I OSK 1695/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1414/07 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1616/98 wydanym w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia zawodowej służby wojskowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 28.08.2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1414/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1616/98. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w myśl art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczenia tego sądu są prawomocne, zaś zgodnie z art. 278 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie można żądać wznowienia postępowania po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Sąd I instancji uznał, iż skarga o wznowienie postępowania wniesiona w przedmiotowej sprawie została złożona po upływie ustawowego terminu, który upływał z dniem 18.02.2004 r., a ponadto nie została oparta na żadnej z ustawowych podstaw wskazanych w art. 270 - 273 powołanej ustawy, co powodowało konieczność jej odrzucenia na podstawie art. 278 w zw. z art. 280 § 1 tej ustawy. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł S. K., reprezentowany przez adwokata, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a to art. 278 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż minął termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zachodziła podstawa wznowienia określona w art. 271 ust. 2 tej ustawy, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, iż po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w G. wszczęła postępowanie karne, w wyniku którego ustalono, iż doszło do sfałszowania rozkazu dziennego nr [...] z dnia [...].08.1994 r. w "Książce rozkazów dziennych" Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K.. Rozkaz ten dotyczył wyznaczenia skarżącego na czasowe pełnienie obowiązków Zastępcy Szefa WSzW w K., przy stwierdzeniu że przestał on czasowo pełnić obowiązki Szefa Sztabu i Dowódcy Garnizonu. Rozkaz ten pozostawał zatem w ścisłym związku z przedmiotem postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże - co zostało podniesione przez działającego w sprawie adwokata - okoliczność ta, będąca zdarzeniem, o którym mowa w art. 273 § 1 w zw. z art. 274 cytowanej ustawy, nie może stanowić przesłanki wznowienia, co wynika z dyspozycji art. 278 wskazanej ustawy, gdyż upłynął pięcioletni termin do wystąpienia z takim żądaniem. Jednocześnie pełnomocnik S. K. stwierdził, iż w sprawie zachodzi przesłanka dla wznowienia postępowania sądowego w niniejszej sprawie polegająca na pozbawieniu skarżącego możności działania. Zdaniem adwokata I. S. zarówno organy administracji jak i Sąd winny były, widząc nieporadność skarżącego, pouczyć go o przysługujących mu prawach i podjąć próby przekonania go o celowości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zaniechanie jakiejkolwiek próby nakłonienia do ustanowienia pełnomocnika doprowadziło do sytuacji, w której skarżący pozbawiony został faktycznej możności działania w sprawie. Nie było to całkowite pozbawienie możności działania, gdyż skarżący był informowany o terminach i podejmowanych decyzjach, jednak wskutek jego oczywistej nieporadności nie miał on żadnego wpływu na bieg postępowania i jego zakres. Zdaniem pełnomocnika S. K. nawet częściowe pozbawienie możności działania może stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile tylko trwało do czasu uprawomocnienia się wyroku, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Art. 278 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia postępowania sądowego, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. W przedmiotowej sprawie S. K. domagał się wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1616/98. Skarga o wznowienie wniesiona została w dniu 13.08.2007 r., a więc niewątpliwie po upływie wskazanego wyżej pięcioletniego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż nie zachodziła w sprawie przesłanka niemożności działania lub nienależytej reprezentacji strony, co powodowało konieczność odrzucenia skargi. Stanowisko to uznać należy za uzasadnione. Podniesione w skardze kasacyjnej okoliczności nie wskazują - wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego - na to, iż S. K. pozbawiony został możności działania w postępowaniu. Skarżący brał bowiem czynny udział w każdej fazie tego postępowania, zgłaszając szereg pism, był również pouczany przez Sąd o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Fakt, iż skarżący działał w sprawie osobiście, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie świadczy o tym, że pozbawiono lub ograniczono w jakikolwiek sposób jego możliwość działania. Okoliczność taka miałaby miejsce jedynie w przypadku, gdyby z winy Sądu skarżący został pozbawiony możliwości skorzystania z przysługujących mu w postępowaniu środków, a taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Niezasadnym jest również stanowisko pełnomocnika strony, iż Sąd i organy winny wskazać skarżącemu, że wskazanym byłoby skorzystanie z pomocy profesjonalnego reprezentanta. Zarówno sądy jak i organy administracji obligowane są bowiem do właściwego pouczania i informowania strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego o wszelkich przysługujących jej środkach prawnych, a ewentualne wyznaczenie pełnomocnika jest wyłącznym uprawnieniem strony. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.