II SAB/Bk 17/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 05 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. w przedmiocie niewydania zaświadczenia 1. zobowiązuje Dyrektora Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. do rozpoznania w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku wniosku skarżącego J. B. z dnia [...] grudnia 2004r. dotyczącego wydania zaświadczenia w sposób przewidziany przepisami działu VII kodeksu postępowania administracyjnego, 2. zasądza od Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 98 złotych (dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący J. B. złożył skargę na bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku w przedmiocie zaświadczenia o pobycie w szpitalu, zarzucając Ordynatorowi Oddziału I Szpitala Psychiatrycznego w S. niewydanie w trybie przewidzianym przepisami zaświadczenia o powyższej treści. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, iż w dniu [...] grudnia 2004r. wystąpił do Ordynatora Oddziału I Szpitala Psychiatrycznego w S. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego fakt jego pobytu w szpitalu. We wniosku wskazał podstawę żądania oraz dołączył kopię do potwierdzenia. Wniosek wraz z kopią został złożony do historii choroby i pozostawiony bez odpowiedzi. W związku z powyższym skarżący wywiódł zażalenie na bezczynność, które za pośrednictwem Starosty S. trafiło do Marszałka Województwa P.. Ten w zakreślonym przepisami kpa terminie nie wydał postanowienia, co do zasadności żądania, a jedynie pismem z dnia [...] stycznia 2005r. zajął stanowisko nierozstrzygające zażalenia co do istoty. W tym stanie faktycznym skarżący wniósł o zobowiązanie strony do wydania żądanego zaświadczenia w trybie oraz terminie określonym przepisami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. podał, iż J. B. był hospitalizowany w SPSP ZOZ w S. w okresie od dnia [...] grudnia 2004r. do dnia [...] stycznia 2005r. Pobyt miał charakter przymusowy, nastąpił w wykonaniu postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział III Karny z dnia [...] listopada 2004r. o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu podejrzanego J. B. na obserwację psychiatryczną. Organ podał, iż w trakcie hospitalizacji ustalono, iż pacjent cierpi na poważne zaburzenia psychiczne wyłączające świadome podjęcie i wyrażenie woli. Z tego też powodu nie uwzględniono bardzo licznych wniosków hospitalizowanego o wydanie zaświadczeń, potwierdzeń. Do pisma procesowego dołączono wyciąg z dokumentacji medycznej (opinię sądowo - psychologiczną, opinię sądowo – psychiatryczną) oraz postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skardze na bezczynność organu nie można odmówić słuszności, albowiem sprawa nią opisana mieści się w katalogu spraw określonych w art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 § 2 art. 3 tj. w takich przypadkach, w których istnieje obowiązek zakończenia postępowania administracyjnego decyzją, zaskarżalnym postanowieniem bądź innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Problematykę wydawania zaświadczeń przez organy mieszczące się pod pojęciem "organów administracji publicznej" regulują przepisy działu VII - go kodeksu postępowania administracyjnego, zawarte w art. 217 - 220. Samo zamieszczenie przepisów regulujących instytucję wydawania zaświadczeń w kodeksie postępowania administracyjnego dowodzi, że postępowanie to jest postępowaniem administracyjnym. Przepisy art. 217 - 220 kpa określają tryb wszczęcia postępowania (art. 217 § 1 kpa), termin wydania zaświadczenia (art. 217 § 3 kpa), przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (art. 218 § 2 kpa) oraz formę odmowy wydania zaświadczenia i środek zaskarżenia (art. 219 kpa). Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia kończy bądź wydanie zaświadczenia bądź zaskarżalne postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, służy skarga do sądu administracyjnego (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z 26 marca 1997r., sygn. III RN 9/97 - OSNP 1997 r. Nr 20, poz. 395). Powyższe przesądza także o dopuszczalności skargi na bezczynność w sprawie dotyczącej wydania zaświadczenia. Skoro odmowa wydania zaświadczenia winna nastąpić w formie zaskarżalnego postanowienia, a w stosunku do postępowań zakończonych takim rozstrzygnięciem można wnosić skargi na bezczynność (zgodnie z zapisem art. 3 § 2 pkt 8 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), to skargę niniejszą też należałoby uznać za dopuszczalną. Wskazać przy tym należy, iż zakład opieki