III SA/Lu 316/07
WyrokWSA w Lublinie2007-11-22
Skład orzekający: Marek Zalewski, Jadwiga Pastusiak, Maria Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna odmawiająca zwrotu odprawy wojskowej, potrąconej z tytułu zwolnienia ze służby, może zostać wydana w sytuacji, gdy przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują takiej procedury, a kwestia zwrotu nienależnego świadczenia powinna być rozstrzygana przez sądy powszechne?Ratio decidendi
Decyzje administracyjne odmawiające zwrotu odprawy wojskowej oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, co stanowi o ich nieważności. Przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie regulują kwestii zwrotu ani potrącenia takiej odprawy, a sprawy dotyczące roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub nienależnego świadczenia należą do właściwości sądów powszechnych, a nie organów administracyjnych.Stan faktyczny
Z. D., żołnierz zawodowy, został zwolniony ze służby wojskowej, a następnie przywrócony do niej z powodu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu. Po ponownym zwolnieniu ze służby z mocy prawa (orzeczenie lekarskie o niezdolności do służby), organy wojskowe potrąciły wypłaconą wcześniej odprawę z tytułu pierwszego zwolnienia z odprawą należną z tytułu drugiego zwolnienia. Z. D. domagał się zwrotu potrąconej kwoty, jednak organy administracyjne odmówiły, wydając decyzje stwierdzające, że odprawa podlega zwrotowi jako świadczenie nienależne na podstawie Kodeksu cywilnego. Z. D. zaskarżył te decyzje do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu odprawy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...].
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania chor. szt. rez. Z. D. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] odmawiającej zwrotu potrąconej odprawy w kwocie [...] zł, uchylił uchylam decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej rozstrzygnięcia i orzekł o odmowie zwrotu odprawy wypłaconej z tytułu unieważnionego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] października 2003 r., potrąconej następnie w kwocie [...] zł przez organ wojskowy i zaliczonej w dniu [...] grudnia 2005 r. na poczet odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2004 r. z mocy prawa wskutek uprawomocnienia się orzeczenia komisji lekarskiej, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że nie przytacza stanu faktycznego sprawy, ponieważ jest on znany stronie i bezsporny.
Zaskarżona decyzja co do zasady jest prawidłowa i winna zostać utrzymana, niemniej jednak ze względu na błędne przytoczenie okoliczności faktycznych w rozstrzygnięciu kwestionowanej decyzji, konieczne było uchylenie jej w tej części i orzeczenie na podstawie prawidłowo wskazanego stanu faktycznego. Znamienne jest, że zaskarżona decyzja mimo nieścisłości w części dotyczącej rozstrzygnięcia, przytacza prawidłowo i wyczerpująco stan faktyczny sprawy w części dotyczącej uzasadnienia faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Zatem uznać należy, że organ pierwszej instancji właściwie ocenił stan sprawy i dokonał prawidłowych ustaleń niezbędnych dla rozstrzygnięcia wniosku Z. D. z dnia [...] sierpnia 2006 r.
Organ odwoławczy zauważył, że wprawdzie Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. przekazał sprawę z wniosku Z. D. z dnia [...] sierpnia 2006 r. o przyznanie prawa do odprawy po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie [...] zł netto do rozpoznania i wydania decyzji Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu zgodnie z właściwością, niemniej jednak ze względu na art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazujący organom administracji publicznej przestrzeganie z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, zasadne było skierowanie sprawy Wojskowego Komendanta Uzupełnień ze względu na jego właściwość rzeczową w przedmiotowej kwestii.
Zgodnie bowiem z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach rozdziału dotyczącego uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych, są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierz zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Zatem zgodnie z ww. przepisem we wszystkich sprawach dotyczących należności pieniężnych Z. D., pełniącego uprzednio służbę wojskową w Wojskowej Komendzie Uzupełnień, podlegającej Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień, nie zaś Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, właściwym do wydania decyzji jest Wojskowy Komendant Uzupełnień, czyli dowódca jednostki wojskowej w rozumieniu niniejszego przepisu (art. 104 ust. 1 ww. ustawy).
Organy wojskowe nie zgodziły się z zarzutami Z. D. dotyczącymi wypełnienia przez decyzję przesłanek z art. 156 k.p.a., w szczególności w kwestii naruszenia przepisów o właściwości organów administracji.
Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Wojskowego Komendanta Uzupełnień zawartym w uzasadnieniu decyzji, że odprawa z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej podlega zwrotowi jako świadczenie nienależne zgodnie z art. 410 Kodeksu cywilnego, bowiem z momentem stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego odpadła podstawowa przesłanka jego wypłaty.
Powyższy punkt widzenia jest tym bardziej uzasadniony, że ani ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz.1750 z późn. zm.), ani ustawa z dnia 17 grudnia.1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 693 z późno zm.), nie zawiera definicji nienależnego świadczenia, dlatego też uzasadniając dokonywaną kompensatę, wskazane jest posiłkowanie się przy określaniu tego pojęcia definicjami nienależnego świadczenia zawartymi w Kodeksie cywilnym.
Faktem jest, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawa o uposażeniu żołnierzy nie zawierają uregulowań stanowiących o obowiązku zwrotu przez żołnierza przywróconego do służby wojskowej należności finansowych pobranych w związku z uprzednim zwolnieniem. W rzeczywistości jednak żadna z tych ustaw nie reguluje również kwestii przywracania żołnierzy do służby, co przecież nie oznacza, że takie przypadki nie mają miejsca w praktyce lub że znajdują się poza regulacją prawną. Skoro ustawodawca nie uregulował omawianego przypadku wprost, należy przyjąć, że konieczne jest zastosowanie w tym zakresie innych przepisów, w tym z dziedziny prawa cywilnego. Powoływanie się zatem przez stronę na przepisy ww. ustaw mówiące o braku prawnych możliwości do zwrotu odprawy, jest w tym wypadku nietrafne, ponieważ wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej powstała sytuacja wyjątkowa, powodująca konieczność zastosowania wobec części świadczeń finansowych pobranych przez Z. D. w związku ze zwolnieniem, przepisów k.c.
Kierując się zatem dyspozycją art. 410 Kodeksu cywilnego organ odwoławczy wskazał, że żołnierz zawodowy, któremu wypłacono świadczenia pieniężne w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (w tym również odprawę, która należy do świadczeń pieniężnych pozostających w związku ze zwolnieniem), a następnie na skutek stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, został przywrócony do zawodowej służby wojskowej, obowiązany jest do zwrotu przyjętego świadczenia, w granicach bezpodstawnego wzbogacenia. Pobranie świadczenia w wykonaniu decyzji nieważnej oznacza, że doszło do spełnienia świadczenia nienależnego, w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego. W takim bowiem stanie rzeczy podstawa świadczenia była nieważna. Ogólne przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu należy stosować m.in. wtedy gdy nie ma innego środka prawnego, przy wykorzystaniu którego możliwe byłoby przywrócenie równowagi majątkowej, naruszonej bez prawnego uzasadnienia. Dlatego też wypłacone należności z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej są świadczeniem nienależnym, gdyż decyzja administracyjna, której skutkiem była wypłata tych należności dotknięta była nieważnością. Innymi słowy strona nie może oczekiwać wypłaty świadczeń związanych z określonymi w ustawie okolicznościami, skoro w świetle prawa okoliczności te nie nastąpiły.
Zatem mimo że faktycznie w przypadku Z. D. nastąpiło zwolnienie z zawodowej służby wojskowej po raz drugi (z dniem [...].07.2004 r.), to w świetle prawa zwolnienie to nastąpiło wyłącznie jeden raz i wyłącznie z tego tytułu przysługują stronie świadczenia finansowe, w tym odprawa. Skoro poprzednio pobrana odprawa nie została zwrócona jako nienależna, zasadnym było zaliczyć ją na poczet świadczenia należnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2004 r., dokonanego zgodnie z prawem ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z tego faktu. Żołnierz nie może bowiem pobrać dwóch odpraw z tytułu jednego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Odprawa jest bowiem obwarowana zastrzeżeniem jednorazowości, co wynika z charakteru tego świadczenia.
Na powyższą decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Z. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wskazując, że pełnił zawodową służbę wojskową w Wojskowej Komendzie Uzupełnień. Wojskowa Komenda pozostaje na zaopatrzeniu finansowym w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym.
