I OSK 1375/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Anna Lech Joanna Runge – Lissowska /spr./ Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 17 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 141/04 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 141/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. Ł. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 października 2003 r. nr [...], którą odmówiono zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej poprzednio jako działka nr 8838/15, obecnie stanowiącej część działki nr 3081/7. Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została wykupiona przez Skarb Państwa od S. R., którego następcą prawnych jest M. Ł., aktem notarialnym z dnia 18 lutego 1977 r. pod budowę Urzędu Wojewódzkiego i Komitetu Wojewódzkiego PZPR w [...], zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...] z dnia 25 września 1976 r. nr [...], zaś obecnie stanowi własność Spółki z o.o. "L." na mocy umowy zamiany zawartej z Gminą [...] aktem notarialnym z dnia 14 października 2002 r. – jak przedstawił stan faktyczny sprawy Sąd. Wojewódzki Sąd podkreślił, że fizyczna możliwość zwrotu zachodzi wówczas, gdy nieruchomość w momencie orzekania stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a w tej sprawie poza sporem jest, że objęta żądaniem zwrotu nieruchomość stanowi własność Spółki z o.o. "L.", a taki stan prawny wyłącza możliwość zwrotu, bez względu na to, czy została ona zużyta na cel wywłaszczenia (organy dodatkowo stwierdziły, że nieruchomość wykorzystano zgodnie z celem wywłaszczenia). Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła M. Ł., reprezentowana przez adwokata, domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie i zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 136, 137, 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niepodanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawie zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości przewidziane w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż cel wywłaszczenia, tj. budowa Komitetu Wojewódzkiego PZPR i Urzędu Wojewódzkiego w [...] nie nastąpiła, zaś nieruchomość została zbyta na rzecz "L.", co jest rażąco sprzeczne z tym przepisem, bowiem stanowi on zakaz użycia nieruchomości na inny cel, jak tylko na wywłaszczenie, natomiast Wojewódzki Sąd w tej kwestii nie zajął żadnego stanowiska. Nadto Sąd nie wskazał żadnego przepisu prawa, z którego wynikałoby, że przeniesienie własności nieruchomości na inny podmiot aniżeli Skarb Państwa lub gmina wyłącza możliwość zwrotu, co narusza art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż samo tylko takie stwierdzenie jest niewystarczające. Odpowiadając na skargę kasacyjną Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami został postawiony w sposób nie całkiem odpowiadający wymogom art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Zgodnie z tym przepisem przytoczenie podstawy wymaga wskazania konkretnego przepisu, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, jak stanowi art. 183 § 1 ppsa, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, co oznacza, że Sąd ten nie może skargi kasacyjnej poprawiać ani domyślać się o jaki w istocie przepis skarżącemu chodzi. Zarówno art. 136 jak i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dzielą się na niższe jednostki redakcyjne: ustępy (art. 136) i punkty (art. 137), zatem konieczne jest dokładne wskazanie, o który przepis chodzi. Jednak gdyby nawet pominąć tę wadę zarzutów stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjnie nie naruszył tych przepisów ani przez błędną ich wykładnię, ani niewłaściwe zastosowanie, jak podniesiono w skardze. Przepisy te, jak również i art. 15 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie mogły być zastosowane i Sąd nie badał przesłanek w nich zawartych. Art. 15 ust. 1 nie miał zastosowania w sprawie, bowiem reguluje on kwestie zamiany nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, a to nie było przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżonymi decyzjami. Z kolei Sąd nie mógł badać sprawy pod kątem przesłanek zawartych w art. 136 i art. 137 ustawy z uwagi na jej stan faktyczny i prawny. Nieruchomość, o zwrot której wystąpiła w 2003 r. skarżąca, w dacie orzekania przez organy stanowiła własność Spółki z o.o. "L.", na mocy umowy zamiany, zawartej aktem notarialnym z 2002 r. pomiędzy Gminą [...] a tą Spółką. Przeniesienie prawa własności uniemożliwiało zwrot nieruchomości, bowiem zwrotowi może podlegać tylko nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Na rzecz tylko tych podmiotów nieruchomość może być wywłaszczona (art. 113 ust. 1) i z tymi podmiotami poprzedni właściciel rozlicza się w razie zwrotu (art. 140 ust. 1). Nieposiadanie tytułu prawnego do wywłaszczonej nieruchomości przez te podmioty było przyczyną odmowy jej zwrotu, bez względu na to czy wystąpiły czy też nie przesłanki z art. 137. W takiej sytuacji organy nie miały podstaw do zajmowania się kwestią wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia i stwierdzenia w tej mierze nie mają znaczenia prawnego, jednak nie mogło to stanowić podstawy uchylenia decyzji, zaś Wojewódzki Sąd wyjaśnił, że to brak tytułu własności przesądził o niemożności zwrotu, zaś zużycie czy nie nieruchomości na cel wywłaszczenia nie ma w tej sytuacji znaczenia. Brak tytułu prawnego Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego wyklucza możliwość badania czy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż nie to jest przyczyną odmowy zwrotu. Jeśli idzie o zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa to naruszenie tego przepisu mogłoby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku o ile to naruszenie wystąpiło i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd w uzasadnieniu wyjaśnił przyczyny oddalenia skargi, a brak wyjaśnienia podstawy prawnej nie miał wpływu na rozstrzygnięcie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ppsa.