I SA/Sz 57/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia II raty podatku od nieruchomości za 2006 r. oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] B.M. wystąpiła do Burmistrza A. o umorzenie zaległości podatkowej w II racie podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości [...], wskazując, że we wcześniejszych wnioskach nadmieniała o swojej trudnej sytuacji materialnej, w której znalazła się jako osoba długotrwale bezrobotna. Nie jest w związku z tym w stanie zapłacić podatku od nieruchomości. Obecnie stara się, stosownie do swoich możliwości, znaleźć pracę jako [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz A. odmówił B.M. umorzenia II raty podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji, organ ten wyjaśnił, że może umorzyć na wniosek podatnika zaległość podatkową, ze względu na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, a także, gdy zaspokojenie pewnej potrzeby powinno służyć zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu. Przesłanką umorzenia może być zdarzenie losowe, które spowodowało obniżenie zdolności płatniczych podatnika lub sytuacja życiowa, w której znalazł się podatnik i nie mógł jej zapobiec. Natomiast trudna sytuacja materialna nie może stanowić podstawy umorzenia zaległości podatkowej, gdyż nie ma charakteru wyjątkowego. W odwołaniu od powyższej decyzji B.M. podniosła, że jest osobą trwale bezrobotną, bez prawa do zasiłku, ma na utrzymaniu studiującego syna nieuzyskującego żadnych dochodów. Pomoc w postaci umorzenia zaległego podatku jest jej niezbędna. Pracy nie może otrzymać, ponieważ nie stać jej na opłacenie, np. zaświadczenia o niekaralności, a ponadto inne względy niż kwalifikacje decydują o zatrudnieniu osób. Wywiązywałaby się z obowiązku płacenia podatku, gdyby uzyskała pomoc od Burmistrza. Wystarczyłoby, gdyby została zatrudniona. Tymczasem, Burmistrz wysyła pisma ponaglające do zapłaty podatku, zmusza do zawarcia umowy o najem śmietnika, narzuca z tego powodu kary, przysyła Straż Miejską i komornika, zaś w uzasadnieniu swojej odmownej decyzji nie ustosunkowuje się do stanu jej zdrowia. Dalej, B.M. przedstawiła zły stan techniczny budynku będącego w części jej własnością i starania o zapobieżenie jego dalszej dewastacji, które nie znajdują wymaganego wsparcia u urzędników gminnych. Ponadto, stwierdziła, że wprawdzie jest zobowiązana zapłacić podatek, to jednak organ powinien wziąć pod uwagę brak środków utrzymania oraz traktować ją na równi z innymi. W piśmie przekazującym odwołanie do organu II instancji, Burmistrz A. wskazał, że z podatniczką w budynku stanowiącym jej własność zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, pozostający na jej utrzymaniu, syn (30-letni) oraz matka podatniczki otrzymująca rentę rodzinną, której wysokości podatniczka nie chciała ujawnić. W wyniku rozpoznania odwołania podatniczki, decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza A. w przedmiocie odmowy umorzenia B.M. II raty podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji, organ ten wyjaśnił, że może umorzyć na wniosek podatnika zaległość podatkową, ze względu na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, a także, gdy zaspokojenie pewnej potrzeby powinno służyć zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu. Przesłanką umorzenia może być zdarzenie losowe, które spowodowało obniżenie zdolności płatniczych podatnika lub sytuacja życiowa, w której znalazł się podatnik i nie mógł jej zapobiec. Natomiast trudna sytuacja materialna nie może stanowić podstawy umorzenia zaległości podatkowej, gdyż nie ma charakteru wyjątkowego. Dalej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ podatkowy I instancji działał w sprawie zgodnie z przepisem art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, gdyż przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co rozumie pod pojęciem ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ocenił w tym kontekście sytuację strony wskazaną przez nią we wniosku oraz ustaloną w wyniku dokonanych czynności wyjaśniających. Ponadto, organ odwoławczy wskazał na ogólnikowość podstaw żądania umorzenia wyrażoną we wniosku podatniczki z dnia 15 maja 2006 r. Odnosząc się do procedury postępowania, organ odwoławczy stwierdził, że organ podatkowy I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie podatkowe. Spisano bowiem protokół o stanie majątkowym B.M., a po zebraniu materiału dowodowego, w tym dokumentów złożonych przez stronę, organ podatkowy umożliwił wnioskodawczyni wypowiedzenie się na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez podatniczkę, Kolegium stwierdziło, że nie dopatrzyło się naruszenia konstytucyjnych praw podatniczki, bowiem organ działał zgodnie z przepisami prawa. Ocena zaś dalej idąca, to jest zgodności tych przepisów z Konstytucją i ocena moralna nie leży w kompetencji organu odwoławczego. W kwestii zaś problemów podatniczki z mieszkaniem, organ odwoławczego stwierdził, że mieszkanie jest własnością podatniczki. Postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest zły stan techniczny budynku, w którym znajduje się to mieszkanie, jest niezależne od postępowania w przedmiocie zastosowania ulgi podatkowej. Umarzanie zaległości podatkowych nie może służyć zrekompensowaniu stronie problemów z wyegzekwowaniem działań administracyjnych celem zapobieżenia dalszej dewastacji mieszkania. Nie ma też na celu przysporzenia podatniczce środków koniecznych dla dokonania remontu. Także umorzenie zaległości podatkowej w kwocie [...] niczego w tej kwestii nie zmieni, jeśli strona nie dysponuje środkami pieniężnymi. Ponadto, Kolegium wskazało, że skoro podatniczka we wniosku nie eksponowała problemów ze zdrowiem, jako argumentu przemawiającego za umorzeniem zaległości, to organ I instancji nie był zobowiązany się do tego odnieść. Brak pracy natomiast, został uwzględniony jako przyczyna trudnej sytuacji materialnej podatniczki w miejscu, w którym organ I instancji stwierdził, że argumenty podniesione przez stronę nie zasługują na