W dniu [...] października 2003 r. na podstawie Rozkazu Personalnego nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2003 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w skutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy. Dowódca Wojsk Lądowych po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdził nieważność wydanej decyzji. W związku z powyższym z dniem [...] listopada 2003 r. skarżący został przywrócony do służby wojskowej. Nie wrócił do służby jako żołnierz zawodowy, bo otrzymał kolejny Rozkaz nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2005 r. o ponownym zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa wskutek ustalenia przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] o niezdolności do służby wojskowej.
W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wezwał go do zapłaty kwoty netto [...] zł, tj. odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przejściem na emeryturę.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zaliczył wypłaconą w dniu [...] października 2003 r. odprawę na poczet przyszłego świadczenia wypłaconego z tytułu wypowiedzenia stosunku służbowego przez organ wojskowy według "Zestawienia należności pieniężnych żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej".
W dniu [...] marca 2006 r. skarżący skierował do Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] listopada 2005 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego uznał, że decyzja Szefa WSzW została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i podstawy prawnej.
Następnie skarżący zwrócił się do Sądu Okręgowego VIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych o zasądzenie niesłusznie potrąconej kwoty [...] zł z tytułu odprawy. Sąd przekazał wniosek do rozpoznania i wydania decyzji Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu zgodnie z właściwością.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] odmówił zwrotu potrąconej kwoty odprawy. Decyzja ta została utrzymana w mocy.
Skarżący powołał art. 77 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 (w tym należności związane ze zwolnieniem ze służby wojskowej obejmują również odprawę) pobrane przez żołnierza zawodowego przysługujące według zasad obowiązujących w dniu wypłaty nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Analogiczna zasada zawarta była w art. 10 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy.(Dz. U. z 2002 roku nr 76 poz. 693 z późn. zm). Obie te ustawy nie zawierają uregulowania stanowiącego o obowiązku zwrotu przez żołnierza zawodowego przywróconego do służby odprawy wypłaconej w związku z wcześniejszym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.
Natomiast o tym, czy nienależne świadczenie podlega zwrotowi w granicach bezpodstawnego wzbogacenia może orzec sąd, a nie organ wojskowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej, sąd obowiązany jest stwierdzić nieważność tej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., który określa ogólną zasadę praworządności w postępowaniu administracyjnym, organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że przepisy prawa (ustawy i wydane na podstawie ustaw w celu ich wykonania przepisy wykonawcze) decydują o tym, kiedy organ administracji państwowej wydaje decyzję administracyjną. Wydanie decyzji na podstawie błędnych ustaleń co do obowiązywania normy prawnej uprawniającej do działania w takiej formie powoduje, że decyzja wydana jest bez podstawy prawnej, a zatem obarczona jest wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z akt administracyjnych sprawy wynika następujący stan faktyczny: Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. wypowiedział Z. D. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w związku z likwidacją zajmowanego stanowiska służbowego i odmową przyjęcia niższego stanowiska służbowego, a następnie rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] zwolnił Z. D. ze służby z końcem skróconego okresu wypowiedzenia na dzień [...] października 2003 r. Skarżącemu wypłacono wszelkie należności finansowe z tym związane, w tym odprawę w wysokości [...] zł. W dniu [...] lipca 2005 r. Dowódca Wojsk Lądowych wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] marca 2003 r. Następnie rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego zwolniono Z. D. ze służby z mocy prawa wskutek ustalenia przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Wezwaniem z dnia [...] listopada 2005 r. wezwano skarżącego do zapłaty kwoty [...] zł z tytułu wypłaconej odprawy i w dniu [...] grudnia 2005 r. wypłacono świadczenia finansowe przysługujące skarżącemu z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, po potrąceniu kwoty [...] zł.
W dniu [...] sierpnia 2006 r. skarżący złożył do Sądu Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych pozew przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu o zwrot odprawy w kwocie [...] zł. Sąd Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. (sygn. [...]) przekazał sprawę w przedmiocie odprawy Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu. W następstwie powyższego Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w dniu [...] kwietnia 2007 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie zwrotu potrąconej odprawy w kwocie [...] zł zaliczonej na poczet odprawy w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została co do zasady utrzymana w mocy przez decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nr [...] z dnia [...] maja 2007 r.
