II SA/Kr 678/06
WyrokWSA w Krakowie2007-11-20
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Kazimierz Bandarzewski, Ewa Janowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, opierając się na braku dokumentów potwierdzających zarząd nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r., mimo że strona skarżąca powoływała się na inne przepisy i dowody, a organy nie podjęły wystarczających kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) poprzez przerzucenie ciężaru dowodu na stronę skarżącą i zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym wystąpienia do archiwów. Organy przedwcześnie uznały, że wymagane dokumenty nie istnieją i nie dopuściły możliwości stwierdzenia prawa zarządu na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia RM z 10 lutego 1998 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[ ] " Sp. z o.o. Organy administracji uznały, że wnioskodawca nie wykazał, iż jego poprzednik prawny posiadał przedmiotowe działki w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r., ze względu na brak wymaganych dokumentów zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. Strona skarżąca argumentowała, że posiadała nieruchomości zgodnie z przepisami z 1958 r. i przedłożyła inne dokumenty oraz zeznania świadków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia .......2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia .......2005 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 457 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski WSA Ewa Janowska (del.) Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Turystycznego " [ ] " Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [ ] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa - prawa użytkowania wieczystego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa Turystycznego "[ ] " Sp. z o.o. w S. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia .......2006 r., ............po rozpoznaniu odwołania Przedsiębiorstwa Turystycznego "[......] " Sp. z o.o. w S. od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia .......2005 r., ........orzekającej o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[.....]" Sp. z o.o. w S. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Z. , stanowiącego działki nr...............) o łącznej pow. 0,4274 ha, położonego w Z. i objętego KW ........ prowadzoną przez Sąd Rejonowy-Wydział Ksiąg Wieczystych w S. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. nr 261 z 2004 r., póz. 2603 z późn. zm.) oraz § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, póz. 120 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia ........2005 r., .........Wójt Gminy Z. odmówił Przedsiębiorstwu Turystycznemu "[.....] " Sp. z o.o. w S. stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[.....]" Sp. z o.o. w S. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Z. , stanowiącego działki nr ................o łącznej pow. 0,4274 ha, położonego w Z. i objętego KW ........prowadzoną przez Sąd Rejonowy-Wydział Ksiąg Wieczystych w S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia ........2000 r., nr ...............przekazało do ponownego rozpoznania sprawę nabycia prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości, jednakże w toku przeprowadzonego postępowania nie ujawniły się dokumenty pozwalające na stwierdzenie, iż poprzednicy prawni wnioskodawcy sprawowali w dniu 5 grudnia 1990 r. zarząd nieruchomością stanowiącą działki nr.......... Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki stanowiły własność Skarbu Państwa, na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, wydanego na wniosek Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Gastronomiczno-Turystycznego w K. przez Prezydium WRN w K. z dnia .........1966 r., co potwierdzają dokumenty...... W ocenie Wójta Gminy Z. ewentualne przeniesienie prawa zarządu nieruchomości musiałoby znaleźć wyraz w dokumentach księgi wieczystej, a skoro takich dokumentów brak, to przyjąć należy, że po likwidacji Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Gastronomiczno-Turystycznego w K. zarząd nieruchomości wygasł. Organ pierwszej instancji wyjaśnił również, że stosownie do zaleceń SKO wnioskodawca został wezwany do przedłożenia dokumentów mogących potwierdzać wywodzoną okoliczność, niemniej jednak z przekazanych materiałów (odpisy dokumentów rejestracji, przekształcenia, udziałów i powstania PT "[......] " Sp. z o.o. oraz bilans przekazania w związku z rekonstrukcją handlu i wykaz środków trwałych) nie wynikało, by
