I SA/Wa 480/21

WyrokWSA w Warszawie2022-04-28

Skład orzekający: Marta Kołtun – Kulik, Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej, która nie została skierowana do jej następców prawnych, jest obarczona wadą nieważności?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej, która nie została skierowana do jej następców prawnych, jest obarczona wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Postępowanie administracyjne musi być prowadzone wobec strony posiadającej zdolność prawną, która kończy się z chwilą śmierci. Wydanie decyzji wobec osoby zmarłej skutkuje jej nieważnością.
Stan faktyczny
Prokurator wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. SKO uchyliło swoją wcześniejszą decyzję, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta. Sąd administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji SKO, ponieważ zostały one wydane wobec osoby zmarłej (M. L.), która zmarła przed wydaniem tych decyzji.
Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium") po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyliło w całości własną decyzję z [...] października 2020 r., nr [...] i w tym zakresie orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], zmienionej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2014 r., nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Nieruchomość [...] położona przy ul. [...] / [...], oznaczona nr hip [...] została objęta przepisami dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z zaświadczenia Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 1947 r., nr [...]wynika, że nieruchomość ta stanowiła własność I. H. w udziale [...] części, R. z B. W. w udziale [...] części, M. H. z B. K. w udziale [...] części, H. z B. L. w udziale [...] części, K. L. (1) w udziale [...] części oraz A. vel A. D. w udziale [...] części. Nieruchomość została objęta w posiadanie przez Gminę [...] w dniu [...] listopada 1947 r. Zatem, termin do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej nieruchomości upływał w dniu [...] maja 1948 r. W dniu [...] marca 1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek K. A., M. K. (3), E. W., I. K. i K. L.(4), reprezentowanych przez adw. K. L.(2), o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] lipca 1953 r., nr [...], odmówiło A. D., E. W., M. K., K. L.(4) oraz spadkobiercom I. H. i H. L. ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł adw. K. L.(2). Po rozpatrzeniu odwołania, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] stycznia 1954 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1953 r. Wskazano, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 1999 r., sygn. akt. [...] spadek po I. H. nabyła córka K. A. i syn T. H.. Natomiast spadek po K. A. nabył syn A. A. (1) na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2001 r., sygn. akt. [...]. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] marca 1999 r., sygn. akt. [...] spadkobiercami H. L. zostali: syn K. L. (1), córka I. K. i syn K. L.(3), spadkobiercami R. W. zostali S. K., K. L.(4), I. K., K. L.(3), J. C. B. i Z. B., spadkobiercami J. B. zostali żona A. B. i syn A. B.. Ww. postanowienie z [...] marca 1999 r. stwierdza również, że spadek po M. K. nabył syn S. K.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] grudnia 1997 r., sygn. [...] spadek po A. B. nabył syn A. B.. Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z [...] lutego 1975 r., sygn. [...] spadkobiercą l. K. został syn J. K.(1). Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 1998 r., sygn. akt. [...] spadek po K. L. (3) nabyła żona D. L., bratankowie K. L (5)., M. S.(1), M. L.(1) oraz siostrzeniec J. K.(1). Na mocy postanowień Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 1998 r. i z [...] czerwca 2000 r., sygn. [...] spadek po K. L.(1) nabyli córka K. L.(6), syn M. L., córka M. S.(2) i żona M. L.(6), zaś spadek po M. L. (6) nabyły dzieci K. L.(6), M. L. (2), M. S.(2). Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 1999 r., sygn. [...] spadkobiercą testamentowym po S. K. została M. S.(2). Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] marca 2004 r. sygn. [...] spadek po M. S.(2) nabyły córki J. S. i M. S.(3). Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] sierpnia 2005 r., sygn. I[...] spadek po J. K. nabyli żona G. K., syn M. K.(1) i syn M. K(2).. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] maja 2004 r., sygn. [...] spadek po T. H. nabył ojciec J. H. i siostra K. A.. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] grudnia 2004 r. sygn. [...]spadek po J. H. nabyła córka K. A.. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] stycznia 2003 r. sygn. akt. [...] spadek po A. G. z domu D. nabył siostrzeniec Z. C.. Minister Infrastruktury - po rozpatrzeniu wniosku M. S(1)., K. L.(5), M.L., D., A. B. oraz J. K.(2) - decyzją z [...] maja 2008 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] stycznia 1954 r., nr [...] i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1953 r., nr [...]. Prezydent [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] orzekł o ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na rzecz: 1. A. A. w udziale wynoszącym [...] części ; 2. Z. C. w udziale wynoszącym [...] części; 3. M. S.(4) w udziale wynoszącym [...] części; 4. J. S. w udziale wynoszącym [...]części; 5. M. L. w udziale wynoszącym [...]części; 6. A. J. B. w udziale wynoszącym [...]części; 7. D. L. w udziale wynoszącym [...]części; 8. G. K. w udziale wynoszącym [...]części; 9. M. K. (1)w udziale wynoszącym [...]części; 10. M. K. (2)w udziale wynoszącym [...]części. Ponadto, powyższą decyzją Prezydent [...]orzekł o ustaleniu czynszu symbolicznego z tytułu użytkowania wieczystego, a także odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m2 stanowiącego działkę nr [...]część z obrębu [...], stanowiącego część dawnej nieruchomości oznaczonej nr hip [...], a obecnie stanowiącej część ulicy [...]. W pkt 8 decyzji Prezydent [...] orzekł, że użytkownicy wieczyści obowiązani są korzystać z nieruchomości w sposób zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zobowiązał strony, że w umowie o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nabywcy złożą oświadczenie o ustanowieniu nieodpłatnie, na czas nieoznaczony, ograniczonego prawa rzeczowego - prawa użytkowania na rzecz [...] w związku z budową i istnieniem tunelu metra, które polegać będzie na prawie do wstępu na nieruchomość w celu budowy, wyłącznego użytkowania, rozporządzania urządzeniami metra, dostępu do wybudowanych urządzeń w celu ich utrzymania, konserwacji, remontów, modernizacji oraz usuwaniu awarii i zagrożeń w korzystaniu; dokonywania napraw, przebudowy i rozbudowy tunelu metra oraz zobowiążą się do niedokonywania zmian w zakresie lokalizacji i posadowienia elementów nadziemnych i podziemnych związanych z infrastrukturą metra, zlokalizowanych na gruncie oddawanym w użytkowanie wieczyste, nie zgłaszania w przyszłości żadnych roszczeń wynikających z istnienia oraz oddziaływania linii metra, zagwarantowania użytkownikowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie obejmującym budowę, rozbudowę lub przebudowę tunelu metra. W pkt 9 decyzji Prezydent [...] orzekł, że użytkownicy wieczyści w umowie o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste złożą oświadczenie, że w przypadku ziszczenia się warunku polegającego na wydaniu przez właściwy organ decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości we własność oraz nastąpienia tego przekształcenia, obciążają nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] prawem użytkowania opisanym w pkt 8. W pkt 10 decyzji Prezydent [...] orzekł, że umowa o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem terminu, na jaki została zawarta, jeżeli użytkownicy wieczyści nie przestrzegają warunków określonych w punktach 8 i 9, a także wtedy, gdy korzystają z terenu w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. B., G. K., M. K.(1) i M.K.(2), zwracając się o uchylenie punktu 8 i 9 decyzji, a także o zmianę pkt. 10 decyzji w ten sposób, że zamiast zdania "Umowa o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem terminu, na jaki została zawarta, jeżeli użytkownicy wieczyści nie przestrzegają warunków określonych w punktach 8 i 9, a także wtedy, gdy korzystają z terenu w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie" powinno być zdanie "Umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem terminu, na jaki została zawarta, jeżeli użytkownicy wieczyści korzystają z terenu w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie". Zdaniem stron ustalenia pkt 8 i 9 decyzji nie mogą być przedmiotem decyzji administracyjnej, lecz mogą być zawarte w akcie notarialnym dotyczącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...] zmieniło decyzję Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w części poprzez uchylenie punktów 8, 9 i 10. Kolegium podkreśliło, że do dnia wydania niniejszej decyzji nie zawarto aktu notarialnego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Wskazano, że przed Sądem Okręgowym w [...] Wydziałem I Cywilnym, toczy się postępowanie z powództwa A. A.(2) o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...], pismem z [...] kwietnia 2019 r. wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2013 r. w części dotyczącej ustanowienia na 99 lat prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] z obrębu [...], zmienionej w części decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2014 r. poprzez uchylenie punktów 8, 9 i 10. Zdaniem Prokuratora ww. decyzje rażąco naruszają prawo, w tym przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], gdyż działka nr [...] z obrębu [...] objęta jest miejscowym planem i zagospodarowania przestrzennego otoczenia [...] w [...] przyjętym przez Radę [...] uchwałą nr [...] z [...] listopada 2010 r. (Dz. U. Woj. Maz. z dnia 4 grudnia 2010 r., nr 201, poz. 5774) i przeznaczona pod część Parku [...] (oznaczenie na planie [...]). Zdaniem Prokuratora, organy nie wyjaśniły w jaki sposób użytkownicy wieczyści mieliby realizować uprawnienia do działki gruntu, w sytuacji gdy z zapisów planu wynikają liczne obostrzenia związane z funkcjonowaniem Parku [...]. Decyzją z [...] października 2020 r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2013 r. w części dotyczącej ustanowienia na 99 lat prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] z obrębu [...]. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanka posiadania nie musiała być badana, ponieważ wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej złożyli dawni właściciele nieruchomości, a postępowanie w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego toczyło się na wniosek następców prawnych byłych właścicieli. Kolegium uznało również, że nie doszukało się w decyzji rażącego naruszenia prawa poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego, wówczas gdy teren przeznaczony był pod park publiczny, bowiem w latach 2013-2014 nie obowiązywał art. 214austawy o gospodarce nieruchomościami. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli M. S.(2), J. S., A. J. B., D. L., G. K., M. K.(1), M. K.(2), M. L.. Wnioskodawcy zwrócili się o uchylenie decyzji w całości i wydanie nowej decyzji merytorycznej, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2013 r. Pełnomocnik wnioskodawców wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania z uwagi na skierowanie przez Kolegium decyzji do osoby zmarłej, tj. Z. C.. Pełnomocnik przedłożył do akt kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] listopada 2019 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że Z. C. zmarł w dniu [...] września 2018 r., a spadek po nim nabył syn D. C. w całości z dobrodziejstwem inwentarza. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł także Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...]. Prokurator przyznał, że z uwagi na najnowsze orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dotyczące kwestii posiadania gruntu, podziela stanowisko Kolegium w tym zakresie. Prokurator nie zgodził się za to ze stanowiskiem Kolegium co do możliwości pogodzenia korzystania z gruntów przez spadkobierców dawnych właścicieli z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wskazał, że w decyzji brak jest motywów jakimi kierował się organ uznając, że istnieje możliwość pogodzenia tych zamierzeń z planem miejscowym. Zdaniem Prokuratora, organ nie wyjaśnił w jaki sposób użytkownik wieczysty obwarowany wymaganiami planu ma możliwość realizacji swoich uprawnień wynikających z planu, przewidującego m.in. ochronę obiektów budowlanych i elementów małej architektury oraz znajdującego się na gruncie układu placyków i alejek parkowych. Powołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyliło w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2020 r., nr [...] i w tym zakresie orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], zmienionej decyzją tego organu z [...] marca 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że organ wydając decyzję ustanawiającą użytkowanie wieczyste nie jest zobowiązany do określenia, w jaki sposób użytkownik ma realizować przyznane prawo. W decyzji Prezydenta [...] wskazano, że użytkownicy wieczyści obowiązani są