III SA/Wa 2970/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Minister Finansów, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej J. J., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2001 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Finansów przedstawił stan faktyczny sprawy, wyjaśniając że Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r., w którym jako przesłankę wznowienia postępowania wskazała okoliczność sfałszowania tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 1996 r. oraz wskazania w treści postanowienia Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2001 r. tytułu wykonawczego nr [...], który Skarżącej nie jest znany. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r., na które Skarżąca złożyła zażalenie z dnia [...] czerwca 2004 r., ponawiając argumentację zawartą we wniosku o wznowienie postępowania i kwestionując podstawy prawne wskazane w rozstrzygnięciu, tj. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 24, poz. 151) – dalej: "u.p.e.a." i k.p.a., powołując przepisy art. 240 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) – dalej: "ord.pod.", jako przepisy, które w jej ocenie winny mieć w sprawie zastosowanie. Dalej w uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów powołał się na treść art. 148 k.p.a. i wskazał, że w myśl powyższego przepisu wniosek o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona wnioskująca dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nadto organ wskazał przesłanki wydania decyzji o odmowie wznowienia i stwierdził, że odmowa wznowienia następuje wyłącznie ze względów formalnych, a nie merytorycznych. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Minister Finansów wskazał, że podnoszona przez Skarżącą we wniosku z dnia [...] kwietnia 2004 r. jako przesłanka wznowienia okoliczność sfałszowania tytułu wykonawczego była wielokrotne podnoszona w toku postępowania. Na dowód powyższego twierdzenia organ powołał się na pismo Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. W tej sytuacji organ uznał, że nie został dochowany miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W ocenie Ministra Finansów niedochowanie terminu nastąpiło także w odniesieniu do wskazywanej przez Skarżącą okoliczności wskazania w postanowieniu z dnia [...] lipca 2001 r. nieznanego jej tytułu wykonawczego nr [...], ponieważ postanowienie to znane było Skarżącej od dnia [...] lipca 2001 r., tj. od daty jego doręczenia. W tej sytuacji zdaniem organu drugiej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w W. prawidłowo zastosował dyspozycję art. 148 i 149 k.p.a., odmawiając wznowienia postępowania. Odnosząc się do zarzutu powołania w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2004 r. nieprawidłowych postaw prawnych, tj. przepisów k.p.a. zamiast ord. pod., Minister Finansów wyjaśnił, że art. 18 u.p.e.a. nakazuje w postępowaniu egzekucyjnym stosować odpowiednio przepisy k.p.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Na postanowienie Ministra Finansów Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc zarzut wydania postanowienia "bez uwzględnienia i rozstrzygnięcia wiarygodnego oryginalnego tytułu wykonawczego" Nr [...] z dnia [...] maja 1996 r., powoływanego w postępowaniu egzekucyjnym przez Urząd Skarbowy W. W uzasadnieniu skargi wskazała na okoliczności związane z podejrzeniem sfałszowania tytułu wykonawczego i prowadzonych w tym zakresie postępowań przez prokuraturę w W. oraz Sąd Rejonowy w Z., a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i ponowił argumentację, zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ustosunkowując się do zawartego w skardze twierdzenia Skarżącej, że kwestia sfałszowania tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 1996 r. jest przedmiotem rozpatrywania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 22 września 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 1109/04 Sąd ten zawiesił postępowanie w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2001 r. z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tym postanowieniem. Odnosząc się natomiast do twierdzenia Skarżącej dotyczącego badania tej kwestii również przez prokuraturę Minister Finansów stwierdził, że nie jest w posiadaniu żadnych dokumentów w tej sprawie. Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. Skarżąca uzupełniła skargę, podnosząc że w dniu [...] kwietnia 2005 r. wystąpiła do Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o wzruszenie w trybie art. 240 § 1 ord. pod. ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r. i wydanych w związku z nią pozostałych decyzji. Stwierdziła, że okolicznością istotną dla sprawy jest fakt prowadzenia egzekucji bez wymaganego prawem tytułu wykonawczego. Podniosła, że problemem jest błędne rozliczenie przez Urząd Skarbowy podatku dochodowego za 1992 r. i fakt, że mimo niezakończenia postępowania wyjaśniającego organ wszczął postępowanie egzekucyjne, a w efekcie prowadzona jest egzekucja błędne wyliczonej należności nienależnego zobowiązania podatkowego. Nadto ponowiła argumentację dotyczącą okoliczności sfałszowania tytułu wykonawczego oraz odmowy przedstawienia oryginału tytułu. W konsekwencji Skarżąca stwierdziła, że jedyną możliwą drogą do osiągnięcia stanu zgodnego z prawem jest wzruszenie dotychczas wydanych decyzji i kontynuacja wznowionego w 2001 r. postępowania celem ustalenia wysokości należnego podatku dochodowego za 1992 r. Przy piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. Skarżąca załączyła do akt kopię wniosku z dnia [...] i [...] maja 2004 r. i pisma z dnia [...] stycznia 2006 r. złożonych do Prokuratury Rejonowej w W., wnosząc o ich uwzględnienie przy rozpatrzeniu skargi, a nadto wniosła o "łączne rozpatrzenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i Izby Skarbowej, stanowiących przedmiot zaskarżenia w sprawach o sygnaturach akt III SA/Wa 2801/05 i III SA/Wa 1093/05". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie Ministra Finansów w powyższym zakresie Sąd nie stwierdził, aby zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa. W pierwszej kolejności Sąd podjął rozważania w zakresie podniesionego przez Skarżącą zarzutu nieprawidłowych podstaw prawnych zaskarżonego postanowienia i stwierdził, że przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczyło wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania, zakończonego ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2001 r. Postępowanie, którego wznowienia domagała się Skarżąca w rozpatrywanym wniosku dotyczyło odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i prowadzone było na podstawie przepisów u.p.e.a. Podstawą prawną przywołanego powyżej postanowienia Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2001 r. był art. 18 i art. 59 § 4 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. Konsekwencją powyższych ustaleń jest stwierdzenie, że w sprawie niniejszej organy, stosując przepisy u.p.e.a., związane były m.in. dyspozycją art. 18 tej ustawy, nakazującego w postępowaniu egzekucyjnym stosować odpowiednio przepisy k.p.a., o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. W ocenie Sądu sformułowanie "w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie" oznacza, że wolą ustawodawcy było odniesienie przepisów k.p.a. do całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na wszystkich jego etapach i we wszystkich trybach, w tym także w trybie wznowieniowym, w takim zakresie i w taki sposób, w jaki wymagają tego braki unormowań w u.p.e.a. Przedstawione powyżej stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w literaturze (por. np. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz Warszawa 2003, s. 408 i n.). Skoro zatem ustawa regulująca szczególne zasady postępowania egzekucyjnego w administracji nie przewiduje dla tego postępowania szczególnych reguł wznowienia, należy wnioskować, że na zasadzie ogólnej przewidzianej w art. 18 u.p.e.a., zastosowanie w tym zakresie mają przepis art. 145 i następne k.p.a. Możliwość wznowienia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 8 marca 2001 r. sygn. akt SA/Sz 1723/99 tę możliwość potwierdził, zastrzegając że istnieje ona w odniesieniu wyłącznie do tych postanowień, wydanych w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie. Powyższe zastrzeżenie Sąd wywiódł z treści art. 126 k.p.a. Stanowisko zawarte w przytoczonym orzeczeniu Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela. Przedmiotem postanowienia Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2001 r. była odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 59 