wnioskodawca legitymował się decyzją o ustaleniu opłat z tytułu zarządu przedmiotową nieruchomością względnie by wnosił te opłaty. Szczegółowych wiadomości w tym zakresie nie posiadał również zgłoszony przez wnioskodawcę świadek – M.P. Za dokument potwierdzający wykonywanie przez PT "[.....]" Sp. z o.o. prawa zarządu sporną nieruchomością nie może zostać uznany, w ocenie organu l instancji, także wykaz środków trwałych oraz bilans przekazania, ponieważ nie przekazują one prawa zarządu nieruchomości lecz jedynie środków trwałych. Ponadto, w uzasadnieniu zwrócono uwagę na fakt, iż samo użytkowanie nieruchomości objętej wnioskiem nie jest równoznaczne z uzyskaniem prawa zarządu tą nieruchomością oraz że stan działek nr .......był taki, jak działki nr ........., co do której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia ........2004 r. nr ...........utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości. W tym stanie rzeczy organ l instancji przyjął, że według stanu na dzień ........ grudnia 1990 r. nie jest znany fakt, by nieruchomość stanowiąca działki nr .......... znajdowała się w użytkowaniu Przedsiębiorstwa Turystycznego "[......] " Sp. z o.o. w S. i dlatego wydał decyzje o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego wyżej wskazanych nieruchomości.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Przedsiębiorstwo Turystyczne "[......] " Sp. z o.o. w S. podnosząc, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 10, 12 i 75 § 1 k.p.a. oraz art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak również rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Odwołujący się wskazał, iż nieruchomość będącą przedmiotem wniosku oraz znajdujące się na niej obiekty otrzymał zgodnie z ówczesnymi przepisami, w szczególności z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw i instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów. Przepisy te przewidywały przekazanie zakładu w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego zawierającego określenie składników majątkowych zakładu i takie dokumenty zostały przekazane Wójtowi Gminy Z. Natomiast nieruchomości objęte tym postępowaniem i nie stanowiące zakładu nie podlegały już odrębnym przekazaniom i dlatego też nie istnieje protokół przekazania gruntu. Z tego też powodu odwołujący się zaznaczył, iż jego poprzednika prawnego nie dotyczył nakaz wynikający z art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ legitymował się dokumentami wydanymi w formie prawem potwierdzonych, tj. na zasadach określonych rozporządzeniem RM z dnia 4 października 1958 r. W konkluzji odwołania stwierdzono, iż obecnie obowiązujące przepisy przewidują iż fakt przysługiwania prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. ustala się na podstawie co najmniej jednego z dokumentów, a to m.in. decyzji lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. i dokument taki istniał, a ponadto stwierdzenie prawa zarządu nieruchomością można dokonać także na podstawie oświadczenia stron lub zeznań świadków, co również zostało przez wnioskodawcę wykazane.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. nr 261 z
2004 r., póz. 2603 z późn. zm.), w art. 200 ust. 1, określa cztery zasady (art. 200 ust 1 pkt 1-4), jakie są stosowane w sprawach dotyczących stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Banku Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, a jednocześnie sprawa nabycia nie została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sprawa nabycia przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[......]" Sp. z o.o. w S. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości składającej się z działek nr ........., położonych w Z. dotychczas nie została zakończona decyzją ostateczną a zatem przy jej rozstrzyganiu zastosowanie znajdą zastosowanie zasady przewidziane w art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, W myśl tych zasad nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych podmiotów uprawnionych do nabycia lub ich poprzedników prawnych. Przesłanką nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości jest zaś to, by państwowe i komunalne osoby prawne, względnie Bank Gospodarki Żywnościowej w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadały grunty w zarządzie, a sprawa stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nie została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Właściwym natomiast do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności jest - w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa - wojewoda, natomiast w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy - wójt, burmistrz, prezydent miasta.
