I SA/Sz 473/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia I raty podatku od nieruchomości za 2006 r. oddala skargę Wnioskiem z dnia 14 marca 2006 r. B.M. wystąpiła do Burmistrza [...] o umorzenie zaległości podatkowej w I racie podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości [...], podając, jako podstawę żądania, długotrwałe pozostawanie bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz konieczność utrzymywania syna, który nie obronił pracy dyplomowej (magisterskiej) ze względu na trudną sytuację finansową i, który także pozostaje bez zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz odmówił B.M. umorzenia I raty podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...]. B.M. wniosła od tej decyzji odwołanie, w którym podniosła, że jej sytuacja materialna i losowa odpowiada warunkom ustawowym do umorzenia zaległości podatkowej. Podatniczka wskazała, że nie jest w stanie płacić podatku, gdyż jest bezrobotną, a bezrobocie w regionie sięga 47,5% i, że zgłosiła chęć podjęcia pracy w charakterze [...], gdyż posiada długoletni staż, a ponadto wskazała, że dach budynku mieszkalnego, który zajmuje wkrótce zawali się, a chodnik miejski osunie się na jej ogród przydomowy z winy urzędników miejskich. Podatniczka także podała, że w okresie od [...] do [...] odbywała przygotowanie zawodowe, na które została skierowana przez sekretarza Miasta i Gminy [...], ze względu na to, że Urząd był wcześniej zmuszony umarzać jej podatek od nieruchomości oraz, że w takiej samej sytuacji, w jakiej znajduje się obecnie, organ umorzył jej za ostatni kwartał 2005 r. zaległość podatkową w podatku od nieruchomości w wysokości [...]. Według podatniczki, celowo skierowano ją na przeszkolenie zawodowe, przeznaczone dla osób nie takich jak ona z pełnym przygotowaniem zawodowym, lecz osób bez jakichkolwiek kwalifikacji i doświadczenia zawodowego, aby później odpowiednio argumentować odmowę umorzenia zaległości podatkowej, gdyż za to szkolenie otrzymała stypendium. W piśmie przekazującym odwołanie do organu II instancji Burmistrz [...] wskazał, że z podatniczką w budynku stanowiącym jej własność zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, pozostający na jej utrzymaniu, syn (30-letni) oraz matka podatniczki, której dochodów podatniczka nie chciała ujawnić. W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...]. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza [...] w przedmiocie odmowy umorzenia B.M. I raty podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej na podstawie przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, gdyż podatniczka nie została dotknięta zdarzeniem losowym, którego nie mogła przewidzieć ani mu zapobiec. Nadto, korzystała ona już z pomocy publicznej w 2005 r., lecz bez wyraźnego skutku dla poprawy jej zdolności płatniczych. A, zgodnie z przepisem art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowych jest wyjątkiem od zasady równego traktowania podatników wobec prawa, toteż organ podatkowy powinien indywidualnie rozpatrywać każdą sprawę i wnikliwie badać zgromadzony materiał dowodowy. Natomiast, decyzja w sprawie umorzenia podejmowana jest w granicach uznania organu podatkowego, co oznacza, że ma on pełną swobodę w zakresie oceny przesłanek stanowiących podstawę do zastosowania umorzenia. Przesłanką, która może stanowić uzasadniony powód do zastosowania umorzenia jest, np. zdarzenie losowe, które w istotny sposób wpłynęło na obniżenie zdolności płatniczych podatnika, lub wyjątkowa sytuacja życiowa, w której znalazł się podatnik, a której nie mógł on przewidzieć ani zapobiec. Natomiast trudna sytuacja materialna nie może stanowić wyłącznej przyczyny umorzenia zaległości podatkowych, ponieważ nie ma ona charakteru wyjątkowego i dotyczy szerokiej grupy społecznej, która jednak w większości wywiązuje się z ciążących na niej zobowiązań podatkowych. W tej sprawie podatniczka nie została dotknięta żadnym zdarzeniem losowym, którego nie mogła przewidzieć ani mu zapobiec, które stanowiłoby uzasadnioną przesłankę do umorzenia zaległości podatkowych. Ponadto, istotą umorzenia zaległości