczy i jej wydanie nabywcy przez osobę nie uprawnioną do rozporządzania rzeczą skutkuje przeniesieniem własności na nabywcę z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że nabywca działa w złej wierze. Skarżąca spółka w czerwcu, lipcu i listopadzie 2002 r. uzyskała posiadanie maszyn i urządzeń nabytych od J. W., gdyż otrzymała niezbędną dokumentację i kluczki do maszyna a także dostęp do tych maszyn, które w tych miesiącach były demontowane i wywożone z zakładu "U.". Zatem na podstawie powołanego przepisu należało uznać, że spółka nabyła te maszyny i urządzenia i zgodnie z treścią przepisów art. 19 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy o VAT miała prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów. Spółka wskazywała, że również osoba dokonująca nabycia rzeczy, o których mowa w art. 169 § 2 K.c. – rzecz skradziona, zgubiona lub utracona w inny sposób, zgodnie z treścią tego przepisu staje się nabywcą tych rzeczy, mimo że własność uzyska dopiero po upływie trzech lat od dnia skradzenia, zgubienia lub utraty rzeczy w inny sposób.
Zdaniem spółki skoro organy uznały, że skarżąca spółka nabyła maszyny i urządzenia w miesiącu grudniu 2002 r. to organy miały obowiązek w rozliczeniu za ten miesiąc uwzględnić podatek naliczony przy tym nabyciu, który wynikał z przedwcześnie wystawionych faktur.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie.
Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2007 r. pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił, że w decyzjach organu pierwszej instancji nie podano stanowiska służbowego osoby podpisującej te decyzje.
Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg na wymienione na wstępie decyzje o sygnaturach III SA/Wa 582/07 i III SA/Wa 583/07 i prowadzić je dalej pod sygnaturą III SA/Wa 582/07.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargi są zasadne:
W niniejszej sprawie organy zakwestionowały prawo skarżącej spółki do odliczenia w deklaracjach VAT-7 za miesiące czerwiec, lipiec i listopad 2002 r. podatku naliczonego przy zakupie maszyn i urządzeń od J. W. twierdząc, że osoba ta w chwili zbycia tych maszyn skarżącej spółce nie była ich właścicielem, gdyż maszyny te nabyła 2 grudnia 2002 r.
Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ważne znaczenie ma wskazany w skardze przepis art. 169 1 K.c., który przewiduje możliwość przeniesienia własności rzeczy przez osobę nieuprawnioną np. posiadacza zależnego lub samoistnego. Warunkiem przeniesienia własności na podstawie tego przepisu jest przeniesienie na nabywcę posiadania rzeczy oraz działanie nabywcy w dobrej wierze. Mając na uwadze treść tego przepisu w niniejszej sprawie organy powinny były ustalić, czy J. W. wystawiając na rzecz skarżącej spółki w czerwcu, lipcu i listopadzie faktury VAT dokumentujące sprzedaż skarżącej spółce maszyn, urządzeń i linii obróbczych znajdował się w posiadaniu tych rzeczy. Organy na podstawie zeznań syndyka Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. ustaliły, że J. W. nabył przedmiotowe maszyny i urządzenia dopiero w dniu 2 grudnia 2002 r. i odebrał je od zbywcy w dniu 6 grudnia 2002 r., a zatem nie mógł ich zbyć wcześniej skarżącej spółce. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy zeznania syndyka nie mogą stanowić jednoznacznej podstawy do ustalenia istniejącego w sprawie stanu faktycznego w zakresie możliwości dysponowani przez J. W. maszynami i urządzeniami, których dotyczy sprawa, w miesiącach w których wystawił on faktury na rzecz skarżącej spółki.
W toku przesłuchania w charakterze świadka syndyk odmówił udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące sposobu sprzedaży, co było sprzeczne z treścią art. 196 § 2 O.p. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W aktach sprawy znajduje się pismo syndyka A. B. do J. W. z dnia 10 sierpnia 2001 r. (karta 24 akt administracyjnych), z którego treści wynika, że J. W. nabył maszyny i urządzenia stanowiące majątek Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości. Ten sam majątek jest przedmiotem sprzedaży dokonanej przez syndyka w dniu 2 grudnia 2002 r.
Zdaniem sądu okoliczności te stanowiły wystarczającą podstawę do stwierdzenie, że syndyk w swoich zeznaniach nie zamierzał przedstawiać wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przekazywaniem maszyn i urządzeń J. W.. W kontekście tych faktów nie są, tak jak twierdziły organ drugiej instancji bez znaczenia dla sprawy znajdujące się w Sądzie Gospodarczym dokumenty potwierdzające nieprawidłowe wykonywanie przez syndyka jego obowiązków związanych z upadłością Zakładu [...] "U.". Dlatego zdaniem Sądu przy zachodzących wątpliwościach co do działań syndyka podejmowanych przy przekazywaniu maszyn i urządzeń J. W. należało sięgnąć do innych środków dowodowych, które pozwoliłyby na uzyskanie jasnego obrazu tych działań.
