I SA/Gl 185/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędziowie NSA Anna Wiciak (spr.), Eugeniusz Christ, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. oddala skargę Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 18 i 34 § 1, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 229 poz.1954 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na postanowienie Zastępcy Naczelnika Wydziału Budżetu i Analiz Urzędu Miasta C. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr. [...] o odrzuceniu zarzutów wniesionych w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji - zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na wstępie na treść postanowienia z dnia [...] r. Nr. [...], w którym wierzyciel zajął stanowisko co do zarzutów wniesionych przez zobowiązanego – J. K. uznając je za bezzasadne. Podkreślono, że postanowienie to, które stało się ostateczne w dniu [...] r. było podstawą odrzucenia zarzutów jako bezzasadnych przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu. Następnie przedstawiono istotę zarzutów podniesionych w zażaleniu, które sprowadzają się do tezy, że zażalenie na postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela wniósł skarżący w terminie, a zatem w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia nie było ono jeszcze ostateczne. Odnosząc się do tego zarzutu organ II instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącego, uchybił on terminowi do wniesienia zażalenia. Czyniło to nieskuteczność zażalenia, czego procesowym skutkiem jest ostateczność postanowienia z dnia [...] r. Tym samym, skoro organ egzekucyjny wydawał postanowienie w dniu [...] r., nie doszło do naruszenia przez niego przepisu art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . Kontynuując wywód, organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8 ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ustawy, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Nawiązując do istoty zarzutów podniesionych przez skarżącego wskazano, że dotyczyły one okoliczności wymienionych w art. 33 pkt 1,4 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem oznacza to, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Podkreślono, że nie jest rolą organu egzekucyjnego ocena prawidłowości postanowienia wydanego przez wierzyciela i to nawet w sytuacji, gdy wierzyciel nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów. Temu bowiem służą przysługujące zobowiązanemu środki zaskarżenia. Dla organu egzekucyjnego wiążąca jest natomiast sentencja ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Końcowo zauważono, nawiązując do zarzutu opartego na art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, że w aktach sprawy znajduje się upomnienie z dnia [...] r. skierowane do zobowiązanego, którego odbiór potwierdził on w dniu [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. podniósł zarzuty naruszenia: - art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez bezzasadne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki w nim wymienione uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego albo zastosowanie mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, pomimo jednoznacznej i bezspornej zasadności zarzutów; - art. 2 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez błędne przyjęcie, że podatek od nieruchomości jest obowiązkiem skarżącego jako współposiadacza, współwłaściciela będącego współdłużnikiem solidarnym, mimo, że w aktach brak dokumentu potwierdzającego tytuł prawny skarżącego do przedmiotowej nieruchomości, - art. 215 Ordynacji podatkowej przez wydanie orzeczenia zobowiązującego skarżącego do uiszczenia należności podatkowych w oparciu o ten przepis, mimo braku ku temu przesłanek. W oparciu o te zarzuty wniósł skarżący o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono zarzuty dotyczące nieprawidłowości występujących w postępowaniu administracyjnym, a potem egzekucyjnym polegających w istocie na tym, że skarżącego uznano za podatnika podatku od nieruchomości, a co więcej – egzekucję skierowano wyłącznie przeciwko niemu. Podkreślił skarżący, że organy egzekucyjne nie dysponują jakimikolwiek dokumentami, z których wynikałby jego tytuł prawny do nieruchomości. Oparto się wyłącznie na oświadczeniach M. A., która ma interes prawny w nieprawdziwym przedstawianiu faktów. Kwestionuje skarżący także wysokość ustalonego zobowiązania podatkowego, a także wadliwe ustalenie, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. W punkcie wyjścia rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia przypomnieć wypada, że przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy była zasadność podniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ta uwaga jest konieczna zważywszy na treść podniesionych w skardze zarzutów, z których najdalej idący zmierza do wykazania, że skarżący nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, a w każdym razie, że postępowanie administracyjne, a także postępowanie egzekucyjne nie wykazało by istniały dowody świadczące o istnieniu po stronie skarżącego obowiązku podatkowego w tym podatku. Tak sformułowane zarzuty nie mogły jednak okazać się skuteczne w rozstrzyganiu o legalności zaskarżonego postanowienia. Przede wszystkim należy wskazać, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wyszczególnione w przepisie art. 33 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro skarżący kwestionuje samo istnienie po jego stronie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, to wskazać należy, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. To prawda, że przepis art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala oprzeć zarzut miedzy innymi na podstawie nieistnienia obowiązku. Zestawienie tych dwóch przepisów analizowanej ustawy prowadzi jednak do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o sytuację, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1998 r. sygn. akt III SA 1418/97-Lex Temida CD. Sopot 2004). Kontynuując ten wątek stwierdzić też trzeba, że treść powołanego już art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkuje tym, że oparcie zarzutu zobowiązanego na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje wywoła zamierzony skutek jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela w trybie art. 34 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000r.sygn.akt- III SA 2571/99-ONSA 2002/1/27). To stwierdzenie nakazuje przejść do kwestii związanych z samym sposobem rozstrzygania o zasadności zgłoszonych zarzutów. W tych ramach wskazać należy na zasadniczy w tej materii przepis art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który reguluje istotę i zakres związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Przede wszystkim, na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Po drugie zaś, w odniesieniu do niektórych kategorii zarzutów wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. To związanie dotyczy między innymi zarzutów opartych na art. 33 pkt 1-5, a także pkt 7 ustawy egzekucyjnej. Jeśli przyjąć, a to nie jest kwestionowane, że organ egzekucyjny trafnie zidentyfikował zarzuty podniesione przez skarżącego jako oparte na pkt 1,4, a także 7 art. 33 ustawy, to trafnie też przyjął, że był w tym zakresie związany stanowiskiem wierzyciela. Owo związanie dotyczy wyłącznie wypowiedzi wierzyciela, która przybrała formę ostatecznego postanowienia. Zachodzi zatem pytanie, czy z taką postacią wypowiedzi wierzyciela mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Na tym zagadnieniu skoncentrował się w swym postanowieniu organ odwoławczy, stwierdzając, że postanowienie z dnia [...] r., zawierające stanowisko wierzyciela stało się ostateczne w dniu [...] r. wobec nieskutecznego, bo wniesionego z uchybieniem terminu zażalenia skarżącego. Tym samym, zdaniem tego organu, rozpoznając w dniu [...] r. zarzuty wniesione przez zobowiązanego (skarżącego) organ egzekucyjny był związany wypowiedzią wierzyciela. Przyznać trzeba rację skarżącemu gdy twierdzi, że kwestia rozstrzygnięcia, czy jego zażalenie wniesione zostało w terminie jest przedmiotem odrębnego postępowania. Nie znaczy to jednak, że jego zarzuty z tą kwestią związane są zasadne. W toku tego postępowania w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło uchybienie terminu. Postanowienie to z mocy art. 134 Kpa jest ostateczne. Ma ono charakter deklaratoryjny, a zatem jego skutki działają od dnia, w którym upłynął termin do wniesienia zażalenia. To prawda, że w dniu wydawania postanowienia przez organ egzekucyjny, postanowienie takie jeszcze nie istniało. Nie ma natomiast sporu, że w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia ([...]r.) postanowienie to istniało już w obrocie prawnym i organ II instancji rozpoznając, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności - sprawę ponownie miał obowiązek z urzędu okoliczność tę uwzględnić. Trafny jest zatem pogląd organu odwoławczego, że w istniejącym w dniu rozpoznawania zarzutów zobowiązanego (skarżącego) stanie prawnym i faktycznym organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela, który zarzuty te uznał za bezzasadne. Trafnie też organ odwoławczy wskazuje na to, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest rozstrzyganie o zasadności zarzutów wniesionych w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie ma miejsca na kontrolowanie zgodności z prawem stanowiska wierzyciela wyrażonego w ostatecznym postanowieniu. Ta kontrola może przebiegać wyłącznie w odrębnym postępowaniu, które bezskutecznie zamierzał zainicjować skarżący. Wobec tego, że Ordynacja podatkowa nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji Sąd uznał za możliwe ograniczenie się do stwierdzenia, że zarzut naruszenia art. 215 tej ustawy poza tym, że jest niezrozumiały, to jest także bezprzedmiotowy. Na marginesie jedynie wskazać trzeba, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I SA/GL 87/07) skarga J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w . z dnia [...] r. została oddalona. W dacie rozstrzygania niniejszej sprawy wyrok ten nie był prawomocny. Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, by zaskarżone postanowienie naruszało prawo w rozumieniu przepisów art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), co musiało skutkować oddaleniem skargi jako niezasadnej na podstawie art. 151 tej samej ustawy.