I OZ 846/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1369/07 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. P. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową K. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2008 r. oddalił skargę K. P., opiekuna prawnego R. P., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku. W dniu 19 maja 2008 r. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono adwokatowi P. Ś., ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu skarżącego, który po zapoznaniu się z nim przedstawił Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Powyższa opinia została sporządzona w dniu 28 maja 2008 r., a doręczona skarżącej w dniu 11 czerwca 2008 r. W dniu 21 czerwca 2008 r. K. P. zwróciła się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o ponowne zbadanie podstaw skargi kasacyjnej i wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym wnioskiem Okręgowa Rada Adwokacka w W. pismem z dnia 11 lipca 2008 r. poinformowała adw. L. N.-W. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w miejsce adw. P. Ś. Jako przyczynę zmiany pełnomocnika podano fakt złożenia przez uprawnionego wniosku o ponowne zbadanie podstaw skargi kasacyjnej. W dniu 23 lipca 2008 r. adwokat H. S., działając z substytucji adw. L. N.-W., złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1369/07 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 14 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uprawdopodobniono w sposób wystarczający okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Sąd zauważył, że skarżąca dowiedziała się, iż wyznaczony dla niej pełnomocnik z urzędu nie sporządzi skargi kasacyjnej od niekorzystnego dla niej wyroku w dniu 11 czerwca 2008 r. Tego dnia termin do wniesienia skargi kasacyjnej był jeszcze otwarty, bowiem upływał dopiero w dniu 18 czerwca 2008 r. Gdyby zatem K. P. niezwłocznie po otrzymaniu opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej podjęła niezbędne kroki w celu ponownego zbadania sprawy przez innego pełnomocnika, można by mówić o braku jej winy w uchybieniu terminu. Jednak skarżąca dopiero po upływie 10 dni zwróciła się do ORA w W. o wyznaczenie nowego pełnomocnika. Uczyniła to już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 7 kwietnia 2008 r. Pełnomocnik skarżącego tłumaczył opóźnienie koniecznością zapoznania się ze skomplikowaną dokumentacją. Podnosił ponadto, że K. P. przygotowywała się w tym czasie do egzaminu magisterskiego. Sąd wskazał jednak, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy przedstawić w piśmie, w którym strona wnosi o jego przywrócenie. W ocenie Sądu wniesienie skargi kasacyjnej po terminie nastąpiło z przyczyn, które uznać należało za zawinione i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. P. reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową K. P., domagając się jego uchylenia i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo że przedstawicielka ustawowa skarżącego uprawdopodobniła, iż niedokonanie przez nią czynności w terminie nastąpiło bez jej winy, 2. art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 90 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego po stanowienia na posiedzeniu niejawnym i w konsekwencji uniemożliwienie przedstawicielce ustawowej skarżącego wykazania okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo że okoliczności te zostały uprawdopodobnione, a ewentualne wątpliwości Sądu powinny wyjaśnione na posiedzeniu jawnym. Jak podniesiono w uzasadnieniu zażalenia, według przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ustawa wskazuje na to, że okoliczności te nie muszą być udowodnione, powinny być jedynie uprawdopodobnione. Skarżący w zupełności wyczerpał ciążący na nim obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ zostały one przedstawione już we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 23 lipca 2008 r. Wszystkie powody opóźnienia zostały następnie jedynie potwierdzone, skonkretyzowane i poparte dokumentami przesyłanymi do Sądu, w tym w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 29 września 2008 r. Oceniając termin wniesienia przez przedstawicielkę ustawową skarżącego o ponowne zbadanie podstaw skargi kasacyjnej należy mieć na uwadze skomplikowanie sprawy oraz fakt, że skarżący ma miejsce zamieszkania we W., natomiast pełnomocnik skarżącego ma swą siedzibę zawodową w W., co niewątpliwie wpływa na sprawność komunikowania się strony z pełnomocnikiem. Ponadto jak już wskazywano przedstawicielka ustawowa skarżącego w przedmiotowym okresie zaabsorbowana była także egzaminem magisterskim - w załączeniu zaświadczenie o ukończeniu studiów, którym wcześniej strona skarżąca nie dysponowała. Odnosząc się do drugiego zarzutu wskazanego w zażaleniu, to należy zauważyć, że przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wykładnia literalna tego przepisu wskazuje na to, że posiedzenie w przedmiocie przywrócenia terminu jedynie może odbywać się na posiedzeniu niejawnym, a generalnie wniosek powinien być rozpatrywany na posiedzeniu jawnym zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 90 § 1 p.p.s.a. Z powyższego wynika, że Sąd powinien był rozpatrzyć sprawę na posiedzeniu jawnym, na które powinien wezwać przedstawiciela ustawowego skarżącego, tak aby umożliwić mu wyjaśnienie ewidentnych wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, przedstawicielka ustawowa nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. We wniosku o przywrócenie terminu z dnia 23 lipca 2008 r. wskazującym na okoliczności jego uchybienia pominięto bowiem fakt, iż skarżąca K. P. zwlekała ze złożeniem do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. wniosku o ponowne zbadanie podstaw skargi kasacyjnej i wyznaczenie nowego pełnomocnika w sprawie. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie K. P. dowiedziała się, iż wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu nie sporządzi skargi kasacyjnej od niekorzystnego dla niego wyroku w dniu 11 czerwca 2008 r., czyli w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, który upływał dopiero w dniu 18 czerwca 2008 r. Pomimo to dopiero po upływie 10 dni, bo w dniu 21 czerwca 2008 r. zwróciła się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie nowego pełnomocnika. Uczyniła to już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 7 kwietnia 2008 r. Takie postępowanie wskazuje, iż przedstawicielka ustawowa skarżącego nie zachowała odpowiedniej staranności, jakiej można by wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy procesowe. Zaniechania strony spowodowały bowiem, iż skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2008 r. została złożona po upływie terminu przewidzianego w art. 177 § 1 p.p.s.a. Okoliczność przygotowywania się przez K. P. do egzaminu magisterskiego, który odbył się w dniu [...] czerwca 2008 r. , a więc ponad tydzień po upływie terminu, któremu skarżąca uchybiła, nie stanowi dostatecznej przesłanki usprawiedliwiającej jego uchybienie. Usprawiedliwienia takiego nie może również stanowić fakt, iż pełnomocnik skarżącej ma swoją siedzibę w W.. Tylko bowiem przeszkody mające charakter nadzwyczajny i nie dające się usunąć nawet przy użyciu największego wysiłku mogą stanowić przesłankę do przywrócenia terminu. Tym samym zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a należy uznać za nieusprawiedliwiony. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane za posiedzeniu niejawnym. Należy stwierdzić, iż sprawie niniejszej nie było istotnych okoliczności, które przemawiałyby za rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie. W takiej sytuacji wskazać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 października 2008 r. odmówił K. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.