I SA/Wa 964/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat J.O. prowadzącej Kancelarię Indywidualną w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. I SA/Wa 964/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że w dniu 7 czerwca 2004 r. M.K. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego. W dniu 27 maja 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] w W. wystawił dla M.K. zaświadczenie o dochodzie od osób fizycznych. W okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 3 czerwca 2004 roku M.K. przebywał w Szpitalu [...] Klinice Kardiologii. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. orzekł o przyznaniu M.K. świadczeń na dziecko K.K. w postaci: zasiłku rodzinnego w kwocie [...] złote miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie [...] złotych miesięcznie na okres od 1 czerwca 2004 r. do 28 lutego 2005 r., a po wygaśnięciu orzeczenia o niepełnosprawności dziecka tj. od 1 marca 2005 do 31 sierpnia 2005 r. po [...] zł miesięcznie, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2004 r. do 28 lutego 2005 r. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] złotych. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniósł M.K. zarzucając organom administracji publicznej naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. nr 228 poz. 2255 ze zm.) poprzez przyjęcie, że świadczenia należy przyznać skarżącemu od dnia 1 czerwca 2004 r. zamiast od dnia 1 maja 2004 r. Skarżący stwierdził, że wniosek w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. złożył w dniu 21 maja 2004r. Dołączył do niego wymagane dokumenty z wyjątkiem zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości uzyskiwanych dochodów, którego odbiór wyznaczono mu w dniu 31 maja 2004 r. Tego też dnia odebrał on zaświadczenie, natomiast dostarczył je do Ośrodka Pomocy Społecznej dopiero w dniu 7 czerwca 2004 r., bowiem w dniu 1 czerwca 2004 r. zachorował i przebywał w szpitalu do dnia 3 czerwca 2004 r. Z tego też powodu organy administracji publicznej winny przyjąć, że zasiłek rodzinny i dodatki do niego należy mu przyznać od dnia 1 maja 2004 r. W konkluzji M.K. wnosił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. z dnia [...] czerwca 2004 r. Wyrokiem z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1566/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.K.. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych wprowadza zasadę, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zatem decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, ma data wpływu wniosku do właściwego organu realizującego świadczenie rodzinne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że M.K. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożył, bezpośrednio w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W., w dniu 7 czerwca 2004 roku. Stąd zarzuty skargi są chybione, a rozstrzygnięcia organów administracji publicznej są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.K.. Skarżący zarzucił naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę przy istnieniu przesłanek naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 9 kpa, § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. nr 45 poz. 433) mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz uzasadniających uwzględnienie przedmiotowej skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że już w dniu 21 maja 2004 r. usiłował złożyć w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Jednak wniosek ten nie został przez urzędnika Ośrodka przyjęty z uwagi na brak zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach. Zdaniem skarżącego fakt ten jest bezsporny, bowiem dokumenty stanowiące załączniki do wniosku z 21 maja 2004 r., a znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej, posiadają adnotację "poświadczono za zgodność z oryginałem" z datą 21 maja 2004 r. Pod poświadczeniem figuruje podpis pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. – B.P.. Tego samego dnia skarżący udał się do urzędu skarbowego, z którego zaświadczenie o dochodach uzyskał najprawdopodobniej 28 maja 2004 r. Ponieważ w dniu 1 czerwca 2004 r. skarżący musiał się udać do szpitala i przebywał w nim do dnia 3 czerwca 2004 r., to dopiero w dniu 7 czerwca 2004 r. był w stanie ponownie złożyć wniosek. Zdaniem skarżącego odmowa przyjęcia wniosku przez urzędnika Ośrodka Pomocy Społecznej - ze względu na brak dokumentacji - stanowiła naruszenie § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. nr 45 poz. 433). Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, narusza zasadę wyrażoną w art. 9 kpa, a pominięcie przez organy okoliczności złożenia wniosku w dniu 21 maja 2004 r. narusza także zasadę wyrażoną w art. 7 kpa. W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1095/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, iż ocena zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd Administracyjny pierwszej instancji wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie i to w określonej kolejności. Sąd administracyjny najpierw winien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a.), a w dalszej kolejności przestrzegania norm prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd uznał, że w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Stosownie do treści art. 23 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz.2255 ze zm.) ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek podmiotów wymienionych w treści powołanego wyżej przepisu prawa. Jednocześnie przepis ten w ust.3 precyzyjnie wskazuje, co powinien zawierać taki wniosek, a w ust.4 określa dokumenty, jakie winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata, nie jest dopuszczalna bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot, zawierającego informacje podane w w/w przepisach prawa oraz zaopatrzonego w dokumenty, o których mowa w powołanym wyżej przepisie art.23 ust.4. Obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. Natomiast w razie jakichkolwiek wątpliwości, organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jest zobowiązany do udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku. Przepis art. 24 ust.2 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego wyżej przepisu prawa wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, ma data wpływu wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Natomiast rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r. nr 45 poz. 433) w § 12 ust. 2 wyjaśnia, że w przypadku złożenia wadliwie wypełnionego wniosku, podmiot realizujący wzywa pisemnie osobę ubiegającą się do poprawienia lub uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W przypadku niezastosowania się do wezwania wniosek pozostawia się bez rozpoznania. Z powyżej przytoczonych uregulowań ustawy i aktu wykonawczego nie wynika, by organ administracji publicznej był upoważniony do odmowy przyjęcia wniosku, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Na dokumentach załączonych do wniosku (znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy), widnieje prezentata, z której wynika, że wnioskodawca usiłował złożyć wniosek w dniu 21 maja 2004 r., a organ wykonywał czynności przewidziane w § 12 ust. 1 w/w rozporządzenia z dnia 5 marca 2004 r. Przytoczone okoliczności wskazują, że naruszenie zasad postępowania wynikających z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z § 12 ust. 2 przytoczonego wyżej rozporządzenia wykonawczego do ustawy oraz z art. 7 i 9 kpa, nastąpiło już w toku postępowania administracyjnego. Dla skarżącego istotne znaczenie miało to, czy w dniu 21 maja 2004 r. usiłował złożyć wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego, nie jest bowiem kwestionowane co do zasady stanowisko, iż skarżącemu zasiłek i dodatek rodzinny się należą, istotą sprawy jest natomiast data początkowa przyznanych świadczeń. W ocenie składu orzekającego, w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, organ administracyjny winien przyjąć wniosek i ewentualnie - w razie stwierdzenia braków formalnych wniosku - wezwać skarżącego do usunięcia tych braków, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (§ 12 ust. 2 przytoczonego wyżej rozporządzenia wykonawczego do ustawy). Zastosowanie natomiast instytucji "odmowy przyjęcia wniosku" - nie przewidzianej przepisami prawa - winno skutkować określonymi przez prawo o postępowaniach przed sądami administracyjnymi konsekwencjami. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.