uwzględnienie. Na powyższą decyzję B.M. wniosła skargę z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której w istocie odniosła się do treści odpowiedzi na skargę udzielonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie z jej skargi w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w I racie podatku od nieruchomości za 2006 r. (sygn. akt I SA/Sz 473/06) i wskazała, że od 10 lat pozostaje bez pracy, i dalej jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna oraz poinformowała, że Inspektorat Nadzoru Budowlanego w A. podjął czynności w sprawie rozwiązania jej problemu mieszkaniowego dopiero po uwzględnieniu jej skargi przez Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zasadności zarzutów skargi i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji ostatecznej, na wstępie należy przypomnieć i stwierdzić, że umorzenie zaległości podatkowych, w tym odsetek od tych zaległości, podobnie jak zaniechanie poboru podatku, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Sposób sformułowania dyspozycji przepisu art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ocenę istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Oznacza to w niniejszej sprawie konieczność przeprowadzenia oceny czynności postępowania dowodowo-wyjaśniającego organów podatkowych i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszyły one zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Sam wybór rozstrzygnięcia przez organ podatkowy, dokonywany z uwzględnieniem zasad słuszności i celowości, pozostaje już poza kontrolą sądowo-administracyjną, zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny jest powołany do sprawowania w zakresie swojej właściwości kontroli działań administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co odnosi się do prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przesłanki umorzenia, wskazane w przepisie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, należy oceniać w kontekście aktualnej, indywidualnej sytuacji majątkowej podatnika, z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność uiszczenia podatku, w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości Przechodząc od tych uwag ogólnych na grunt sprawy będącej przedmiotem skargi B.M. oraz rozpoznania organów podatkowych, uznać należy, że organy podatkowe obu instancji sprostały wskazanym wyżej wymaganiom. Organy te, w szczególności przeprowadziły analizę obecnego stanu finansowego i osobistego skarżącej, jak też powiązały ten stan z okolicznościami które doprowadziły do powstania zaległości podatkowych i, następnie, należycie oceniły te okoliczności w kontekście przesłanek, określonych w przepisie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. z punktu widzenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego i nie przekroczyły, przy tym, zasady swobodnej oceny dowodów. Niewątpliwe jest, jak prawidłowo uznały to organy podatkowe, że zaległości podatkowe w II racie podatku od nieruchomości nie są pierwszymi zaległościami skarżącej, która już wcześniej zaległości w tym podatku posiadała oraz, że organ podatkowy I instancji poprzednio umarzał skarżącej zaległości z tego tytułu, to jednak nie oznacza to, że organ podatkowy ma obowiązek stosować tę nadzwyczajną instytucję permanentnie wobec skarżącej, z tej przyczyny, że od dłuższego czasu pozostaje ona bez pracy. Jak sama skarżąca wskazała, w regionie bezrobocie sięga 47,5%, co oznacza, że w podobnej jak ona sytuacji znajduje się wiele osób bezrobotnych i nie jest to żadną nadzwyczajną okolicznością, która obligowałaby organ podatkowy do zastosowania wobec podatniczki instytucji umorzenia zaległości podatkowej, tym bardziej, że skarżąca ponawia swoje wnioski o umorzenie kolejnych rat zaległości w tym podatku (bieżąca sprawa tut. Sądu o sygn. akt I SA/Sz 473/06 dot. I raty za 2006 r.). Nie bez znaczenia jest również to, że ze skarżąca podatniczką w budynku stanowiącym jej własność zamieszkuje, pozostający na jej utrzymaniu 30-letni syn oraz matka podatniczki, której dochodów podatniczka nie chciała ujawnić. I, aczkolwiek skarżąca w skardze podniosła, że wprawdzie mieszka wraz ze schorowaną matką, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie korzysta z dochodów osiąganych przez matkę, to jednak ta okoliczność nie mogła pozostać bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organów podatkowych. Skoro bowiem, w domu stanowiącym własność podatniczki zamieszkują z nią inni członkowie rodziny, a zaległość podatkowa powstała właśnie z tytułu podatku od tej nieruchomości (domu oraz gruntu), to członkowie rodziny zamieszkujący z podatniczką w tym domu powinni także przyczyniać się do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z tą nieruchomością. Zauważyć także należy, że organy administracji Miasta i Gminy A. podjęły działania zmierzające do udzielenia skarżącej pomocy w znalezieniu pracy (co wynika z ustaleń poczynionych w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 473/06), kierując ją na przeszkolenie zawodowe, w której to okoliczności wprawdzie skarżąca dopatruje się podstępu ze strony tych organów, jako szukających argumentacji na odmowę umarzania jej kolejnych zaległości podatkowych, to jednak nie można z tej okoliczności wywodzić, tak jak czyni to skarżąca, że skierowanie jej na to przeszkolenie i uzyskanie przez nią związanego z tym stypendium stanowiło podstawę do odmowy umorzenia zaległości podatkowej w tej sprawie. Należy stwierdzić, że organy podatkowe nie naruszyły w tej sprawie przepisu art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, ani też przepisów postępowania, gdyż podjęły działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy więc stwierdzić, że zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy był – zdaniem Sądu – wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organ odwoławczy należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe obu instancji podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wobec tego, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.