podatkowej jest oczekiwana poprawa sytuacji materialnej podatnika i umożliwienie mu przezwyciężenia trudności finansowych, w celu terminowego regulowania kolejnych zobowiązań podatkowych. Jeżeli jednak umorzenie nie przyczyni się do osiągnięcia tego celu, dalsze jego stosowanie staje się bezcelowe. Skoro więc, podatniczka korzystała z umorzenia zobowiązań podatkowych w 2005 r., bez wyraźnego skutku w postaci poprawy jej sytuacji majątkowej, to należy uznać, że kolejne umorzenie, tym razem - I raty podatku od nieruchomości za 2006 r., również nie przyczyni się do uzyskania przez podatniczkę płynności finansowej i nie zagwarantuje bieżącego regulowania zobowiązań podatkowych w przyszłości. Według Kolegium, nie ulega wątpliwości, że pomimo skromnych możliwości finansowych B.M. powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia podatku od nieruchomości, tym bardziej, że zobowiązanie podatkowe obciążające ją wynosi w skali miesiąca [...], toteż uregulowanie tej kwoty z pewnością nie stanowi poważnego uszczerbku dla jej budżetu domowego. Na powyższą decyzję B.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, iż nie korzysta z pomocy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], gdyż pomoc ta została jej wcześniej odmówiona oraz, że mieszka wraz ze schorowaną matką, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie korzysta z dochodów osiąganych przez matkę, a utrzymuje się z przyległego do domu ogródka. Osiągane zaś przez skarżącą dochody w okresie od [...] do [...] w wysokości [...] miesięcznie nie stanowiły zasiłku dla bezrobotnych, lecz były "stypendium z przygotowania zawodowego" i zostały wykorzystane do uiszczenia podatku od nieruchomości za 2005 r. Skarżąca wskazała, że mieszka w domu wymagającym gruntownego remontu i mimo, iż zwracała się z prośba o pomoc w tej sprawie do Burmistrza [...] oraz do Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], to jednak oba te organy odmówiły podjęcia działania. Ponadto, wskazała, że złożyła swoją ofertę pracy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na stanowisko [...], lecz odmówiono rozpatrzenia jej oferty, gdyż była niekompletna z powodu braku zaświadczenia o niekaralności, za które musiałaby zapłacić 50 zł i oczekiwać miesiąc na jej wydanie, a rekrutacja i tak trwała znacznie krócej niż miesiąc. Ponadto, skarżąca zarzuciła Kolegium, że nie zbadało wnikliwie materiału zgromadzonego w aktach sprawy, gdyż podstawą do ubiegania się przez nią o umorzenie zaległości podatkowej jest wydarzenie losowe, tj. utrata pracy. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zasadności zarzutów skargi i wniosło o jej oddalenie. W piśmie z dnia [...] skarżąca odniosła się do treści odpowiedzi na skargę organu odwoławczego podnosząc, że od 10 lat pozostaje bez pracy i dalej jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna oraz poinformowała, że Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podjął czynności w sprawie rozwiązania jej problemu mieszkaniowego dopiero po uwzględnieniu jej skargi przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji ostatecznej, na wstępie należy przypomnieć i stwierdzić, że umorzenie zaległości podatkowych, w tym odsetek od tych zaległości, podobnie jak zaniechanie poboru podatku, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Sposób sformułowania dyspozycji przepisu art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ocenę istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Oznacza to w niniejszej sprawie konieczność przeprowadzenia oceny czynności postępowania dowodowo-wyjaśniającego organów podatkowych i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszyły one zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Sam wybór rozstrzygnięcia przez organ podatkowy, dokonywany z uwzględnieniem zasad słuszności i celowości, pozostaje już poza kontrolą sądowo-administracyjną, zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny jest powołany do sprawowania w zakresie swojej właściwości kontroli działań administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co odnosi się do prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przesłanki umorzenia, wskazane w przepisie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, należy oceniać w kontekście aktualnej, indywidualnej sytuacji majątkowej podatnika, z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność uiszczenia podatku, w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości Przechodząc od tych uwag ogólnych na grunt sprawy będącej przedmiotem skargi B.M. oraz rozpoznania organów podatkowych, uznać należy, że organy podatkowe obu instancji sprostały wskazanym wyżej wymaganiom. Organy te, w szczególności przeprowadziły analizę obecnego stanu finansowego i osobistego skarżącej, jak też powiązały ten stan z okolicznościami które doprowadziły do powstania zaległości podatkowych i, następnie, należycie oceniły te okoliczności w kontekście przesłanek, określonych w przepisie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. z punktu widzenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego i nie przekroczyły, przy tym, zasady swobodnej oceny dowodów. Niewątpliwe jest, jak prawidłowo uznały to organy podatkowe, że zaległości podatkowe w I racie podatku od nieruchomości nie są pierwszymi zaległościami skarżącej, która już wcześniej zaległości w tym podatku posiadała oraz, że organ podatkowy I instancji poprzednio umarzał skarżącej zaległości z tego tytułu, to jednak nie oznacza to, że organ podatkowy ma obowiązek stosować tę nadzwyczajną instytucję permanentnie wobec skarżącej, z tej przyczyny, że od dłuższego czasu pozostaje ona bez pracy. Jak sama skarżąca wskazała, w regionie bezrobocie sięga 47,5%, co oznacza, że w podobnej jak ona sytuacji znajduje się wiele osób bezrobotnych i nie jest to żadną nadzwyczajną okolicznością, która obligowałaby organ podatkowy do zastosowania wobec podatniczki instytucji umorzenia zaległości podatkowej, tym bardziej, że skarżąca ponawia swoje wnioski o umorzenie kolejnych rat zaległości w tym podatku (bieżąca sprawa tut. Sądu o sygn. akt I SA/Sz 57/07 dot. II raty za 2006 r.). Nie bez znaczenia jest również to, że ze skarżąca podatniczką w budynku stanowiącym jej własność zamieszkuje, pozostający na jej utrzymaniu 30-letni syn oraz matka podatniczki, której dochodów podatniczka nie chciała ujawnić. I, aczkolwiek skarżąca w skardze podniosła, że wprawdzie mieszka wraz ze schorowaną matką, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie korzysta z dochodów osiąganych przez matkę, to jednak ta okoliczność nie mogła pozostać bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organów podatkowych. Skoro bowiem, w domu stanowiącym własność podatniczki zamieszkują z nią inni członkowie rodziny, a zaległość podatkowa powstała właśnie z tytułu podatku od tej nieruchomości (domu oraz gruntu), to członkowie rodziny zamieszkujący z podatniczką w tym domu powinni także przyczyniać się do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z tą nieruchomością. Zauważyć także należy, że organy administracji Miasta i Gminy [...] podjęły działania zmierzające do udzielenia skarżącej pomocy w znalezieniu pracy, kierując ją na przeszkolenie zawodowe, w której to okoliczności wprawdzie skarżąca dopatruje się podstępu ze strony tych organów, jako szukających argumentacji na odmowę umarzania jej kolejnych zaległości podatkowych, to jednak nie można z tej okoliczności wywodzić, tak jak czyni to skarżąca, że skierowanie jej na to przeszkolenie i uzyskanie przez nią związanego z tym stypendium stanowiło podstawę do odmowy umorzenia zaległości podatkowej w tej sprawie. Należy stwierdzić, że organy podatkowe nie naruszyły w tej sprawie przepisu art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, ani też przepisów postępowania, gdyż podjęły działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy więc stwierdzić, że zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy był – zdaniem Sądu – wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organ odwoławczy należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe obu instancji podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wobec tego, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.