III SA/Gd 247/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 r. sprawy ze skargi R. J. i Z. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 2 lutego 2007 r. nr [...] działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych, pomiędzy organy gminy a orany administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu R., Z. i A. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z wnioskiem o wymeldowanie R., Z. i A. J. z przedmiotowego lokalu wystąpił [...] Zarząd Nieruchomości Komunalnych twierdząc, że wymienieni nie mieszkają w lokalu od ok. 10 lat. W wyniku przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego ustalono, że R. i Z. J. oraz ich córka A. J. nie zamieszkują w w/w lokalu od ok. 17 lat tj. od czasu kiedy wyjechali do Niemiec w celu podjęcia leczenia ciężko chorej A. J. Na czas nieobecności opiekę nad lokalem powierzyli znajomym bez wiedzy i zgody administracji. Po upływie kilku lat R. i Z. J. zażądali zwrotu mieszkania, do czego jednak nie doszło, pomimo ponawianych prób odzyskania lokalu. Pomimo powyższego nie wystąpili oni do sądu z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. W świetle powyższego, zdaniem organu, należało uznać, w sprawie została spełniona niezbędna do wymeldowania przesłanka zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik R. i Z. J. R. J. podał, że przyczyną ich wyjazdu za granicę była konieczność zapewnienia prawidłowego i skutecznego leczenia ich córki A. Od 1990r. do chwili przebywa ona pod stała opieką medyczną w Niemczech. W międzyczasie stan zdrowia R. J. także uległ pogorszeniu i wymagała ona stałej opieki lekarskiej. W chwili obecnej stan zdrowia R. J. i A. J. ustabilizował się i ich powrót do kraju jest obecnie możliwy. Ich zamiarem był wyjazd na czas określony i nie tym samym nie zamierzali oni opuści przedmiotowego lokalu na stałe. Wojewoda [...] decyzją z dnia 19 marca 2007 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie budzi wątpliwości, że R. i Z. J. wraz z córką A. nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu. Organ wskazał, że pobyt stały związany jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego, co oznacza, że w lokalu tym osoba posiada centrum życiowe. Takim centrum dla odwołujących się i ich córki nie jest bezspornie przedmiotowy lokal, stąd też utrzymywanie ich meldunku w przedmiotowym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. Zdaniem organy wyrażana przez strony chęć powrotu do kraju i zamieszkania w lokalu za jakiś czas nie może uzasadniać wydania decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego jest to bowiem zdarzenie przyszłe i niepewne. W takich okolicznościach organ odwoławczy uznał, że decyzja zaskarżona odwołaniem decyzji znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik R. i Z. J., wnosząc o uchylenie powyższej decyzji Wojewody [...], zarzucił jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez ustalenie, że strony puściły przedmiotowych lokal oraz poprzez brak ustalenia czy nie zawiadomiły organu meldunkowego o opuszczeniu lokalu na czas określony. Argumentacja skargi powiela zarzuty podniesione w odwołaniu. Wskazano również, że o fakcie wyjazdu i opuszczeniu lokalu organ został powiadomiony o czym świadczy fakt skierowania pisma organu z dnia 28 lipca 1999 r. adresowanego do skarżących na ich adres w Niemczech. Okoliczności tych organ odwoławczy nie uwzględnił, co stanowi naruszenie art. 15 ust. 3 powołanej ustawy. Dodatkowo wskazano, że konieczność wyjazdu dotyczyła całej rodziny, zaś pozostawienie lokalu pod opieką osób trzecich świadczy o zamiarze powrotu skarżących do lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i potrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu, że wyjazd skarżących miał charakter czasowy organ wskazał, że zamieszkują oni w Niemczech od 1990r. i z uwagi na tak długi okres czasu trudno te sytuacje nazwać czasowym opuszczeniem lokalu. Zdaniem organu to w Niemczech zogniskowane są ich interesy życiowe i tam na stałe przebywają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma on charakter dobrowolny i trwały (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex 49415). Sąd zwraca też uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. W tym świetle podnieść należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w niniejszej sprawie, ustalały czy skarżący opuścili wraz z córką A. przedmiotowy lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżących, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż nie budzący wątpliwości jest fakt dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania przez R., Z. i A. J. Powyższe wynika zwłaszcza z bezspornego faktu nie przebywania w spornym lokalu od 1990r. Okoliczności te świadczą o dobrowolności w opuszczeniu lokalu, skarżący lokal opuścili bowiem z własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz winien z tym łączyć się zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego - świadczy to bowiem o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005r., II OSK 302/05, baza Lex nr 190969, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001r., V SA 3169/00, baza Lex nr 50123). Skarżący tłumaczą, że ich pobyt za granicą ma charakter tymczasowy, był i nadal jest związany z potrzebą zapewnienia córce odpowiedniego leczenia. Nie negując powyższego faktu nie można jednak, zdaniem Sądu, uznać za czasowy trwający nieprzerwanie przez 17 lat pobyt w innym miejscu, w którym skarżący mieszkają i pracują. Skarżący nie wykazali przy tym, by w trakcie tego pobytu mieli oni jakikolwiek trwały związek z rodzinnym krajem. Nie bez znaczenia jest też fakt, że w związku z wyjazdem za granicę skarżący pozostawili przedmiotowy lokal pod opieką osób trzecich, które pomimo kierowanych do nich wielokrotnie wezwań do opróżnienia i wydania przedmiotowego lokalu, nadal w tym lokalu przebywają (k. 57v akt administracyjnych). Podejmowane w międzyczasie próby wejścia do lokalu nie przyniosły rezultatu, skarżący nie wystąpili przy tym z roszczeniem windykacyjnym, uniemożliwiając sobie tym samym dalszy pobyt w tym lokalu. Takie stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Osoba, która bez uprzedniego wymeldowania przebywa od wielu lat poza granicami Polski, nie odwiedza zajmowanego dotychczas lokalu nawet okazjonalnie, nie przechowuje w nim własnych przedmiotów ani sprzętów oraz nie czyni żadnych starań o zapewnienie sobie w tym lokalu dalszego pobytu w związku ze zmianą właściciela - jest osobą, która dobrowolnie i w sposób trwały opuściła lokal." ( wyrok z dnia 24 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za wymeldowaniem skarżących z pobytu stałego. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to nie zasługuje on na uwzględnienie. Należy zauważyć, że z treści pisma Urzędu Miejskiego w G. z dnia 28 lipca 1999r. wcale nie wynika, by właściwy organ został zawiadomiony przez skarżących o ich wyjeździe za granicę. Nie może o tym zwłaszcza świadczyć fakt skierowania pisma na niemiecki adres skarżących. Z jego treści wynika natomiast, że organ nie posiadał m.in. informacji o tym kiedy skarżący opuścili lokal i co było tego powodem ( k. 96 akt administracyjnych). Zważywszy fakt, iż brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd uznał zarzuty skargi na niezasadne i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji oddalając skargę.