Zdaniem Sądu nie można wykluczyć, iż jak twierdzi strona skarżąca J. W. uzyskał w roku 2002 nieformalną zgodę syndyka na rozbieranie i wywóz maszyn i urządzeń z zakładu "U.", czego dokonał w miesiącach czerwcu, lipcu i listopadzie 2002 r., a następnie rzeczy te nabył na własność na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia 2 grudnia 2002 r.
Dlatego zdaniem Sądu organy winny były prowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność działań J. W. na terenie Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości w celu ustalenia czy mógł on wejść w posiadanie maszyn i urządzeń sprzedanych skarżącej spółce już w czerwcu, lipcu i listopadzie 2002 r. i zbyć je jako osoba nieuprawniona. W tym celu organy winny były tak jak to podnosi skarżąca spółka w skardze przeprowadzić dowód z dokumentów wskazanych przez skarżącą spółkę w zastrzeżeniach do protokołu kontroli skarbowej, które znajdowały się w Sądzie prowadzącym postępowanie upadłościowe Zakładu [...] "U." Spółka z o.o. Ponadto organy powinny były przesłuchać w charakterze świadków osoby zatrudnione w zakładzie "U." w halach, z których odbierane były maszyny i urządzenia w celu ustalenia terminów, w których J. W. dokonał demontażu maszyn i urządzeń oraz ich wywozu z zakładu. Ponadto organy winny były ustalić, czy J. W. tak jak to twierdził w toku postępowania miał możliwość poruszania się po Zakładzie [...] "U." Spółka z o.o. w upadłości i pokazywania maszyn i urządzeń potencjalnym nabywcom.
W rozpoznanej sprawie organy wbrew treści art. 169 § 1 K.c. przyjęły, że zbycia rzeczy może dokonać wyłącznie osoba uprawniona i zaniechały prowadzenia postępowania dowodowego w celu sprawdzenia czy J. W. przed nabyciem na własność maszyn i urządzeń stał się ich posiadaczem i czy jako osoba nieuprawniona mógł je przekazać skarżącej spółce. To błędne założenie spowodowało, że organy zaniechały przeprowadzenia dowodów z dokumentów sądowych oraz przesłuchania innych świadków i swoje ustalenia faktyczne oparły wyłącznie na zeznaniach syndyka, które jak już Sąd wskazał w realiach niniejszej sprawy mogły budzić poważne wątpliwości. Przeprowadzenie wymienionych dodatkowych dowodów w świetle art. 180 § 1 O.p. należało uznać za dopuszczalne i jak najbardziej wskazane. Opisane uchybienia organów w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy stanowiły naruszenie przepisów art. 122, 180 § 1, 187 § 1, 229 O.p. w zakresie obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na jej prawidłowe rozstrzygnięcie. Mając na uwadze, że uchybienia te dotyczyły okoliczności faktycznych, które mogły mieć istotny wpływ na wymiar podatku skarżącej spółce, należało stwierdzić, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wystąpienie tych uchybień w niniejszej sprawie uzasadnia stwierdzenie skarżącej spółki, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie mogło naruszać zasady ogólne postępowania wyrażone w art. 121 § 1, 122 i 125 § 1 O.p.
Znajdujący się w aktach sprawy protokół z przesłuchania kierowcy spółki "M." rzeczywiście może budzić wątpliwości. Strona skarżąca trafnie wywodzi, że świadek ów podczas załadunku na samochód maszyn i urządzeń sprzedanych przez skarżącą spółkę przebywał w kabinie tego samochodu, jednakże mimo tego wiedział, że ładowane skrzynie nie są ciężkie oraz, że są puste. Prowadzący przesłuchanie nie wyjaśnili na czym kierowca opierał to stwierdzenie, skoro nie był bezpośrednio obecny przy ładowaniu towaru na skrzynię ładunkową samochodu.
Strona skarżąca nie została zawiadomiona o miejscu i terminie przesłuchania kierowcy czym naruszono art. 289 § 1 O.p. w zw. z art. 31 ust. 1 u.k.s. To naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy gdyż okoliczności, których dotyczyło przesłuchanie miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i obecność strony skarżącej przy przesłuchanie mogła przyczynić się do wyjaśnienia tych okoliczności, gdyż strona obecna przy przesłuchaniu na podstawie art. 190 § 2 O.p. w zw. z art. 31 u.k.s. ma prawo zadawać świadkowi pytania związane z przesłuchaniem.