korzystać z gruntu w sposób zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz że decyzja o ustanowieniu użytkowania nie narusza praw osób trzecich. Oznacza to, że to do użytkowników wieczystych należy decyzja co do sposobu korzystania z gruntu, który ma respektować postanowienia planu. Miasto jako właściciel gruntu - może - w razie stwierdzenia, że użytkownik korzysta z gruntu w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem, w tym również w sposób niezgodny z miejscowym planem - żądać rozwiązania umowy przed upływem określonego w niej terminu. W konsekwencji Kolegium nie podzieliło stanowiska Prokuratora co do konieczności wskazania w decyzji sposobu realizacji prawa użytkowania wieczystego. Równocześnie ze względu na uzyskaną od pełnomocnika informację o śmierci jednej ze stron postępowania Kolegium postanowiło uchylić w całości zaskarżoną decyzję i orzec o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2013 r. zmienionej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2014 r. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prokurator Regionalny w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7 ust. 2 dekretu z dnia [...] października 1945 r o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] poprzez przyjęcie, że korzystanie z ww. nieruchomości w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] przez następców prawnych dawnego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy przedmiotowa nieruchomość objęta jest obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego otoczenia [...] w [...] przyjętym przez Radę [...] uchwałą nr [...] r. z [...] listopada 2010 r ( Dz.U. Woj. Maz. z dnia 4 grudnia 2010 r, nr 201, poz. 5774), zgodnie z którym teren działki ewidencyjnej [...] znajduje się w strefie oznaczonej symbolem [...] na którym usytuowany jest Park [...], a warunki zabudowy i zagospodarowania tego terenu wyłączają możliwość realizacji uprawnień władczych wynikających z prawa użytkowania wieczystego. Mając powyższe na uwadze, a przy tym również art. 134 § 1 p.p.s.a., Prokurator wniósł o: 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wobec zaistnienia przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącego naruszenia prawa art. 7 ust. 2 dekretu z dnia [...] października 1945 r o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] bądź też zastosowanie innych przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa również w stosunku do decyzji poprzedzających zaskarżaną decyzję, zgodnie z art. 135 p.p.s.a., W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pismem z [...] lipca 2021 r. M. S.(2), J. S., A. B., D. L., G. K., M. K.(1), M. K.(2), M. L.(2) – reprezentowani przez r. pr. K. W., wnieśli o oddalenie skargi w całości. Pismem z [...] października 2021 r. pełnomocnik poinformował Sąd, że zmarł M. L.(2), zobowiązując się do przedłożenia informacji o następcach prawnych zmarłego. Pismem z [...] listopada 2021 r. M. S.(2), J. S., A. B., D. L., G. T. K., M. K.(1), M. K.(2), B. L. – reprezentowani przez pełnomocnika – przedłożyli odpis postanowienia Sądu Rejonowego [...], sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po M. L., zmarłym w dniu [...] września 2019 r., nabyła w całości żona B. L.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2020 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2020 r., nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd ustalił bowiem, że kwestionowane decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skierowane zostały do osoby nieżyjącej – M. L., który zmarł w dniu [...] września 2019 r. Informacja powyższa wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] (k. 53 akt sądowych) oraz odpisu postanowienia Sądu Rejonowego [...], sygn. akt [...]. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok NSA z 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że M. L. zmarły w dniu [...] września 2019 r. w [...] nie mógł być stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2020 r. oraz poprzedzającego, zakończonego decyzją z [...] października 2020 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie decyzje podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał decyzji pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Po prawidłowym ustaleniu obecnego kręgu stron postępowania organ ponownie dokona oceny prawidłowości kwestionowanej decyzji. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło