II OSK 308/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. WSA Izabela Ostrowska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 506/07 w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 506/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Z. S. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2007 r., zn. [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wyrokiem z dnia 3 października 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 2445/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę Z. S. (będącego inwestorem) na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] listopada 1999 r. nakazującą wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na posesji nr [...] w miejscowości D. W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 15 września 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we Włoszczowie ustalił, że Z. S. nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. W związku z tym organ wszczął postępowanie egzekucyjne, wystawił dnia [...] czerwca 2004 r. tytuł wykonawczy i postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. nałożył na Z. S. grzywnę w celu przymuszenia. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. wstrzymał na okres 1 roku - do dnia 30 września 2005 r. czynności egzekucyjne organu I instancji. Pismem z dnia 3 listopada 2006 r. J. S. poinformował organ I instancji, że w dniu 7 lipca 2006 r. L. S. - dotychczasowy właściciel nieruchomości nr [...], podarował mu wydzieloną z tej nieruchomości działkę nr [...], na której stoi budynek objęty nakazem rozbiórki. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we Włoszczowie pismem z dnia 13 kwietnia 2007 r. poinformował J. S., że jako nabywca nieruchomości jest zobowiązany do wykonania rozbiórki budynku i w załączeniu do pisma przesłał wystawiony na niego tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2007 r. J. S. wniósł zarzuty do postępowania egzekucyjnego pismem z dnia 20 kwietnia 2007 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. zn. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we Włoszczowie odrzucił wniesione zarzuty, stwierdzając, że w związku ze zmianą właściciela nieruchomości, zasadne było wystawienie tytułu wykonawczego na następcę prawnego zobowiązanego, zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie J. S., Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., zn. [...] uchylił powyższe postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, iż obowiązkiem rozbiórki został obciążony jako inwestor Z. S., chociaż właścicielem działki był L. S. Natomiast w okresie późniejszym L. S. podzielił posiadaną działkę na dwie i podarował działkę zabudowaną przedmiotowym budynkiem gospodarczym J. S. Okoliczność zmiany właściciela działki, na której stoi przedmiotowy budynek, nie zmienia faktu, iż to Z. S. jest inwestorem samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego i na niego właśnie został nałożony ostateczną decyzją obowiązek rozbiórki. Postanowienie z dnia [...] czerwca 2004 r. o nałożeniu na Z. S. grzywny w celu przymuszenia nie zostało uchylone i pozostaje w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, iż art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nie ma zastosowania w sprawie, bowiem w przypadku, gdy obowiązek rozbiórki obciąża inwestora samowolnej budowy, zmiana właściciela obiektu nie powoduje przejścia obowiązku na nowego właściciela, a roszczenie, co do wykonania obowiązku, jest nadal skierowane do inwestora samowolnej budowy. W sytuacji, gdy inwestor - Z. S. nie wykona obowiązku rozbiórki dobrowolnie, organ I instancji winien doprowadzić do ściągnięcia orzeczonej grzywny, a dopiero, gdy okaże się to nieskuteczne, można zastosować dalsze środki przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wniósł Z.S. Skarżący podniósł, iż właścicielem działki, na której znajduje się podlegający rozbiórce budynek jest obecnie J. S. i to on jest obecnie odpowiedzialny za wykonanie obowiązku rozbiórki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę podkreślił, że zgodnie z art.28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne może być zatem prowadzone wobec następcy prawnego zobowiązanego, o ile przeszedł na niego obowiązek objęty tytułem wykonawczym. W niniejszym stanie sprawy Sąd I instancji stwierdził, że przepis art. 28a ustawy nie może mieć zastosowania pomimo, iż doszło do przeniesienia na J. S. własności działki, na której posadowiony jest budynek gospodarczy podlegający obowiązkowi rozbiórki. L. S. - dotychczasowy właściciel działki, nigdy nie był zobowiązanym do rozbiórki przedmiotowego budynku. Zobowiązanym do jej dokonania był i jest inwestor - Z. S., na którego obowiązek ten nałożono ostateczną decyzją administracyjną. Tym samym, zmiana właściciela działki zabudowanej budynkiem gospodarczym nie mogła spowodować skutku w postaci przejścia obowiązku rozbiórki budynku na nabywcę nieruchomości. Skoro zobowiązanym do rozbiórki budynku nie był L. S. (dotychczasowy właściciel działki), lecz inwestor - Z. S., to oczywistym jest, iż nie może być mowy o przejściu obowiązku rozbiórki na J. S. J. S. nie jest następcą prawnym zobowiązanego, a skoro tak, to przeniesienie własności działki zabudowanej budynkiem gospodarczym nie spowodowało przejścia na niego obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesionej przez Z. S. zarzucono naruszenie przepisu art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i nie przyjęcie, że przejście własności nieruchomości na J. S. spowodowało przejście na niego obowiązku objętego tytułem wykonawczym nakazującym rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. W związku z tym wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy, i wydanie wyroku uchylającego postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w niniejszej sprawie powinna zostać zastosowana wykładnia funkcjonalna przepisu art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącego przejście własności nieruchomości na J. S. spowodowało przejście obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co jest tym bardziej uzasadnione, że J. S. obowiązku tego nie kwestionuje, a Z.S. nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości, więc decyzja nakazująca rozbiórkę jest niewykonalna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem zarzut wskazujący naruszenie art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędną jego wykładnię, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia w brzmieniu tego przepisu. J. S. przez fakt dokonania na jego rzecz darowizny nieruchomości, nie stał się następcą prawnym zobowiązanego Z. S. w rozumieniu powyższego przepisu. J. S. na skutek aktu darowizny stał się następcą prawnym L. S. który nigdy nie był w tej sprawie zobowiązanym. Stanowisko przyjęte przez Sąd w zaskarżanym wyroku a wcześniej przez organ egzekucyjny w zaskarżanym postanowieniu, nie wynika z zastosowania zbyt rygorystycznej interpretacji ww. przepisu ale prawidłowo dokonanej jego wykładni (logiczno-językowej), której nie można przeciwstawiać racji celowościowych, jak proponuje się w skardze kasacyjnej. Obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego i to kto jest zobowiązanym w tej sprawie, wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada 1999 r. i prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2001 r. i nie można tego zmienić w drodze przyjęcia wykładni, sprzecznej z ratio legis, przepisu art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego adresatem decyzji o nakazie rozbiórki może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, ale to, do którego z nich zostanie skierowana decyzja o nakazie rozbiórki, wynika z decyzji ostatecznej wydanej w oparciu o przepisy Prawa budowlanego w postępowaniu administracyjnym. Adresat takiej decyzji jest zobowiązanym wskazanym w myśl art. 27 § 1 pkt ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tytule wykonawczym. Zaskarżany wyrok odpowiada prawu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w § 16 ww. rozporządzenia.