Podniesiono, że sprawa stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[......] " Sp. z o.o. w S. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działki noszące obecnie oznaczenie .........była już przedmiotem rozpoznania Samorządowego Kolegium Odwoławczego, najpierw w B. a po zmianie właściwości miejscowej, w K. , Szczególnie istotna w sprawie jest ostatnia decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia .......2000 r., ........mocą której zostało uchylone rozstrzygnięcie ówczesnego Zarządu Gminy Z. z dnia ........1997 r. nr .............odmawiające stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości przez PT "[........]" Sp. z o.o., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego poprzez ustalenie, czy Przedsiębiorstwo Turystyczne "[.....] ", od którego wnioskodawca wywodzi swe prawa, posiadało w dniu 5 grudnia 1990 r. wyżej opisane działki w swym zarządzie, poprzez wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia odpowiednich dokumentów potwierdzających fakt przejęcia nieruchomości, jak również poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z przesłuchaniem świadków. W wyniku skargi złożonej przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[.....]" Sp. z o.o., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 lutego 2005 r, sygn. akt II SA/Kr 526/01 przedmiotową skargę oddalił, co oznacza, iż zawarte w decyzji Kolegium z dnia ..........2000 r. są nadal aktualne. Organ pierwszej instancji uzupełnił w tym stanie rzeczy materiały sprawy o decyzję Wojewody B. z dnia .........1994 r., .........w sprawie komunalizacji, z dniem ........1990 r., między innymi działek ...................... oraz wezwał PT .,[.......]" Sp. z o.o. do przedłożenia materiałów wskazanych w rozstrzygnięciu Kolegium Odwoławczego. Wskutek tego wnioskodawca przedłożył: bilans przekazania w związku z rekonstrukcją handlu wg stanu na dzień .........1973 r., wykaz środków trwałych przekazanych z Zajazdu "[......]" do Przedsiębiorstwa Turystycznego "[......]", postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 czerwca 1982 r., ...............w sprawie wpisu przedsiębiorstwa do rejestru przedsiębiorstw państwowych, akt notarialny z dnia ........1993 r. Repertorium A numer .........zawierający akt założycielski spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a także postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia ........1994 r., sygn. akt VI Ns Rej. PP 54/94 w sprawie wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych PT "[......]", wobec jego przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Organ pierwszej instancji przeprowadził natomiast w dniu .......2005 r, rozprawę administracyjną w toku której przesłuchano w charakterze świadka M.P. , byłego pracownika PT "[....]" w latach 1969-1988, który zeznał, iż nieruchomości położone na terenie M......., J....... i Z........i były przekazywane w roku 1973 lub 1974 z likwidowanego WPGT w K. do PT "[.....] " na podstawie decyzji administracyjnej, wydanej prawdopodobnie przez Wojewodę K. , w której wyspecyfikowano wszelkie nieruchomości, a w załącznikach "ruchomości znajdujące się w poszczególnych obiektach na podstawie inwentaryzacji zdawczo-odbiorczej". Niemniej jednak świadek nie potrafił wskazać powodów, dla których nie odnotowano w księgach wieczystych zmiany polegającej przejściu zarządu nieruchomościami położonymi w Z. z WPGT .......na PT "[......]" W związku z ustaleniami dokonanymi podczas rozprawy wnioskodawca w piśmie z dnia .........2005 r. poinformował organ pierwszej instancji, iż nie jest w stanie wyjaśnić charakteru przekazania przedmiotowych nieruchomości, tj. czy było ono odpłatne, czy też nieodpłatne, zaś starania w przedmiocie uzyskania dokumentu zarządzenia wojewody o przekazaniu majątku b, WPGT okazały się bezskuteczne oraz, że Spółka z o.o. "[....]" nie posiada decyzji w sprawie wysokości opłat z tytułu zarządu i opłat takich nie dokonywała.