Ogólne postępowanie administracyjne reguluje Kodeks postępowania administracyjnego (art. 1 § 1 k.p.a.). Toczy się ono przed organami administracji, w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Sprawa indywidualna jest to sprawa dotycząca konkretnej osoby i konkretnej sytuacji. Sprawy są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych, a więc zewnętrznych aktów władczych określających sytuację prawną konkretnie oznaczonego podmiotu w konkretnie oznaczonej sprawie. Aby organ mógł wydać decyzję, powinien ustalić, czy upoważniony jest podjąć działanie w takiej formie. Obowiązkiem więc organu jest ustalenie, czy konkretna sprawa jest sprawą indywidualną, czy sprawa ta należy do właściwości organów administracji publicznej lub organów wymienionych w art. 1 pkt 2 k.p.a. i czy jest sprawą podlegającą rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Decyzyjne rozstrzygnięcie konkretnej sprawy indywidualnej wymaga istnienia przepisu prawa, który wyraźnie stwarza podstawy do tego, żeby ingerować w prawa i obowiązki adresata decyzji w takiej właśnie formie.
Decyzyjne rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie przewiduje załatwienia sprawy w tej formie powoduje, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, bowiem została wydana bez podstawy prawnej. Rodzi to skutek nieważności przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym nieważna jest decyzja administracyjna wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] dotknięte są taką właśnie wadą nieważności wynikającą z przywołanego przepisu procedury administracyjnej. Stwarza to konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750) nie przewidują ani zwrotu kwoty zaliczonej na poczet odprawy przysługującej z tytułu zwolnienia ze służby przy następczym unieważnieniu decyzji o zwolnieniu ze służby, ani instytucji potrącenia owej kwoty z odprawy służącej przy następnym zwolnieniu ze służby, ani formy decyzji administracyjnej na odmowę zwrotu takiej kwoty w sytuacji wyżej opisanej. Z przepisów ww. ustawy nie wynika, że na wniosek złożony przez skarżącego wymagane jest wydanie jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, zatem oznacza to, że sprawa nie może być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej.
Jeżeli organ administracji uznał, że żądanie zwrotu ww. kwoty jest niezasadne, powinien ograniczyć się wyłącznie do udzielenia odpowiedzi pismem skierowanym do skarżącego, niewszczynającym postępowania administracyjnego, nie zaś wszczynać postępowanie administracyjne i wydawać decyzję administracyjną w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie orzekającym w tej sprawie podziela stanowisko skarżącego, że organy wojskowe niezasadnie skorzystały z prawa potrącenia, potrącając kwotę [...] zł zaliczoną na poczet odprawy w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Stosownie bowiem do art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę (...). W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 87 § 2 Kodeksu pracy, który enumeratywnie wymienia, jakie należności podlegają potrąceniu z wynagrodzenia za pracę. Nie występuje wśród nich wierzytelność, o jakiej mowa w art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego. Dodatkowo należy wskazać, że w art. 103 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidziano, że odprawa z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (...), podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z ust. 1.
Odnośnie zastosowania przez organy art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego, stwierdzić należy, że sprawy dotyczące roszczeń z bezpodstawnego wzbogacenia czy też nienależnego świadczenia podlegają rozpatrzeniu przez sądy powszechne, a nie przez organy administracyjne, a dalej przez sądy administracyjne. Zastosowanie przez organy wojskowe wprost przepisów prawa materialnego zawartych w Kodeksie cywilnym do oceny stosunków administracyjnych jest nadużyciem prawa.
Trzeba jedynie wskazać, że żaden z przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750) , ani ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 693 ze zm.), która do 1 lipca 2004 r. nosiła tytuł o uposażeniu żołnierzy i regulowała uposażenie i inne należności pieniężne otrzymywane przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, ani ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2001 r. nr 76, poz. 804 ze zm.) nie rozstrzyga o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń., przy czym przepisy dotyczące odprawy i innych należności pieniężnych przysługujących zwalnianym żołnierzom, art. 17 i 18 ustawy o uposażeniu żołnierzy na dzień wszczęcia postępowania o zwrot, tj. na dzień wniesienia przez skarżącego wniosku (pozwu) nie obowiązywały.
Dlatego też mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, sąd przyjął, że zaskarżone rozstrzygnięcie było podjęte bez podstawy prawnej, co uzasadnia orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustaw Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponadto skoro w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – to uchylając jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony będzie również do uzasadnionego uchylenia poprzedzającego go rozstrzygnięcia, o którym wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy. W związku z tym sąd uchylił decyzję organu zarówno drugiej, jak i pierwszej instancji.
Z powyższych względów, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło