I OSK 1685/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Go 450/07 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Go 450/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. W. z dnia [...] nr [...]. Decyzją tą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta G. W. z dnia [...] nr [...], odmawiająca J. D. umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego w kwocie 3.318 zł. Odmowę organy uzasadniły tym, że jakkolwiek J. D. jest częściowo niezdolny do pracy, to jednak tylko na czas określony do listopada 2007 r., zatem nie można zakładać, iż stan jego zdrowia nie ulegnie poprawie, a ponieważ nie jest w wieku emerytalnym to nie można wykluczyć podjęcia przez niego pracy, a nadto, że mieszka sam i nie jest zobowiązany do pomocy materialnej innym osobom. Uchylając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd podkreślił, że stosownie do art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), który stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy, należność dłużnika alimentacyjnego może zostać umorzona przy uwzględnieniu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej, zatem konieczne jest ustalenie tych kwestii, mimo iż decyzja ma charakter uznaniowy. Sąd stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS zakreślono zarówno rubrykę, że J. D. jest niezdolny do pracy i częściowo niezdolny do pracy, a jako datę powstania niezdolności wpisano "nadal", zatem niewiadomo jaka była przyczyna wydania takiego orzeczenia oraz informacji czy i jaką pracę może wykonywać skarżący, a decyzji rentowej nie ma w aktach sprawy, nadto, że w aktach są kserokopie zaświadczeń lekarskich, że J. D. leczy się i w jakich poradniach oraz że w aktualnym stanie zdrowia jest niezdolny do wykonywania pracy zarobkowej, a te wszystkie zaświadczenia zostały wydane w miesiącu lutym 2007 r., zaś nie ma do tych dowodów żadnego ustosunkowania się Samorządowego Kolegium. Z akt sprawy wynika też, że skarżący uzyskał rentę 631,70 zł brutto, jednak netto otrzymuje 229,79 zł, bowiem pozostała część jest objęta egzekucją, a także, że dołączono do sprawy liczną dokumentację o przebytej rehabilitacji w ramach prewencji ZUS, z której wynika, że J. D. objęty jest opieką lekarską oraz na jakie cierpi schorzenia – kontynuował Sąd uznając, iż organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, sporządzoną przez adwokata, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi i zarzucając naruszenie przepisów prawa oraz dokonanie błędnej kontroli sądowej wykładni prawa, poprzez rażące naruszenie: 1) art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, poprzez bezpodstawne i niczym nieuzasadnione uznanie, że w rozważanym stanie faktycznym i prawnym brak było podstaw do odmowy umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek; 2) art. 145 § 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez bezpodstawne uznanie, że w rozważanym stanie faktycznym i prawnym organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania, tj.: – art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji kiedy oba organy administracji publicznej dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy zgodnie z rzeczywistością, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i orzekając w sprawie miały na względzie interes społeczny i słuszny interes strony postępowania; – art. 8 k.p.a w sytuacji kiedy organy administracji publicznej przeprowadziły swoje postępowania w zgodzie z nakazem zawartym w przywołanym przepisie prawa; – art. 77 k.p.a. w sytuacji kiedy skarżące Kolegium rozpatrzyło cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, wyjaśniło wszystkie okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a także w sytuacji kiedy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał podejmowania jakichkolwiek innych czynności procesowych zmierzających dopuszczenia nowych dowodów; – art. 80 k.p.a. w sytuacji kiedy skarżące Kolegium dokonało oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy zachowaniu zasad swobodnej oceny dowodów, z zachowaniem zasad wiedzy i doświadczenia życiowego; 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. z którego wynika, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania, a takiego wskazania nie zawiera uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia; 4) art. 1 ust. 1 oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.) poprzez bezpodstawne uznanie, że przywołane normy prawa mają jakiekolwiek zastosowanie w rozważanym przypadku i uzależnienie od nich orzeczenia, w sytuacji kiedy ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach dotyczy jedynie warunków i wysokości świadczeń przysługujących z ubezpieczenia społecznego osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Jak z przepisu tego wynika, organ administracji działa w ramach uznania administracyjnego, jednak będąc związany wskazanymi w nim przesłankami, które powinien wykazać i do nich się odnieść. Warunki jakie organ powinien uwzględnić to sytuacja dochodowa i rodzinna osoby ubiegającej się o umorzenie długu alimentacyjnego. Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, w niniejszej sprawie, jak słusznie uczyniły to i organy i Wojewódzki Sąd – stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. Ustalenie przesłanek wskazanych w art. 16 cyt. ustawy jest niezbędne do podjęcia decyzji o umorzeniu, bądź odmowie umorzenia długu alimentacyjnego, przy czym rozstrzygnięcie musi znajdować oparcie w okolicznościach sprawy i nie budzić żadnych wątpliwości, zwłaszcza, że organ działa w ramach uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że J. D. ma dług alimentacyjny z tytułu wypłaconych zaliczek, że jest częściowo niezdolny do pracy, że nie jest w wieku emerytalnym, że otrzymuje rentę, z której potrącane są kwoty – jak twierdzi – na rzecz alimentów, że z pozostałej kwoty musi się utrzymać. Te okoliczności organy uznały za przemawiające za odmową umorzenia długu, zaś Wojewódzki Sąd, że nie są wystarczające do takiego rozstrzygnięcia. Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Stwierdzenie, że J. D., jako niebędący w wieku emerytalnym, może mieć możliwość rozwoju zawodowego jest zupełnie gołosłowne. Zasadnie Wojewódzki Sąd wskazał, że istnieją wątpliwości co do takiej możliwości wobec zupełnego braku wyjaśnienia przez organy jego stanu zdrowia. Z dokumentów sprawy nie wynika w sposób oczywisty, że J. D. może podjąć pracę. Zasadnie Sąd zakwestionował ten aspekt sprawy Ponieważ sytuacja dochodowa jest przesłanką wskazaną w art. 16 cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd już z tej przyczyny miał podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzuty zatem naruszenia prawa są nieusprawiedliwione i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).