II FZ 252/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień po rozpoznaniu w dniu 10 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Gminy i Miasta K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 327/07 w zakresie odrzucenia wniosku Gminy i Miasta K. o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi S. W. "B. S." w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 12 marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. postanawia odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 327/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek Gminy i Miasta K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi S. W. "B. S." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 12 marca 2007 r., utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 28 grudnia 2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 5 czerwca 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, powołując treść art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) , że wniosek, jako złożony po zakończeniu postępowania przed Sądem I instancji jest niedopuszczalny. Na powyższe postanowienie Gmina, powołując art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, wniosła zażalenie żądając: 1) jego zmiany poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako uczestnika na prawach strony, 2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi wojewódzkiemu, 3) zasądzenie na rzecz Gminy kosztów postępowania według norm przepisanych (w tym zastępstwa procesowego). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. Skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono (w niniejszej sprawie: Samorządowego Kolegium Odwoławczego), mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w § 1 powołanego przepisu oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2. W myśl art. 12 p.p.s.a. obie kategorie uczestników postępowania traktuje się jak strony. Różnica w ich uprawnieniach dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowaniu: w stosunku do uczestników na prawach strony – z mocy prawa, wobec pozostałych uczestników – na wniosek. W rozpatrywanej sprawie, we wniosku z dnia 20 listopada 2007 r. pełnomocnik Gminy żądał dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze strony (co wskazywałoby na podstawę z art. 33 § 1 p.p.s.a.), w zażaleniu zaś powołał zarówno § 1, jak i § 2 tego przepisu. Niewątpliwie, organ podatkowy I instancji jakim jest gmina, nie jest osobą, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a zatem nie jest uczestnikiem na prawach strony, o którym mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. (organ I instancji nie staje się stroną postępowania odwoławczego przed organem podatkowym II instancji). Za nieprawidłowe uznać również należy stanowisko, iż gmina dysponuje interesem prawnym w zaskarżaniu rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.) gmina jest beneficjentem podatku od nieruchomości. Niezależnie więc od wyniku załatwienia konkretnych indywidualnych spraw podatkowych gmina jest nadal beneficjentem wpływów z określonych ustawowo podatków. Rozstrzygnięcia te mogą wprawdzie mieć wpływ na poziom dochodów gminy, jednakże powyższe należy już do obszaru jej interesu faktycznego, a nie prawnego. Na podstawie art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Gmina - jako wyłącznie beneficjent wpływów z określonych podatków - nie jest więc czynnym podmiotem indywidualnego zobowiązania podatkowego. Decyzja w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego nie tworzy po stronie gminy praw do podatku, albowiem wynikają one z mocy samej ustawy; może tylko oddziaływać na faktyczną wysokość jej dochodów. W powyższym kontekście ochrony wpływów podatkowych gminy należało także zważyć, że ustawa może wyznaczyć organowi jednostki samorządu terytorialnego rolę organu administracji publicznej; tak, na przykład, na podstawie art. 13 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organem podatkowym, stosownie do swojej właściwości jest (między innymi ) wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa. W takich wypadkach będzie on bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego dane postępowanie. Z tego względu, powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego (w niniejszej sprawie Burmistrzowi Gminy i Miasta K.) właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tą jednostkę jej interesu w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego (podobnie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt II FSK 300/06). W kontekście powyższego, konsekwentnie, Gminie nie przysługuje również możliwość wnoszenia środków zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie, a zatem zażalenie Gminy i Miasta K. odrzucono na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i 197 § 2 p.p.s.a. Na marginesie jedynie należy dodać, iż Naczelny Sąd Administracyjny pozostawia pod rozwagę Sądu I instancji kwestię dopuszczalności – z uwagi na dwuinstancyjność postępowania sądowego – składania wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji. Odnosząc się z kolei do wniosku strony o zwrot kosztów postępowania należy stwierdzić, iż brak jest podstaw prawnych do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.