Mając zatem na uwadze przytoczone na wstępie rozważań brzmienie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Kolegium podniosło, że należy zwrócić uwagę na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie tub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, póz. 120 z późn. zm), które precyzuje zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne. Kolegium podkreśliło, że podziela pogląd wyrażony w decyzji z dnia .....2004 r., ..........co do obowiązku stosowania reguł wynikających z aktów prawnych obowiązujących w dacie orzekania, a to w kontekście powoływania się odwołującego się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych, a co za tym idzie ustalania istnienia prawa zarządu nieruchomości w oparciu o te przepisy. Natomiast przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. (§ 4 ust. 1) przewidują iż stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu, według stanu na dzień
5 grudnia 1990 r. następuje w oparciu co najmniej jeden z następujących dokumentów:
- decyzji o przekazaniu w zarząd,
- decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r,
- umowy pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,
- odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
- decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością
- decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
- uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
- protokołu przekazania nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
- umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie żadnego z ujawnionych dokumentów nie można zakwalifikować przynajmniej do jednej z kategorii dokumentów wskazanych w cytowanym powyżej § 4 ust. rozporządzenia RM, co w szczególności dotyczy bilansu przekazania w związku z rekonstrukcją handlu wg stanu na dzień ...... stycznia 1973 r, oraz wykazu środków trwałych przekazanych z Zajazdu "[.....]" do Przedsiębiorstwa Turystycznego "[......]", Dokumenty te odnoszą się bowiem wyłącznie do przekazania środków trwałych, a nie nieruchomości. Spółka z o. o, "[....]" nie legitymuje się również decyzjami o przekazaniu nieruchomości w zarząd, względnie o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością co także uniemożliwia stwierdzenie wykonywania prawa zarządu nad wskazanymi przez wnioskodawcę nieruchomościami. Wprawdzie § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia RM z dnia 10 lutego 1998 r. przewiduje, że w sytuacji, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust, 1, a które wyżej zostały wymienione, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, niemniej jednak stwierdzenie prawa zarządu nieruchomością w tym trybie wymaga jednoznacznego ustalenia, że dokumenty, z których wynika prawo zarządu w przeszłości rzeczywiście istniały, a jedynie nie zachowały się do dnia orzekania w sprawie, a ponadto musi zostać ustalone, że prawo zarządu nieruchomością było wykonywane przez wnioskodawcę lub jego poprzednika prawnego na dzień 5 grudnia 1990 r. Tymczasem zeznania złożone w przedmiotowej sprawie w charakterze świadka przez M.P. wskazują iż poprzednik prawny wnioskodawcy niewątpliwie przedmiotowe nieruchomości posiadał, natomiast nie jest to równoznaczne z wykonywaniem prawa zarządu tymi nieruchomościami i to w dniu 5 grudnia 1990 r. Na podstawie złożonych zeznań możliwe jest jedynie ustalenie, że w roku 1973 Iub1974 likwidowano Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Gastronomiczno
Turystyczne, które przekazywało mienie położone na terenie powiatu ........ PT "[....]", prawdopodobnie na podstawie decyzji Wojewody K. Natomiast samej daty wydania decyzji, choćby przybliżonej, świadek nie wskazał (podany przez niego okres dotyczy likwidacji WPGT..........), przy czym jednocześnie stwierdza, iż dobrze pamięta, że decyzja zawierała specyfikację przekazywanych nieruchomości, załączniki do niej z wyszczególnieniem przekazywanych obiektów, na podstawie inwentaryzacji zdawczo-odbiorczej. W ocenie Kolegium, zeznania te są w pewnym sensie sprzeczne, ponieważ nie wynika z nich data wydania decyzji, wydający ją organ określony jest jako "prawdopodobny", formy przekazania świadek nie pamięta, a jednocześnie, co sam stwierdza, dobrze pamięta "wyspecyfikowanie wszelkich nieruchomości". Ponadto M.P. był pracownikiem PT "[.....] " w okresie od 1969 r. do 1988 r., a zatem po. tym okresie nie miał i nie mógł posiadać wiadomości w przedmiocie wykonywania przez PT "[.....]" prawa zarządu działkami nr............ Z tego też względu przyjąć należy w ocenie Kolegium, iż w oparciu o te zeznania także nie jest możliwe stwierdzenie wykonywania prawa zarządu przez poprzednika prawnego wnioskodawcy wyżej opisanymi działkami, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., co z kolei uzasadniałoby wydanie decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[.....]" Sp. z o.o. w S. , prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości. W rezultacie Kolegium stwierdziło, iż decyzja Wójta Gminy Z. z dnia .......2005 r. jest prawidłowa i brak podstaw do jej uchylenia lub zmiany.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ........2006 r., sygn. akt: ........złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Przedsiębiorstwo Turystyczne "[......]" Spółka z o.o. z siedzibą w S. zarzucając naruszenie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych oraz art. 7, art. 75, art. 77 k.p.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzją z dnia z dnia ......2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzje Wójta Gminy Z. z dnia .........2005 r. który odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez poprzednika prawnego spółki prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w Z. a stanowiącego dz. ew. nr. .......objętych KW .......W ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja narusza art. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 k.p.a. oraz art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i postanowienia § 4 ust, 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Wskazano, że poprzednik prawny spółki PT. "[.....]" z dniem ...... stycznia 1973 roku przejął od byłego WPGT jako użytkownika nieruchomości stanowiące mienie państwowe, które obecnie stanowią dz. ew............. Wnioskodawca otrzymał nieruchomości i znajdujące się na nim obiekty zgodnie z obowiązującymi ówczesnymi przepisami, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw i instytucji oraz zakładów nieruchomości i innych obiektów (jedn. tekst: Dz. U. z 1970 r., nr 28, póz. 2251). Postanowienie § 2 w/w rozporządzenia przewidywało przekazanie
zakładu w drodze decyzji administracyjnej na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego zawierającego określenie składników majątkowych zakładu (§ 4 rozp.)-Wnioskodawca powyższe dokumenty sporządzone na podstawie powyższych przepisów przekazał UG w Z. Nieruchomości objęte postępowaniem jako stanowiące składnik zakładu nie podlegały odrębnym przekazaniom, bo tak stanowi § 7 tego rozporządzenia, dlatego też nie ma protokołu przekazania gruntu. Z powyższych przyczyn poprzednika prawnego wnioskodawcy nie obowiązywał nakaz wynikający z art. 80 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r., bowiem legitymował się on dokumentami wydanymi w formie prawem potwierdzonych, tj. na zasadach określonych rozporządzeniem RM z 4 października 1958 roku. Zatem zgodnie z ust. 1 art. 80 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z mocy prawa użytkowane przez poprzednika prawnego spółki nieruchomości przeszły w zarząd tego przedsiębiorstwa. Z treści powołanych przepisów prawnych wynika, że poprzednik prawny spółki powyższe nieruchomości miał w zarządzie.
Obecnie obowiązujące przepisy wykonawcze do art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. a to rozporządzenie Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych przewidują że fakt przysługiwania prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. ustala się na podstawie co najmniej jednego z dokumentów, a to m.in. decyzji lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed 1 sierpnia 1985 r. Strona skarżąca podnosi, że takie dokumenty wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. zostały przedłożone, co w swojej decyzji kolegium jako dowód pominęło. Podniesiono też w skardze, że stwierdzenie prawa zarządu można dokonać na podstawie oświadczenia stron lub zeznań świadków zgodnie z art. 75 k.p.a. potwierdzających przekazanie nieruchomości, co również zostało przez wnioskodawcę wykazane bowiem w imieniu wnioskodawcy zostało złożone oświadczenie zarządu, co całkowicie pomija w swoim orzeczeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Także brak uwzględnienia zeznań świadka M.P. nie znajduje uzasadnienia w postanowieniach kodeksu postępowania administracyjnego. Orzeczenie SKO stanowi w ocenie strony skarżącej również naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ orzekający z własnej inicjatywy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), Z istoty kontroli wynika, że zasadność
zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia .......2006 r., sygn. akt: .......w przedmiocie odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Turystyczne "[.....]" Sp. z o.o. w S. j prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Z. , stanowiącego działki nr ...........o łącznej pow. 0,4274 ha, położonego w Z. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Istota jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego polega na kreowaniu indywidualnych norm prawnych w wyniku stosowania ogólnych i abstrakcyjnych norm prawa administracyjnego, przy czym dopuszczalność tego stosowania zdeterminowana jest zaistnieniem określonego stanu faktycznego. Indywidualny związek określonej sfery faktycznej ze sferą prawną wyznacza przedmiot jurysdykcji administracyjnej, który określa się mianem sprawy administracyjnej stanowiącej podstawowy łącznik między administracyjnym prawem materialnym i procesowym. Mająca materialnoprawny charakter sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą wszczęcia tego postępowania uzyskując jednocześnie walor sprawy w znaczeniu procesowym. Jurysdykcyjne postępowanie administracyjne ma więc na celu wiążące ustalenie przez organ administracji publicznej konsekwencji norm prawa materialnego w stosunku do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej. Innymi słowy, postępowanie jurysdykcyjne zmierza do skonkretyzowania i zindywidualizowania ogólnej i abstrakcyjnej normy prawnej, a jego celem jest załatwienie sprawy administracyjnej poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Kształt sprawy administracyjnej i tym samym decyzji administracyjnej determinują normy prawa materialnego.
