III SA/Po 576/07

Dnia 29 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Maria Kwiecińska ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 roku sprawy ze skargi S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego unieważnienia aktu własności ziemi postanawia: odrzucić skargę /-/ M. Ławniczak /-/ M. Kosewska /-/ M. Kwiecińska WSA/post. .1 – sentencja postanowienia Pismem z dnia (...) S.M. złożył do Wojewody wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji – aktu własności ziemi Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu z dnia (...) Nr (...). W uzasadnieniu wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było wydanie decyzji – aktu własności nieruchomości, został pominięty jego ojciec – A.M., mimo że również był spadkobiercą. Decyzja została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na wniesione pismo, Wojewoda, postanowieniem z dnia (...) nr (...), przekazał sprawę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Decyzją z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, podniesiono, iż w związku z wejściem w życie 1 stycznia 1992r. ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. 1991, Nr 107, poz. 464, z późn. zm., dalej jako ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi), po dniu 31 grudnia 1991r. niemożliwa jest kontrola w trybie administracyjnym prawidłowości decyzji (m.in. w zakresie stwierdzenia ich nieważności) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. 1971, Nr 27, poz. 250, z późn. zm., dalej jako ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych). Każde postępowanie, w przedmiocie wzruszenia takiej decyzji, wszczęte po tym terminie, na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi ulega umorzeniu. Jednocześnie organ poinformował stronę, że przedmiotowa decyzja jest ostateczna i pouczył o możliwości wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi z powodu jej niezgodności z prawem, za pośrednictwem Kolegium, w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję S.M. złożył skargę (pismem z dnia (...)), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący dowodził, iż przepis art. 12 ust. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie przewidywał wydania decyzji stwierdzającej, że przepisy tego aktu nie mają zastosowania do określonych nieruchomości. Przepisy tej ustawy zawierały jedynie podstawę do wydania decyzji pozytywnej bądź negatywnej. Decyzja taka wyłączała prowadzenie postępowań administracyjnych jej dotyczących wskazanych w art. 63 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi. Nie można zatem przyjąć, iż decyzja nie podlega kontroli w trybie przepisów postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zarządzeniem z dnia (...) skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie (...) zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie pismem z dnia (...), skarżący wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego. W odpowiedzi został pouczony o konieczności złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Wobec uiszczenia przez skarżącego kwoty wpisu i cofnięcia wniosku o udzielenie zwolnienia, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia (...), pozostawiono wniosek bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2002, Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę z przyczyn określonych w pkt. 1) – 5) tego przepisu oraz jeśli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). W rozpoznawanej sprawie, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie mogła być wniesiona skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie była ona bowiem decyzją ostateczną, mimo że wydana została przez organ wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Decyzja wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności (bez względu na to, czy jest to decyzja stwierdzająca nieważność, odmawiająca takiego stwierdzenia czy, jak w przedmiotowej sprawie – umarzająca postępowanie) jest decyzją w nowej sprawie, a więc decyzją pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 1981r., SA 472/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 21 czy postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 1981r., SA 584/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 55). Wobec tego stronie, na mocy art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej jako k.p.a.), przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z treści przepisu art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. wynika, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy do katalogu środków zaskarżenia, których wyczerpanie w ramach postępowania administracyjnego stanowi warunek skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie, wskutek uznania przez organ wydanej decyzji jako ostatecznej, a co za tym idzie, udzielenia błędnego pouczenia, co do możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, skarżący nie dopełnił wymogów wskazanych w art. 52 § 2 p.p.s.a. – nie wystąpił bowiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z niezachowaniem trybu, o którym mowa powyżej, skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W rozpoznawanej sprawie, wobec okoliczności zastosowania się przez skarżącego do błędnego pouczenia w decyzji co do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, które spowodowało niedopuszczalność skargi, jest on uprawniony do złożenia, do organu, który wydał decyzję, w terminie 7 dni od momentu doręczenia uzasadnienia postanowienia Sądu, wniosku, na podstawie art. 58 k.p.a., o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku o przywrócenie terminu należy wskazać przyczynę, dla której wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został złożony w terminie (błędne pouczenie w decyzji przez organ) i jednocześnie dołączyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero decyzja zapadła w rezultacie postępowania prowadzonego w następstwie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy może stać się przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po otrzymaniu prawidłowo złożonego wniosku o przywrócenie terminu, powinno wniosek ten rozpatrzyć mając na uwadze treść art. 112 k.p.a. i utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005r., I OSK 271/05, LEX nr 188813). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6) w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., orzekł jak w sentencji. /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska /-/M. Kwiecińska