II FSK 1388/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Piórkowska, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1171/06 w sprawie ze skargi L. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 stycznia 2006 r. [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji ruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 2 czerwca 2006 r. sygn. II SA/Wa 1171/06, wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 stycznia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia nieruchomości spod egzekucji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji nie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługiwało prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Z treści powołanego przepisu wynikało, że sąd administracyjny nie był właściwy w sprawach kontroli postanowień wydawanych wskutek rozpoznania zażalenia, o którym mowa w art. 40 § 1 ustawy, tj. zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wyłączenia rzeczy lub praw spod egzekucji. W skardze kasacyjnej L. W. – działający przez pełnomocnika – wniósł o uchylenie opisanego postanowienia w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego naruszone zostały: – art. 3 § 2 pkt 3/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmowała orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służyło zażalenie. Dlatego nie mogło być wątpliwości, iż w jego sprawie orzeczenie wydane przez organ administracji publicznej podlegało kontroli sądu administracyjnego, tym bardziej, iż strona została pouczona przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. o możliwości obrony swych praw przed sądem administracyjnym; – art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zestawienie obu przepisów pozwala na stwierdzenie, iż w ramach kontroli administracji publicznej skarga na postanowienie o odmowie wyłączenia ruchomości spod egzekucji przysługiwała. Tym bardziej, że w świetle pouczenia zawartego w postanowieniu organu administracji i odrzuceniu skargi przez sąd administracyjny strona skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swych praw. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że takie stanowisko zostało przedstawione w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego ..... III RN 34/97. Zdaniem strony skarżącej zachowało ono aktualność w jej sprawie. W postępowaniu przed sądem powszechnym o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji osoba trzecia może podnosić wszelkie okoliczności faktyczne lub prawne, które uzasadniają powództwo. W razie uwzględnienia powództwa wytoczonego na podstawie art. 40 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sąd wydaje orzeczenie konstytutywne o zwolnieniu od egzekucji zajętego przedmiotu. Zwolnienie to sprowadza się do ustanowienia przez sąd zakazu prowadzenia konkretnej egzekucji do przedmiotu, którego wyłączenie powód uzyskał oraz uchylenia skutków procesowych zajęcia. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na ostateczne postanowienie o odmowie wyłączenia spod egzekucji administracyjnej zajętej rzeczy lub prawa ocenia jedynie zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia, a w przypadku uwzględnienia skargi nie wydaje orzeczenia o zwolnieniu przedmiotu lub prawa od egzekucji, lecz jedno z przewidzianych w art. 22 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczeń typu kasacyjnego (obecnie art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna L. W. była pozbawiona uzasadnionych podstaw. Począwszy od 30 listopada 2001 r. przepis art. 40 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) stanowił, że "Na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego (podk. NSA). Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Osoba ta odpis pozwu o zwolnienie kieruje równocześnie do organu egzekucyjnego" (vide Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1368 – art. 1). Po wejściu w życie przepisów regulujących dwuinstancyjne postępowanie sądowoadministracyjne, czyli z dniem 1 stycznia 2004 r. przepis uzyskał brzmienie: "Na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Osoba ta odpis pozwu o zwolnienie kieruje równocześnie do organu egzekucyjnego" (vide Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 – art. 6). Przepis ten w kolejno zmienionym brzmieniu korespondował (i koresponduje) z art. 842 § 1 k.p.c. stanowiącym, że "Dopuszczalne jest (...) powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji administracyjnej. Do pozwu należy dołączyć postanowienie administracyjnego organu egzekucyjnego odmawiające żądania wyłączenia przedmiotu spod egzekucji..." Kategoryczne brzmienie cytowanego art. 40 § 2 ustawy egzekucyjnej uzasadniało jego potraktowanie jako przepisu szczegółowego w stosunku do art. 3 § 2 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można zatem było Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skutecznie zarzucić naruszenia przywołanych przepisów. Fakt, iż w skarżonym postanowieniu zamieszczone było błędne pouczenie o możliwości jego zaskarżenia do WSA nie dawał adresatowi – skarżącemu prawa do wniesienia skargi wyłączonego wobec niego przez przepis ustawy. Mógł natomiast stanowić okoliczność uzasadniającą ubieganie się o (ewentualne) przywrócenie terminu procesowego uchybionego na skutek zastosowania się do wadliwego pouczenia organu egzekucyjnego. Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.