Na tym etapie postępowania bez wyjaśnienia wskazanych powyżej kwestii faktycznych nie można jednoznacznie stwierdzić, w których miesiącach strona skarżąca nabyła prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu maszyn i urządzeń od J. W.. Dlatego Sąd nie mógł ustosunkować się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów art. 19 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy o VAT przez bezpodstawne pozbawienie strony skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniach za miesiące czerwiec, lipiec i listopad 2002 r. W tym miejscu Sąd może jedynie stwierdzić, że gdyby nawet uznać tak jak to uczyniły organy w decyzjach, że strona skarżąca przedmiotowe maszyny nabyła dopiero w grudniu 2002 r., to organy obowiązane były w rozliczeniu za ten miesiąc uwzględnić podatek naliczony przy zakupie tych maszyn, który wynikał z wystawionych przedwcześnie faktur VAT dokumentujących sprzedaż wymienionych towarów. Obowiązek taki wynika z treści art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, który obok innych przepisów ustawy o VAT wyraża zasadę neutralności opodatkowania podatkiem VAT. Zasada ta obowiązywała na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług z 1993 r. i wyrażały ją przepisy art. 19, 20 i 21 tej ustawy. Z treści tych przepisów wynikało prawo podatnika do obniżenia podatku należnego od sprzedaży o podatek naliczony przy zakupach poniesionych w celu wygenerowania tej sprzedaży. Skoro organy uznały, że skarżąca spółka w grudniu 2002 r. nabyła i następnie sprzedała maszyny i urządzenia których dotyczy sprawa to miały obowiązek uwzględnić podatek naliczony przy ich zakupie. Z tego względu Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje oraz decyzje I instancji dokonały błędnej wykładni przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o VAT.
Strona skarżąca zasadnie podnosi w skardze, że w decyzjach organu drugiej instancji brak jest uzasadnienia prawnego decyzji przez co naruszone zostały przepis art. 210 1 pkt 6 i § 4 O.p. W uzasadnieniach tych decyzji organ zawarł swoją ocenę zarzutów podniesionych w odwołaniu bez ponownego wskazania okoliczności faktycznych i przepisów prawa na podstawie, których dokonał zmiany rozliczeń podatkowych skarżącej spółki. Jednakże należało uznać, że skoro zaskarżonymi decyzjami organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji to uznaje powołane w nich fakty i przepisy prawne za prawidłowe podstawy prawne i faktyczne tych decyzji, a tym sam również za podstawy decyzji odwoławczych. Z tego względu brak uzasadnienia prawnego zaskarżonych decyzji należało uznać za naruszenie przepisów postępowania, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i jako takie na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c a contrario nie mogło stanowić podstawy do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
Strona skarżąca błędnie twierdzi, że wydane w stosunku do niej postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania kontrolnego są wadliwe z tego powodu, że nie zawierają rozstrzygnięcia w przedmiocie zakresu kontroli skarbowej prowadzonej u strony skarżącej. Zdaniem Sądu do wszczęcia postępowania kontrolnego w zakresie zobowiązań podatkowych nie mają zastosowania przepisy O.p., gdyż zagadnienie to zostało uregulowane w odrębnych przepisach. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 u.k.s. wszczęcie postępowania kontrolnego następuje wyłącznie z urzędu w formie postanowienia. W art. 13 ust. 3 u.k.s. ustawodawca stanowi, że organ kontroli skarbowej może w ramach prowadzonego postępowania kontrolnego przeprowadzić kontrolę podatkową, z zastrzeżeniem ust. 9. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 5 u.k.s. wszczęcie kontroli podatkowej następuje przez doręczenie kontrolowanemu upoważnienia do jej przeprowadzenia. Z treści art. 13 ust. 6 pkt 8 u.k.s. wynika, że w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli organ kontroli określa zakres kontroli. Z przepisów tych wynika, że stanowią one uregulowania szczególne dotyczące wszczęcia postępowania kontrolnego i kontroli podatkowej. Z treści przepisów art. 13 ust. 5 i 6 pkt 8 u.k.s. wynika, że jeżeli organ w ramach prowadzonego postępowania kontrolnego prowadzi kontrolę podatkową to jej zakres określa w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli podatkowej. Z powołanych przepisów art. 13 ust. 1, 2 i 5 u.k.s. wynika, że wszczęcie kontroli podatkowej w ramach postępowania kontrolnego stanowi odrębną czynność w stosunku do wszczęcia samego postępowania kontrolnego, które może mieć odmienny zakres od kontroli podatkowej oraz, że wszczęte postępowanie kontrolne nie musi swym zakresem od początku obejmować kontroli w zakresie podatków. Z tego względu ustawodawca rozdzielił w zakresie formalnym wszczęcie postępowania kontrolnego od wszczęcia kontroli podatkowej. W rozpoznanej sprawie jednocześnie wszczęto postępowanie kontrolne i kontrolę podatkową, gdyż celem postępowania kontrolnego było przeprowadzenie kontroli podatkowej. W takiej sytuacji zgodnie z treścią powołanych przepisów organ nie ma obowiązku w postanowieniu o wszczęciu postępowania kontrolnego określać zakresu tego postępowania, gdyż jego celem jest kontrola podatkowa, której zakres określa upoważnienie. W ocenie Sądu zakres wszczętego postępowania został określony w sposób prawidłowy w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli podatkowej.
Nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony na rozprawie zarzut nie wskazania w zaskarżonych decyzjach stanowiska służbowego pracownika podpisującego zaskarżone decyzje. Na ostatnich stronach zaskarżonych decyzji znajduje się podpis pracownika sporządzającego decyzję z podaniem jego stanowiska służbowego.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone decyzje oraz decyzje organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 121 § 1, 122, 125 § 1, 180 § 1, 187 § 1, 196 § 2, 229, 289 § 1 O.p. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i art. 19 ust. 1 ustawy o VAT , które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło