II FSK 1925/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski, Stanisław Bogucki, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3584/06 w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 28 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje adw. J. D. od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. - kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt. III SA/Wa 3584/06 oddalił skargę D. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 28 sierpnia 2006 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zaskarżone postanowienie ani też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. Sąd dodał, iż w wypadku takiego wstrzymania egzekucji nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu administracyjnego słusznie organy uznały, że ani sytuacja ekonomiczna skarżącego, ani też przyczyny jej powstania, nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku dającego podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Dodał, że podstawowym argumentem skarżącego jest brak środków finansowych zaś pozostałe argumenty są konsekwencją jego niewypłacalności, w szczególności zaległości w alimentach. Sąd podkreślił również, że cytowana ustawa nie normuje instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, czego domaga się skarżący. Wniosek taki, skierowany do organu nadzoru, może jedynie stanowić podstawę podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu. W skardze kasacyjnej D. B. zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości. Zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie daje podstaw do kwestionowania zasadności ustalenia przez organ nadzoru, niewystępowania "szczególnie uzasadnionego przypadku" dającego podstawę do wstrzymania egzekucji. Jednocześnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W ocenie autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na błędnej wykładni art. 23 § 6 u.p.e.a. uznał argumentację skarżącego za próbę złożenia wniosku o wstrzymanie egzekucji, zamiast rozpatrzeć skargę ze względu na istnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Podkreślił, iż należy przyjąć, że poza przypadkiem, kiedy organ posiada pewne wiadomości z urzędu, powołanie się przez dłużnika na zaistnienie szczególnych okoliczności stanowi sposób na wskazanie organowi podstaw do zastosowania art. 23 § 6 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 23 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej "u.p.e.a." (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonania tej egzekucji. W ramach powyższych kompetencji organ nadzoru uprawniony jest do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego w przypadkach: 1) rozpatrywania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, 2) przeprowadzenia z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (art. 23 § 6 u.p.e.a). Wstrzymanie egzekucji w obu przypadkach zależy od uznania organu nadzoru co oznacza, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Przesłanki uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. muszą mieć charakter wyjątkowy, a więc powinny odbiegać od występujących powszechnie. Sądowa kontrola powyższych orzeczeń sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ nadzoru dokonał wszechstronnej analizy wskazanego materiału dowodowego. W żadnym wypadku nie jest władny nakazać temu organowi podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści. Dłużnikowi przeciwko, któremu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, który kwestionuje działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są to: skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania. Natomiast z całą pewnością nie służy temu tryb przewidziany w art. 23 § 6 u.p.e.a. Podkreślenia wymaga fakt, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania tego postępowania na wniosek dłużnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt III SA 7798/98). Wniosek dłużnika skierowany do organu nadzoru o wstrzymanie egzekucji administracyjnej ze względu na szczególne okoliczności mógłby co najwyżej stanowić podstawę do podjęcia z urzędu przez ten organ czynności kontrolnych. W ramach tychże czynności organ nadzoru na zasadzie uznania jest uprawniony w formie postanowienia wstrzymać konkretną czynność egzekucyjną lub postępowanie egzekucyjne bądź też, w przypadku stwierdzenia braku przesłanek do wstrzymania, powiadomić wnioskodawcę o tym fakcie (art. 23 § 8 u.p.e.a.). Oznacza to, że organ nadzoru stwierdzając w ramach czynności kontrolnych prawidłowo prowadzone podstępowania egzekucyjne, a co za tym idzie, brak podstaw do jego wstrzymania nie wydaje w tej materii żadnego orzeczenia, na które służyłby środek odwoławczy. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżony skargą kasacyjną wyrok nie narusza przepisu prawa materialnego tj. art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co też mając na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 cytowanej ustawy.