III SA/Wa 3584/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę III SA/Wa 3584/06 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] października 2005 r., nr [...], odmawiające D. B. wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 kwietnia 2005 r. nr [...], wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K., obejmującego zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, organ egzekucyjny wszczął egzekucję skierowaną do majątku D. B., doręczając mu tytuł wykonawczy w dniu 12 maja 2005 r. Wnioskiem z dnia 5 września 2005 r., zawartym w treści odwołania od decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległości, D. B. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w K. o zapobiegnięcie skutkom egzekucji, które organ zakwalifikował jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W piśmie tym zobowiązany wyjaśnił, że jego kontrahent wypłacił mu tylko nieznaczną część należności, w wysokości 10.825,58 zł., co nie pokryło nawet jego zaległości alimentacyjnych. Wskazał, że jest na utrzymaniu matki, a matka jego dzieci utraciła pracę z dniem 1 września 2005 r. W zażaleniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., D. B. podniósł ponadto, że najścia egzekutora stanowią zagrożenie dla zdrowia lub życia jego matki, co powoduje, że zobowiązany nosi się z zamiarem wniesienia sprawy do Prokuratury. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji Minister Finansów powołał się na art. 23 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", zgodnie z którym organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną uprawnione są do wstrzymania, na czas określony, czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zależy zatem od uznania organu nadzoru, który po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dokonuje oceny, czy zaistniały przesłanki dla wstrzymania czynności egzekucyjnych. Ustawodawca nie określił przy tym, jakiego rodzaju przypadki uznał za szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a. Ocenę w tym względzie ustawa pozostawia organom orzekającym w konkretnej sprawie. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, za szczególnie uzasadnione przypadki uznaje się takie, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. wypadki losowe, klęska żywiołowa). Organ podkreślił, że zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu strona nie podniosła argumentów mogących mieć wpływ na zmianę stanowiska zawartego w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Zdaniem organu okolicznością taką nie może być utrata płynności finansowej, spowodowana rozliczeniami z kontrahentem, na co wskazuje we wniosku zobowiązany. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego jest instytucją nadzwyczajną i dlatego może być stosowana jedynie w wyjątkowych przypadkach, oddala ona bowiem w czasie realizację obowiązków ciążących na zobowiązanym, a w konsekwencji powoduje wzrost kwoty zaległości poprzez wzrost odsetek za zwłokę. Postanowienie Ministra Finansów zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez D. B., który wniósł o jego uchylenie. Ponadto skarżący wniósł o rozszerzenie powództwa w sprawie sygn. akt I SA/Kr 57/06. Zdaniem skarżącego doszło do bezprawnego naruszenia instytucji egzekucji w sytuacji, gdy osoba zobowiązana znalazła się w trudnym położeniu finansowym. Skarżący stwierdził, że prowadzona egzekucja stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia jego matki. Ponadto zarzucił, że w wydanym rozstrzygnięciu brak jest należytego rozpoznania sprawy, co oznacza bagatelizowanie problemu obywatela i wyrządzanie mu kolejnych szkód poprzez podejmowanie niewłaściwych decyzji. Zdaniem skarżącego postępowanie organów skarbowych wobec obywateli to ich niszczenie "za pomocą machiny aparatu państwowej przemocy, jeżeli się nie podporządkują woli - dyktaturze urzędnika". Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie płacić alimentów swoim dzieciom, a ponadto padł ofiarą czynów niedozwolonych W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest niezasadna. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie ani też poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają przepisów prawa. Nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek do ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Powyższe postanowienia zostały wydane w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ Celem tego przepisu jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. W trybie zmierzającym do wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w oparciu o art. 23 § 6 nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego. Przesłanki zastosowania powyższych instytucji procesowych zostały sformułowane w sposób nieostry, pozwalający uprawnionemu organowi na korzystanie ze stosunkowo dużej swobody przy ustalaniu, czy w konkretnej sprawie zachodzą tego rodzaju okoliczności. W niniejszej sprawie organy uznały, że ani sytuacja ekonomiczna skarżącego, ani też przyczyny jej powstania, nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku dającego podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego i trudno z tym polemizować. Podkreślić należy również, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego nie stanowi kolejnej możliwości rozpoznania wniosku w sprawie o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić w związku z wniesieniem niektórych administracyjnych środków prawnych, takich jak skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 § 6 u.p.e.a.) albo zażalenie na postanowienie (art. 35 § 2 u.p.e.a.). Właściwy organ może wówczas wstrzymać postępowanie egzekucyjne, a w następstwie wniesienia zarzutu, wstrzymaniem można objąć postępowanie lub niektóre czynności egzekucyjne. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w związku z wniesieniem środka prawnego następuje do czasu rozpatrzenia tego środka przez właściwy organ. Przesłanki wstrzymania postępowania lub czynności egzekucyjnych w związku z wniesieniem środka prawnego określone są jako "uzasadnione przypadki". Wyjątek stanowi wniosek o wyłączenie rzeczy lub praw spod egzekucji, którego wniesienie przez osobę zgłaszającą roszczenia do tych praw lub rzeczy powoduje wstrzymanie dalszych czynności egzekucyjnych (ale tylko w odniesieniu do tych rzeczy lub praw) z mocy samego prawa. Podkreślić należy również, że u.p.e.a. nie normuje instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, czego domaga się skarżący. Wniosek taki, skierowany do organu nadzoru, może jedynie stanowić podstawę podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu. Wskazany przepis nie daje zatem żadnych bezpośrednich uprawnień zobowiązanemu poddanemu egzekucji (por. wyrok NSA z 8 października 1999 r., III SA 7798/98 - LEX nr 46233). W tej sytuacji, wydając postanowienie z urzędu, organ nie musi szczegółowo analizować wszystkich okoliczności wskazanych we wniosku, tym bardziej, że skarżący nie wskazał w nim żadnego faktu, który uznać można za szczególnie uzasadnionych przypadek. Podstawowym argumentem strony jest brak środków płatniczych, do czego ustosunkowują się organy obu instancji. Pozostałe argumenty skarżącego są konsekwencją jego niewypłacalności - dotyczy to w szczególności niemożności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego. Oczywistym jest również dyskomfort matki skarżącego, która przyjmując syna do swojego mieszkania, staje się, wbrew własnej woli, obserwatorem podejmowanych wobec niego czynności egzekucyjnych. Zatem brak odniesienia się do tych informacji w zaskarżonym postanowieniu można ocenić co najwyżej jako uchybienie przepisom postępowania, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. - Sąd orzekł jak w sentencji.