II FZ 547/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. M. i J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 100/07 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi B. M. i J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 100/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi B. M. i J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 grudnia 2006 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie prawidłowej wysokości kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez J. M. wraz z J. K. w ramach C. H. – U. "A" spółka cywilna (dalej: "A."), w której wspólnicy posiadali równe (po 50 %) udziały w zyskach i stratach. Sąd wyjaśnił, że przedmiotem sporu między stronami postępowania pozostaje zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków w postaci prowizji wypłaconej firmie "P.". Kwestia prawnopodatkowej kwalifikacji tych wydatków została rozstrzygnięta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1324/06 w sprawie ze skargi M. K. i J. K. (wspólnik "A.") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 czerwca 2006 r. dotyczącą zobowiązania małżonków K. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Od powyższego wyroku wniesiono skargę kasacyjną, a akta przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, orzeczenie sądu kasacyjnego dotyczące drugiego wspólnika spółki cywilnej jest niezbędne dla rozpoznania skargi wniesionej w sprawie niniejszej. Podkreślono, że rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji w zakresie odnoszącym się do spornych kosztów uzyskania przychodów z działalności prowadzonej w ramach "A." zostanie podjęte na podstawie tego samego stanu faktycznego, w oparciu o dowody w istocie zgromadzone w sprawie podatkowej tego wspólnika, a dopuszczone w sprawie skarżących jako materiał dowodowy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania, w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości i podjęcie zawieszonego postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego bezpodstawne zastosowanie wskutek nieuzasadnionego przyjęcia, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Strona wywodziła, że w rozpatrywanym przypadku nie występuje żadne zagadnienie wstępne, odrębne od sprawy będącej przedmiotem postępowania i stanowiące zarazem przeszkodę, której usunięcie poprzez uprzednie rozstrzygnięcie, jest niezbędne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Cytowany przepis przewiduje wprawdzie fakultatywne zawieszenie postępowania zależne od uznania sądu, nie oznacza to jednak, że wstrzymanie biegu sprawy może nastąpić w oderwaniu od wskazanych wyżej przesłanek zawieszenia oraz zasady ekonomii procesowej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zawieszenie postępowania, stanowiące odstępstwo od zasady szybkości postępowania, dotyczy w omawianym przypadku sytuacji, w których orzeczenie wydane w innej sprawie będzie miało charakter prejudycjalny dla postępowania, w ramach którego rozważana jest możliwość zawieszenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie rozpoznawanej sprawy brak podstaw uzasadniających skorzystanie z art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W doktrynie podkreśla się, że nie jest usprawiedliwione wstrzymanie biegu postępowania w sprawach tego samego rodzaju, do czasu prawomocnego zakończenia sprawy, w której już zapadło orzeczenie, ale zostało zaskarżone do sądu wyższej instancji (por. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 282). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko wskazując jednocześnie, że znajduje ono oparcie w orzecznictwie sądowym. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r. podniesiono, że "sam fakt tożsamości stanu faktycznego i prawnego w rozpoznawanej sprawie i sprawie, w której wniesiono skargę kasacyjną, nie może powodować zawieszenia przedmiotowego postępowania, bowiem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest niezbędny do stwierdzenia, czy zaskarżona w tej sprawie decyzja odpowiada prawu oraz nie będzie on miał dla jej rozstrzygnięcia mocy wiążącej. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do twierdzenia, że rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej w innej, podobnej sprawie jest na tyle istotne, by uznać je za niezbędne do rozstrzygnięcia skargi wniesionej w niniejszym postępowaniu." (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt I FZ 154/06, LEX nr 238605). W świetle powyższych uwag za nietrafną należy uznać argumentację jakoby stanowisko sądu kasacyjnego w przedmiocie kosztów uzyskania przychodów rozstrzygało kwestię prejudycjalną, w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega bowiem żadnych przeszkód, które uniemożliwiałyby Sądowi pierwszej instancji samodzielne rozstrzygnięcie spornego zagadnienia i czyniłyby koniecznym oczekiwanie na prawomocne zakończenie postępowania kasacyjnego. Wprost przeciwnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powinien w sposób niezależny od toczącego się równolegle postępowania drugoinstancyjnego zbadać legalność decyzji podatkowej wydanej w niniejszej sprawie, w granicach zakreślonych przez art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że wstrzymanie biegu postępowania sądowoadministracyjnego mogło w zaistniałych okolicznościach rodzić po stronie skarżących uzasadnioną obawę, że Sąd pierwszej instancji "rezygnuje" z dokonywania własnej kontroli zgodności z prawem aktu administracji publicznej, zdając się niejako na rozstrzygnięcie sądu wyższej instancji, które nie jest dla niego wiążące, a ponadto ograniczone zakresem postępowania kasacyjnego (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na marginesie jedynie wskazać należy, że w zażaleniu słusznie zwrócono uwagę, iż zarzuty sformułowane w skardze koncentrowały się nie tylko wokół problemu kwalifikacji określonych wydatków jako kosztów uzyskania przychodów, ale dotyczyły również nieprawidłowości w przebiegu postępowania podatkowego (zarzuty naruszenia prawa procesowego), co dodatkowo przemawia za bezzasadnością zawieszenia postępowania sądowego. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.