Jedną z konsekwencji tego stanu rzeczy jest to, że w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, w myśl której organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę administracyjną z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania. Zaistnienie niezbędnej sfery faktów i sfery okoliczności prawnych obliguje organ administracji do podjęcia rozstrzygnięcia, nawet wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości. Ponieważ normy prawa administracyjnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący, to z zasady powinny być stosowane wg dnia, w którym akt administracyjny zostaje wydany. Organ bada sprawę na bieżąco mając na względzie, że sprawa administracyjna w toku jej załatwiania może się zmieniać. Zasada powyższa nie obowiązuje, gdy ustawodawca w przepisach przejściowych i porządkowych postanawia, że pomimo zmiany stanu prawnego należy stosować przepisy dotychczasowe.
Pogląd o tym, że organ administracji (zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji) powinien rozstrzygać sprawy według przepisów prawa materialnego
obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej znajduje również aprobatę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., II SA 2057/01, LEX nr 121774, wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, LEX nr 78936, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., IV SA 396/99,
LEX nr 54143).
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w k. , sygn. akt: ........zapadła w dniu ......2006 r. W tym dniu obowiązywała ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn: Dz. U. z 2004 r., nr 261, póz. 2603 z późn. zm.) oraz wydane na podstawie zawartego w tej ustawie upoważnienia - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., nr 23, póz. 120 z późn. zm.). Oznacza to, że w sprawie miały zastosowanie przepisy powyższych aktów normatywnych w zakresie nie wyłączonym przez przepisy przejściowe.
Art. 200 ust. 1 cytowanej ustawy, w oparciu o który została wydana zaskarżona decyzja jest zamieszczony w Rozdziale 1 Działu VII ustawy i ma charakter przepisu przejściowego, a zatem wskazuje zasady, jakie mają zastosowanie do spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zgodnie z tym przepisem, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, póz. 464, z 1991 r. Nr 83, póz. 373, z 1992 r. Nr 91, póz. 455, z 1994 r. Nr 51, póz. 201, Nr 80, póz. 369, Nr 84, póz. 384 i Nr 123, póz. 601, z 1996 r. Nr 5, póz, 33 oraz z 1997 r. Nr 106, póz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustała się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.
Ponieważ postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej - Przedsiębiorstwa Turystycznego "[.....]" Spółka z o.o. z siedzibą w S. j z dnia ........września 1994 r. (data wpływu) i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w sprawie miał zastosowanie wskazany wyżej art. 200 ust, 1 cyt. ustawy. Ze względu na to, że ustawodawca nie odstąpił od ogólnej zasady aktualności w zakresie uwzględniania stanu prawnego istniejącego w chwili podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia należy stwierdzić,
że zasadniczą przesłanką warunkującą stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej prawa użytkowania wieczystego gruntów był fakt posiadania przez te podmioty w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntów w zarządzie, a zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach regulowało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r,, nr 23, póz. 120 z późn. zm.). Niezasadne są w tym stanie rzeczy zarzuty strony skarżącej dotyczące nieuwzględnienia przez organy administracji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw i instytucji oraz zakładów nieruchomości i innych obiektów (jedn. tekst: Dz. U. z 1970 r, nr 28, póz. 2251). Nie istniała podstawa prawna do stosowania nieobowiązującego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku do spraw uwłaszczeniowych na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:
1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,
2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,
4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,
5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością
7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi
Stwierdzić zatem należy, że dla stwierdzenia prawa zarządu konieczne było wykazanie tej okoliczności na podstawie jednego z wyżej wskazanych dokumentów.
W świetle powyższych regulacji należy również podkreślić, że przyczyny braku sporządzenia powyższych dokumentów nie są dla sprawy istotne. Dlatego też argumentacja strony skarżącej w zakresie wykazującym przyczyny braku sporządzenia określonych dokumentów, a koncentrująca się na regulacjach rozporządzenia z dnia 4 października 1958 r. nie ma w sprawie rozstrzygającego znaczenia.
Jak wynika z akt sprawy, w toku dotychczasowego postępowania wyjaśniającego w sprawie organy administracji doszły do wniosku, że nie istnieje żaden z wyżej wskazanych dokumentów dotyczący nieruchomości gruntowej obejmującej działki nr ........................o łącznej pow. 0,4274 ha, położonej w Z. i objętej KW ...........prowadzoną przez Sąd Rejonowy-Wydział Ksiąg Wieczystych w S. Dokumentami takimi nie są niewątpliwie: wykaz środków trwałych przekazanych z Zajazdu "[.....]" do Przedsiębiorstwa Turystycznego "[.....] " (k. 2) oraz bilans przekazania w związku z rekonstrukcją handlu wg stanu na dzień ...... stycznia 1973 r. (k. 1). Na mocy tych dokumentów nie nastąpiło bowiem przekazanie prawa zarządu nieruchomości, lecz jedynie środków trwałych. Nie mieszczą się również w katalogu dokumentów wymienionych w rozporządzeniu przedłożone przez wnioskodawcę: postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 29 czerwca 1982 r., ....... ..........w sprawie wpisu przedsiębiorstwa do rejestru przedsiębiorstw państwowych, akt notarialny z dnia ........1993 r. Repertorium A numer .........zawierający akt założycielski spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a także postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia ..........1994 r., ..............w sprawie wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych PT "[......] ", wobec jego przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie znajduje zatem uzasadnienia twierdzenie strony skarżącej, że przedłożyła ona w toku postępowania administracyjnego wyżej wskazane w przepisach rozporządzenia z 1998 r. dokumenty. Podkreślić należy, że żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie dotyczy nieruchomości gruntowej obejmującej działki nr .......... o łącznej pow. 0,4274 ha, położonej w Z. , a tylko dokumenty dotyczące tego rodzaju nieruchomości (gruntowej, a nie budynków) mają znaczenie w niniejszej sprawie.
Okoliczność braku wymaganych dokumentów została ustalona w toku postępowania prowadzonego w sprawie w istocie wyłącznie w oparciu o oświadczenia samego wnioskodawcy. Wnioskodawca stwierdził bowiem w swoim oświadczeniu z dnia .............1994 r. (k. 3), że nie została wydana decyzja dotycząca prawa zarządu przedsiębiorstwa, a w odwołaniu od decyzji bezpośrednio poprzedzającej zaskarżoną decyzję podaje, że nie istnieje protokół przekazania przedmiotowego gruntu. Stanowisko to zaakcentowano także w skardze do sądu administracyjnego. W oświadczeniu z dnia ............1996 r. wnioskodawca wskazuje, że nie posiada innych dokumentów niż dotychczas przekazane do akt sprawy (k. 25).
W ocenie sądu organy administracji przerzucając w całości na wnioskodawcę ciężar wykazania istnienia powyższych dokumentów naruszyły zasadę prawdy obiektywnej określoną w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą to zasadą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Regułą obowiązującą w procedurze administracyjnej, różną od obowiązującej w sprawach cywilnych (art. 6 k.c.), jest to, że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie spoczywa na organie
administracyjnym. Wiąże się to z istotą postępowania administracyjnego, na etapie którego organ administracyjny nie jest stroną lecz organem władczym. Na gruncie przepisów k.p.a. nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty będące podstawą jej żądania czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy za stronę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., l SA 301/00, LEX nr 53964). Warto przy tym zasygnalizować, że nawet w tych sytuacjach, gdzie obowiązek wykazania określonych przesłanek spoczywa z woli ustawodawcy na wnioskodawcy, nie oznacza to zwolnienia organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zwłaszcza w sprawach, w których z uwagi na upływ czasu, przedłożenie przez wnioskodawcę koniecznych dokumentów jest utrudnione obowiązek współdziałania w ustaleniu prawdy obiektywnej spoczywa na organie (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2005 r., li OSK117/05, LEX nr 188689). W niniejszej sprawie organy obydwu instancji poprzestały wyłącznie na analizie dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę nie korzystając z możliwości wystąpienia do właściwych placówek archiwalnych w celu ustalenia istnienia wymaganych prawem dokumentów niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tym samym przedwcześnie przyjęły, że wymagane dokumenty nie istnieją. Należy podkreślić, że organy administracji publicznej dysponują szerszym - w stosunku do jednostek - katalogiem środków służących pozyskaniu niezbędnego dla sprawy materiału dowodowego, w tym również gdy chodzi o uzyskanie dokumentów archiwalnych lub informacji o ich istnieniu lub nieistnieniu. Strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego sygnalizowała trudności w uzyskaniu istotnych w jej ocenie dokumentów (pismo z dnia ....... października 2005 r. - k.137, pismo z dnia ........września 2005 r. - k. 114). Również na rozprawie przed sądem administracyjnym podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, że mimo podejmowanych starań nie udało jej się dotrzeć do decyzji o podziale przedsiębiorstwa będącego jej poprzednikiem prawnym, która to decyzja najprawdopodobniej została wydana w 1972 r. W ocenie strony skarżącej decyzja powyższa dotyczyła podziału przedsiębiorstwa z uwidocznieniem zakładów, na które przeszły składniki przedsiębiorstwa.
Dopiero po dołożeniu przez organy administracji należytej staranności w realizacji zasady prawdy obiektywnej uprawniony będzie wniosek w kwestii istnienia bądź nieistnienia dokumentów, o jakich stanowi § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. i dopiero po ustaleniu w powyższy sposób, że dokumenty takie nie istnieją dopuszczalny byłby wniosek, że w sprawie nie miał zastosowania § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (poprzednik
prawny strony skarżącej - przedsiębiorstwo państwowe - "Przedsiębiorstwo Turystyczne ,,[.....] " miał status podmiotu, o jakim mowa w § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 11 kwietnia 1994 r., ......................)
Twierdzenie organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie ma miejsca sytuacja nie zachowania się dokumentów, o których mowa w ust. 1 rozporządzenia, lecz sytuacja nie istnienia tych dokumentów, jest twierdzeniem przedwczesnym. Przedwczesne więc było uznanie, że nie jest dopuszczalne dokonanie stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że ocena dowodu z zeznań świadka – M.p. została zdaniem sądu przeprowadzona przez organy administracyjne poprawnie (z uwzględnieniem wskazanych przez Kolegium nieścisłości tych zeznań oraz faktu, iż M.P. przestał być pracownikiem PT "[......] " w 1988 r.) i zeznania tylko tego świadka nie dawały na gruncie niniejszej sprawy podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu poprzednika prawnego strony skarżącej. Zwłaszcza prawidłowe - nie przekraczające granic swobodnej oceny dowodów - są konkluzje organu odwoławczego, że z faktu, iż poprzednik prawny wnioskodawcy posiadał przedmiotowe nieruchomości nie wynika automatycznie wniosek, iż wykonywał on prawo zarządu tymi nieruchomościami i to w dniu 5 grudnia 1990 r.
Zasadne są zatem w ocenie sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a zwłaszcza zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). W świetle § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. konieczna może okazać się również ocena oświadczenia wnioskodawcy z dnia ..........1994 r. (k. 3), o ile okaże się, że któryś z dokumentów, o jakich stanowi § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. istniał, ale nie zachował się. Należy przy tym podkreślić, że w ewentualnej ocenie tego oświadczenia należy mieć na uwadze, że nawiązuje ono do treści bilansu przekazania w związku z rekonstrukcją handlu wg stanu na dzień ........stycznia 1973 r. (k. 1), który to dokument dotyczący Restauracji "[......] j" w M. , Zajazdu ......w Z.......i, Domków - Zajazd .........w Z. oraz Baru "[.....] " w J. nie zawiera żadnych informacji na temat nieruchomości gruntowych będących przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją.
Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż wskazane wyżej uchybienia w zakresie realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.) dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r, Nr 153, póz. 1270), zgodnie z którym sąd uwzględniające skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ........2006 r., ............, jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia ........2005 r., ..........Wymienione uchybienia organów administracji - które należy w toku dalszego postępowania wyeliminować poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej przez sąd kierunku - miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w sposób bezpośredni zdeterminowały treść merytorycznego rozstrzygnięcia, które na tym etapie postępowania administracyjnego było przedwczesne.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło