I FZ 13/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2009, sygn. akt I SA/Kr 734/07 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie ze skarg E. N. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 kwietnia 2007 r., o nr od [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 734/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") - oddalił wniosek E. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Sąd przedstawił, że z wniosku, w którym Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy wynikało, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Ich miesięczny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą wynosi 1.683,14 zł. W skład majątku Skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m2. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również cennymi ruchomościami. Ma na utrzymaniu troje dzieci. Spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Czynsz za mieszkanie wynosi 380,93 zł, opłaty za gaz 65 zł, za wodę 28,05 zł, ogrzewanie 119,66 zł oraz prąd 54 zł. Ze względu na przewlekłą chorobę Skarżąca ponosi koszty leczenia w wysokości 400 zł oraz koszty leczenia dziecka w wysokości 200 zł. W związku z powyższym Skarżąca nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Sąd również wskazał, że z kopii deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług wynikało, że wartość dostaw na terytorium kraju w ramach prowadzonej przez Skarżącą działalności w miesiącach od kwietnia do czerwca, wynosiła odpowiednio 30 863 zł., 26 779 zł. oraz 39 876 zł. Rozpoznając wniosek, na skutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, iż nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Oświadczenie Skarżącej o majątku i dochodach było niewiarygodne, z racji tego że miesięczne wydatki (2.782 zł.) przekraczają osiągane dochody (1.683 zł.). W ocenie Sądu, Skarżąca nie wskazała na źródło dochodu z którego pokrywa pozostałą część wydatków. Ponadto wskazał, że Skarżąca powinna poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków niezbędnych do pokrycia chociażby części kosztów postępowania sądowego. Tym bardziej, że skorzystała już z częściowego zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd art. 246 § 1 pkt P.p.s.a. oraz art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej jako "O.p."). Wskazując na te zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy następuje w sytuacji, gdy skarżący nie posiada lub też trudno jest racjonalnie stwierdzić, że może zgromadzić środki, które przewyższając koszty koniecznego dla niej utrzymania, uzasadniać będą jej partycypowanie w całości lub choćby w części kosztów postępowania sądowego. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści wskazanej normy, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Zgodzić się należy z Sądem I instancji co do zasady, że Skarżąca nie wykazała, iż zasługuje na przyznanie jej prawa pomocy. Jednakże nie wszystkie, prowadzące Sąd do tego wniosku argumenty, mogą spotkać się z aprobatą. O ile bowiem za słuszne można uznać stanowisko, że dość znaczna przewaga wydatków nad dochodami wywołuje wątpliwość co do ujawnienia wszystkich źródeł jej zarobków, a tym samym co do przedstawienia przez Stronę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Podkreślenia wymaga, że Strona nie uczyniła zadość wezwaniu referendarza sądowego do nadesłania żądanych dokumentów, a w zażaleniu oświadczyła, że źródłem pokrywania deficytu jest pomoc rodziny oraz własne oszczędności. To jednak, na uznanie nie zasługiwało, ogólnikowe powołanie się przez Sąd I instancji na argument, który dotyczył obowiązku zabezpieczenia środków na poczet kosztów postępowania sądowego. Jego podniesienie zawsze wymaga bowiem pogłębionej analizy sytuacji finansowej Strony pod kątem tego, czy rzeczywiście była ona w stanie poczynić potrzebne oszczędności. Negatywny rezultat takiej analizy lub w ogóle jej brak sprawia, że omawiany argument pozbawiony będzie zasadności. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby Sąd taką analizę przeprowadził. To z kolei wykluczało możliwość skutecznego powołania się na ten argument. Reasumując, nie uznając przedstawionej w tej części argumentacji zaskarżonego rozstrzygnięcia, wystarczające są pozostałe motyw orzeczenia. Wskazana nierzetelność przedstawionych Sądowi przez Stronę informacji, co do jej sytuacji majątkowej, uniemożliwiła przyznanie pomocy we wnioskowanym zakresie. Natomiast argumenty zażalenia, które wskazują na pozytywne dla Strony załatwienie wniosku o przyznania prawa pomocy w innym postępowaniu, nie są przesądzające co do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem zarzuty zażalenia, w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy, bada pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie. W tej sprawie Sąd nie dopatrzył się, aby w swej ocenie Sąd I instancji naruszył przepis art. 247 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zatem, nie było podstaw do uwzględnienia zażalenia. Ponadto, całkowicie chybiony był zarzut naruszenia art. 124 Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny bowiem, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stosuje jedynie normy zawarte w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tej przyczyny nie mógł naruszyć wskazanych w zażaleniu norm art. 124 O.p. Wobec tego, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.