zdrowotnej, a w szczególności publiczny zakład opieki zdrowotnej jest zakładem administracyjnym - który ze względu na unormowania stanowiące postawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów - wykonuje pewne funkcje z zakresu administracji publicznej. Publiczny zakład opieki zdrowotnej udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych osobom ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych świadczeń (art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnej). Z tej ustawy oraz aktów wykonawczych do niej, wynikają określone relacje pomiędzy zakładem opieki zdrowotnej a osobą korzystającą ze świadczeń zakładu (pacjentem) o cechach materialnego stosunku administracyjnego o bardzo zróżnicowanych postaciach. W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że administracja publiczna może być także podmiotem realizującym zadania zaspokajania potrzeb społecznych przez tak zwaną administrację świadczącą w formie zakładów administracyjnych albowiem w ramach działalności takiego zakładu nawiązują się swoiste stosunki między organami zakładu a użytkownikami, oparte na zasadzie władztwa zakładowego, a charakterystyczną cechą zakładu jest jego prawo do nawiązywania stosunków administracyjno - prawnych z jego użytkownikami (Z. Leoński: Zarys prawa administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 2000, s. 70-72; E. Ochendowski: Prawo administracyjne, część ogólna, Toruń 1998, s. 224-225). Jako, że zakres podmiotowy postępowania objętego przepisami działu VII - go kodeksu postępowania administracyjnego jest bardzo szeroki, obejmuje bowiem wszystkie organy wymienione w art. 5 § 2 pkt 3 kpa tj. ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich imieniu lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolone i niezespolone), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz inne organy państwowe i inne podmioty, gdy są powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumienia do wydawania zaświadczeń, to wśród tak rozumianych organów administracji publicznej mieszczą się także zakłady administracyjne. Takimi zakładami administracyjnymi, są jak wykazano powyżej publiczne zakłady opieki zdrowotnej (tak: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2006r., II SAB/Bk 50/06). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż Dyrektor Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. (podmiot reprezentujący zakład) nie załatwił wniosku skarżącego o wydanie zaświadczenia w formie przewidzianej przepisami działu VII-go kodeksu postępowania administracyjnego tzn. nie wydał żądanego przez J. B. zaświadczenia bądź w przypadku braku podstaw do wydania zaświadczenia postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Powyższe okoliczności wskazują w oczywisty dla sądu sposób stan bezczynności Zakładu Opieki Zdrowotnej w S., nieusunięty do momentu wyrokowania w skardze na bezczynność. Sąd uznał przy tym, iż skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność wyczerpał środek odwoławczy służący do zwalczania bezczynności na etapie postępowania administracyjnego poprzez wystosowanie zażalenia do Marszałka Województwa P., pomimo tego, że nie został nadany dalszy bieg temu zażaleniu (dowód akta sprawy sądowej II SAB/Bk 13/07). W tej sytuacji przyjęcie przez sąd braku wyczerpania przez skarżącego toku zażaleniowego, byłoby równoznaczne z przerzuceniem na stronę skutków nieprawidłowości pracy zakładu administracyjnego, co kłóciłoby się z zasadą praworządności. Z tych przyczyn na mocy art.149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zobowiązano organ do rozpoznania sprawy wniosku strony o wydanie zaświadczenia w terminie 7 dniu od uprawomocnienia się wyroku (tj. w terminie wynikającym z art. 217 § 3 kpa) i w formie przewidzianej przepisami działu VII kodeksu postępowania administracyjnego. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w/w ustawy. Końcowo Sąd pragnie zauważyć, iż żądanie skarżącego złożone podczas rozprawy w dniu [...] lipca 2007r. o zasądzenie grzywny Dyrektorowi Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. z tytułu niedostarczenia akt administracyjnych, a w szczególności podania o wydanie zaświadczenia nie mogło zostać uwzględnione, albowiem nie stanowiło przedmiotu niniejszego rozpoznania. Jako że skarżący nie formułował wprost wniosku o wyłączenie powyższego żądania do odrębnego postępowania, w sytuacji jego podtrzymywania w dalszym ciągu, po potwierdzeniu tego faktu, sprawa ta zostanie zarejestrowana i rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu.