II FSK 446/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, WSA del. Hanna Kamińska, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 1412/06 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia płatnika z obowiązku poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od maja do grudnia 2006 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 16 listopada 2007 r.,. I SA/Kr 1412/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę J. W., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., z 12 lipca 2006 r. Nr [...], w przedmiocie zwolnienia płatnika z obowiązku poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w miesiącach od maja do grudnia 2006 r. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji stanie faktycznym: 15 listopada 2005 r. J. W. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o zwolnienie płatnika tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych z poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2006 r., podnosząc, iż wraz z rodziną znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jego zły stan zdrowia oraz długoletnia choroba syna powoduje konieczność ponoszenia znacznych wydatków na ich leczenie i rehabilitację. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. decyzją z 21 kwietnia 2006 roku Nr [...] zwolnił płatnika tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy za okres od maja do grudnia 2006 roku, uznając sytuacje materialną skarżącego jako trudną. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z 12 lipca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana wyjątkowo z powodu szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej rodziny oraz braku finansowego zabezpieczenia wielu potrzeb. Organy podatkowe podkreśliły ponadto, że wielu podatników podatku dochodowego znajduje się w trudnych warunkach materialnych, a mimo to przepisy podatkowe nie dopuszczają zwolnienia nawet dla tych najbiedniejszych. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa a Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. zarzucił opieszałość przy wydawaniu decyzji, co spowodowało brak zwolnienia z poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za pierwsze cztery miesiące 2006 r., a w konsekwencji spowodowało złamanie zasady zaufania obywateli do organów Państwa. 4. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 22 § 2 pkt 1 lit. a o.p. oraz art. 3 pkt 3 o.p wskazał, że w przedmiotowej sprawie ograny podatkowe uznały, że istnieją podstawy do uwzględnienie wniosku skarżącego o zwolnienie płatnika tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy za okres od maja do grudnia 2006 r., przyjmując, że sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny, jest trudna. Uzasadniły też dlaczego załatwienie sprawy trwało tak długo, w szczególności podały, że do wniosku dołączone zostały tylko odcinki renty oraz zaświadczenia lekarskie, a dopiero na wezwanie organu, w dniu 22 marca 2006 r. skarżący przedłożył pozostałe, niezbędne dokumenty, co z kolei skutkowało zwolnieniem z obowiązku pobierania zaliczek przez płatnika dopiero od maja 2006 r. Ponadto wojewódzki sąd administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie uchybiała prawu. Organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną skarżącego i poddały ocenie racje, na które się on powoływał. Sytuacja osobista i majątkowa skarżącego została uznana jako wyjątkowa i zagrażająca egzystencji jego rodziny. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, ponieważ mieści się ona w ramach przyznanego organom skarbowym uznania administracyjnego. W sytuacji więc, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne w świetle art. 22 § 2 o.p. i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. 5. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe 120 o.p. w zw. z art. 121 § 1 i § 2 o.p. oraz 210 § 4 o.p. w następstwie przekroczenia granic uznania administracyjnego, ewentualnie naruszenia przez organy podatkowe art. 22 § 2 pkt 1) o.p., art. 67a § 1 pkt 3) o.p., art. 120 o.p., art. 121 § 1 o.p., art. 122 o.p., art. 124 o.p., art. 125 § 1 o.p. oraz 210 § 4 o.p. w następstwie nie rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm:, p.u.s.a.) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nierozpoznanie skargi w aspekcie potraktowania wniosku skarżącego jako wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Skarga kasacyjna jest oczywiście nieuzasadniona. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że strona kwestionuje poprawność sądowej oceny legalności zakwestionowanej decyzji w sytuacji, kiedy nastąpiło - jej zdaniem - przekroczenie granic uznania administracyjnego. Nadto wniosek skarżącego "o zwolnienie z podatku" został rozpoznany w złym trybie, ponieważ nie uwzględniono art. 67a o.p., czego nie dostrzegł sąd pierwszej instancji. Sąd odwoławczy wskazuje, że wniosek skarżącego, który zainicjował sporne postępowanie, został zakwalifikowany i rozpatrzony zgodnie z jego treścią w oparciu o obowiązujące w tej materii przepisy prawa, tj. art. 22 § 2 o.p. Zaniechanie poboru podatków oznacza, iż istniejące zobowiązanie podatkowe nie zostanie zrealizowane. W przypadku wystąpienia warunków określonych w hipotezie normy prawnej, kiedy w ocenie organu podatkowego pobór podatku lub zaliczki zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji, może on zastosować dyspozycję ww. normy tj. zwolnić platnika z obowiązku pobrania podatku lub zaliczki na podatek. Na podstawie decyzji z 21 kwietnia 2006r. zwolniono płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy za okres od maja do grudnia 2006r., zatem wniosek strony został rozpatrzony pozytywnie. Natomiast okres obejmujący styczeń-kwiecień 2006r. nie mógł zostać uwzględniony, bowiem w momencie podejmowania decyzji nie istniała zaległość podatkowa. Również organy podatkowe nie mogły zastosować instytucji uregulowanej w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. w stosunku do wniosku podatniczki dotyczącego zaniechania pobrania zaliczki na podatek za okres styczeń-kwiecień 2006r., gdyż nie został spełniony warunek istnienia zaległości podatkowej w momencie podejmowania decyzji. Nie można żądać umorzenia zaległości podatkowej, która wygasła przed złożeniem wniosku o jej umorzenie. Podobnie bezprzedmiotowe jest postępowanie po zapłaceniu zaległości podatkowej przed wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej. W takich okolicznościach postępowanie jest bezprzedmiotowe. Na okoliczność tą zwrócił uwagę NSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 1413/07, jak też w wyroku z 19 października 2000 r. sygn. akt III SA 2246/99, LEX Nr 47091, czy z 4 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2092/04, ONSAwsa z 2006 r. Nr 2, poz. 56. Należy stwierdzić, że w zaistniałym stanie faktycznym, nie zakwestionowanym przez stronę skarżącą, sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny legalnosci zaskarżonej decyzji, nie naruszając żadnego z wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów procedury sądowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, stosownie do art. 184 p.p.s.a.