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Z prawa wniesienia zażalenia, o którym mowa w powyższym przepisie Skarżąca skorzystała, zaś postanowienie z dnia [...] lipca 2001 r. miało charakter postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że rozpoznając wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie niniejszej organy prawidłowo zastosowały przepisy k.p.a., a tym samym, że nie jest zasadny zarzut Skarżącej w tym zakresie i jej twierdzenia dotyczące powinności zastosowania w prowadzonym postępowaniu przepisów ord. pod. Wobec powyższego stwierdzenia przyjąć należało, że rozpoznając wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organy wiązane były wszystkimi przesłankami wznowienia, określonymi w przepisach Rozdziału 12 Działu II k.p.a. Badając zaskarżone postanowienie Ministra Finansów, wydane w sprawie w postępowaniu odwoławczym, Sąd stwierdził, że organ drugiej instancji trafnie zauważył, iż na gruncie powyższych przepisów odmowa wznowienia postępowania nastąpić może z uwagi na wystąpienie przesłanek podmiotowych i przedmiotowych. Jakkolwiek w sprawie niniejszej nie zachodziły negatywne przesłanki o charakterze podmiotowym, gdyż wniosek o wznowienie został złożony przez podmiot uprawniony, Sąd podzielił ocenę organu, że miała miejsce negatywna przesłanka przedmiotowa o charakterze formalnym, a mianowicie nastąpiło uchybienie ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Skoro bowiem Skarżąca jako przesłankę uzasadniającą wniosek o wznowienie postępowania wskazała okoliczność sfałszowania tytułu wykonawczego, w oparciu o który prowadzone było postępowanie egzekucyjne, to oznacza, że termin do złożenia tego wniosku wynosił – zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. – jeden miesiąc od dnia, w którym Skarżąca dowiedziała się o powyższej okoliczności. Tymczasem, jak trafnie wskazał Minister Finansów, a wcześniej Dyrektor Izby Skarbowej w W., przedmiotowy wniosek Skarżąca złożyła pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r., natomiast ja wynika z akt sprawy kwestię sfałszowania tytułu wykonawczego Skarżąca podnosiła dużo wcześniej w toku postępowania, np. w piśmie z dnia [...] października 2002 r. (karta [...]). Oznacza to, że sporna okoliczność znana była Skarżącej wcześniej, a tym samym, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Trafne w ocenie Sądu jest także stanowisko Ministra Finansów dotyczące zarzutu powołania w postanowieniu z dnia [...] lipca 2001 r. nieznanego Skarżącej tytułu wykonawczego nr [...]. Skoro bowiem Skarżąca sama twierdzi, że wiedzę o istnieniu tego tytułu wykonawczego wywodzi z treści postanowienia kończącego postępowanie, którego wznowienia się domagała, to oznacza, że o tej okoliczności dowiedziała się z chwilą doręczenia tego postanowienia, a zatem – jak wskazuje Minister Finansów – w dniu 20 lipca 2001 r. Na marginesie powyższych rozważań Sąd stwierdził, że podnoszone w skardze okoliczności, dotyczące sfałszowania tytułu wykonawczego i prowadzonych w tym zakresie postępowań, jak również kserokopie przedstawione przy piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r., nie mają żadnego wpływu na ocenę legalności postanowienia Ministra Finansów, zaskarżonego w sprawie niniejszej. Dotyczyły one bowiem okoliczności, podlegających ocenie przy merytorycznym rozpoznaniu przesłanek wznowienia postępowania, nie zaś kwestii formalnych, leżących u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się natomiast do zawartego w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. wniosku Skarżącej o "łączne rozpatrzenie decyzji", stanowiących przedmiot zaskarżenia w sprawach o sygnaturach akt III SA/Wa 2801/05 i III SA/Wa 1093/05 stwierdzić należy, że w świetle art. 111 § 2 p.p.s.a., pozwalającego na połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed sądem w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku, brak jest przesłanek do zastosowania powyższego przepisu, gdyż w powyższych sprawach nie występuje kryterium związku przedmiotowego ze sprawą niniejszą, a tym samym nie jest uzasadnione ich łączne rozpoznanie. W tej sytuacji Sąd nie dopatrzył się w działaniach Ministra Finansów naruszeń prawa, mogących przemawiać za uchyleniem zaskarżonego postanowienia lub stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.