II SA/Wa 715/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Bronisław Szydło, Sędzia WSA - Maria Werpachowska, Protokolant - Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych na kształcenie - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Dowódca [...] Brygady [...] w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 54 ust. 1, 4 i 5 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w zw. z § 15, § 17 ust. 1, § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), zobowiązał ppor. B. P. do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych w związku z utrzymaniem i nauką w Wojskowej Akademii Technicznej w W. w wysokości 51605,87 zł. Na powyższe składają się – zdaniem organu – koszty zakwaterowania w kwocie 7501,11 zł, koszty umundurowania w kwocie 13877,51 zł, koszty wyżywienia w kwocie 26766,60 zł, koszty świadczeń związanych z nauką w kwocie 1626,85 zł, koszty dojazdu do miejsca pobierania nauki w kwocie 89,74 zł, co daje łączną kwotę 49861,81 zł, a po zwaloryzowaniu kwotę 54321,97 i w konsekwencji koszty w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki skarżącemu pozostał do jej odbycia, wynoszą 51605,87 zł. W dalszej części uzasadnienia podano, że wymieniony w okresie od 20 sierpnia 2001 r. do 25 czerwca 2006 r. pełnił służbę kandydacką na żołnierza zawodowego w Wojskowej Akademii Technicznej w W., zaś w dniu 26 czerwca 2006 r. został powołany do zawodowej służby wojskowej na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]. Następnie w dniu 25 października 2006 r. wypowiedział on stosunek zawodowej służby wojskowej, której czas nie przekroczył okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów w WAT, a następnie rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], w dniu 31 grudnia 2006 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W tej sytuacji okres pełnienia zawodowej służby wojskowej wynosi 6 pełnych miesięcy, a stosownie do treści art. 54 ust. 5 ustawy, zwrot kosztów nauki następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi pozostał do odbycia, tj. 9 lat i 6 miesięcy (114 miesięcy). W odwołaniu z dnia 28 grudnia 2006 r. do Dowódcy Wojsk Lądowych, skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie norm prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1 w zw. z ust. 5 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu cytowanych przepisów, iż zwrot kosztów stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego, za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, o którym mowa w ust. 1, nie zaś, jak wyraźnie określa to przepis ust. 5, stosunek (proporcja) okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania kadeta zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen ogłaszanym przez Prezesa GUS. Ponadto zarzucił naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 k.p.a. i brak wskazania podstawy przyjęcia kwoty 51605,87 zł jako łącznego kosztu utrzymania konkretnego żołnierza w okresie pobieranej nauki, brak uzasadnienia tej kwoty konkretnymi dokumentami, z których wynikałoby, iż WAT w W. poniosła na jego utrzymanie taki właśnie koszt, wskaźnik waloryzacji, brak wykazania, jakie świadczenia pobierał w WAT poza nauką oraz brak wskazania, kto jest prawnym beneficjentem ustalonego świadczenia. W tej sytuacji wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji bądź o jej uchylenie i umorzenie postępowania albo jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu – powołując się na przepis art. 54 ust. 1 i 5 – podał, że wyliczenie powinno nastąpić poprzez ustalenie ilości dni służby obowiązkowej podzielonej przez liczbę dni służby z uwzględnieniem okresu studiów i tak wyrażony procentowo stosunek odnosi się do łącznej liczby dni jego studiów, a tę konkretną liczbę mnoży się następnie przez koszt nauki. Przyjęte zaś przez organ wyliczenie prowadzi w sumie do dwukrotnego zwrotu kosztów utrzymania. W dalszej części podał, że organ w żadnej mierze nie uzasadnił, w oparciu o jakie dokumenty dokonał wyliczenia owych kosztów oraz wskaźnika waloryzacji, a w myśl ustawy należy zwracać tylko koszty nauki (koszt wynagrodzenia kadry dydaktycznej), nie zaś inne koszty. W dalszej części zakwestionował podmiot, na którego rzecz mają być zwrócone zakwestionowane koszty. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu – powołując się na argumentację zawartą w decyzji organu pierwszej instancji – podał, że zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaka pozostała żołnierzowi zawodowemu do odbycia, czyli ilość miesięcy służby obowiązkowej pozostających do odsłużenia dzieli się przez ilość miesięcy służby obowiązkowej, a następnie wynik mnoży się przez kwotę zwaloryzowaną na dzień zwolnienia. W dalszej części, odpowiadając na zarzut skarżącego, organ wskazał, że koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierz szkolonego, w zakresie wskazanym w § 15 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, a skarżący w dniu 12 czerwca 2006 r. zapoznał się z zestawieniem dokonanym przez Wojskową Akademię Techniczną i na koniec stwierdził, że z treści decyzji wynika, na czyją rzecz ma nastąpić zwrot kosztów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący B. P. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, względnie o ich uchylenie, zarzucając naruszenie § 15 i 16 cytowanego już wyżej rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż zwrot kosztów obejmuje koszty teoretyczne. Ponadto zarzucił uchybienie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnego ustalenia wysokości faktycznie poniesionych kosztów do zwrotu oraz norm prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1 w zw. z ust. 5 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu cytowanych przepisów, iż zwrot kosztów stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, o którym mowa w ust. 1, nie zaś, jak wyraźnie określa to przepis ust. 5, stosunek (proporcja) okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania kadeta, zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen ogłaszanym przez Prezesa GUS. W dalszej części zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i brak wskazania podstawy przyjęcia kwoty 51605,87 zł jako łącznego kosztu utrzymania konkretnego żołnierza w okresie pobieranej nauki, brak uzasadnienia tej kwoty konkretnymi dokumentami, z których wynikałoby, iż WAT w W. poniosła na jego utrzymanie taki właśnie koszt, brak wskaźnika waloryzacji, brak wykazania, jakie świadczenia pobierał w WAT poza nauką oraz brak wskazania, kto jest prawnym beneficjantem ustalonego świadczenia. W uzasadnieniu natomiast – powołując się na dotychczasowe argumenty i ich analizę – stwierdził, że organ domaga się zwrotu maksymalnie ustalonych kosztów, a nie faktycznie poniesionych, bowiem załączone zestawienie ma charakter szacunkowy, bez uwzględnienia rachunków oraz stosownych dokumentów księgowych oraz powołał się w tym względzie na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2006 r. o sygn. II SA/Sz 735/06 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 172/06. W odpowiedzi na skargę organ Dowódca Wojsk Lądowych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2007 r., skarżący podtrzymał swoje zarzuty ze skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże – w ocenie Sądu – nie wszystkie zarzuty i argumentacja skarżącego są trafne. Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu, albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że ppor. B. P. jest absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej w W. i studiował w niej w okresie od dnia 20 sierpnia 2001 r. do dnia 25 czerwca 2006 r. Nie budzi również wątpliwości fakt, że na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], z dniem 26 czerwca 2006 r. został powołany do zawodowej służby wojskowej, a następnie w dniu 25 października 2006 r. wypowiedział stosunek zawodowej służby wojskowej i w dniu 31 grudnia 2006 r., po skróconym na jego wniosek okresie wypowiedzenia, został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]. Zatem powyższy stan faktyczny w zestawieniu z treścią cytowanego już wyżej przepisu bezwzględnie wskazuje na obowiązek zwrotu przez skarżącego zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w W., bowiem zostały spełnione zawarte w tym przepisie takie przesłanki, jak: 1) jest absolwentem szkoły wojskowej, 2) wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej 3) wypowiedzenie nastąpiło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów. Z kolei według art. 54 ust. 5, do którego odwołuje się cytowany już wyżej przepis art. 54 ust. 1, zwrot kosztów określony w ust. 1 następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Wykładnia tego przepisu wyraźnie wskazuje na to, że stanowisko skarżącego odnoszące się do metodologii liczenia owej proporcji, jest błędne. Wskazał on bowiem, najogólniej rzecz ujmując, że pozostały okres zawodowej służby wojskowej winien obejmować również okres studiów. W ocenie Sądu nie można podzielić takiego stanowiska, ponieważ w myśl art. 10 pkt 1 lit. a ustawy, do zawodowej służby wojskowej w korpusie oficerów zawodowych powołuje się żołnierza mianowanego na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki) po ukończeniu przez niego wyższej szkoły wojskowej i uzyskaniu tytułu zawodowego magistra (równorzędnego), zaś zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, przez żołnierzy zawodowych należy rozumieć między innymi żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej i pełniących tę służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej. Czym innym zaś jest służba w akademii wojskowej. Stosownie do uregulowań zawartych w rozdziale 8 ustawy, okres pobierania nauki jest czynną służbą wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Reasumując, zwrot kosztów winien nastąpić w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, który w przypadku skarżącego trwał od dnia 26 czerwca 2006 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. Natomiast organ w zaskarżonej decyzji wskazał po pierwsze, że okres zawodowej służby wojskowej skarżącego wynosił 6 pełnych miesięcy. Nie dość, że takie wyliczenie już na pierwszy rzut oka jest błędne, bowiem bezspornie czas ten przekracza 6 miesięcy, a przecież w żadnym wypadku przepis ustawy nie upoważnia do zaokrąglania okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej do pełnych miesięcy, to po drugie w sposób całkowicie dowolny wykazano, że dwukrotny czas trwania studiów – i czego w zasadzie należy się jedynie domyślać, skoro stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że pozostały czas do odbycia zawodowej służby wojskowej, to 9 lat i 6 miesięcy – wynosił 10 lat. Wszak, a co już wyżej zasygnalizowano w opisie stanu faktycznego, skarżący studiował w okresie od 20 sierpnia 2001 r. do 25 czerwca 2006 r., a zatem bezsprzecznie okres ten nie wynosił 5 lat. W konsekwencji, wykazana w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji kwota zobowiązania skarżącego, została obliczona z naruszeniem treści art. 54 ust. 1 i 2 ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazać zatem należy, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien precyzyjnie wyliczyć liczbę dni studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w W., następnie liczbę tych dni podwoić (wymagany okres odbycia zawodowej służby wojskowej), po czym obliczyć ilość dni pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej i w dalszej części odjąć tę ilość od podwojonej liczby dni studiów. Dalej zaś, różnicę tę odnieść do rzeczywistych kosztów utrzymania oraz nauki skarżącego po zwaloryzowaniu (wykazanych przez uczelnię) i przy zachowaniu wskazanej powyżej proporcji, wyliczyć kwotę do zwrotu już w sposób, jak w zaskarżonej decyzji. Natomiast chybiony jest zarzut podniesiony przez skarżącego, a dotyczący niewskazania w zaskarżonej decyzji beneficjenta ustalonej kwoty, ponieważ żaden przepis prawa materialnego nie przewidział takiego warunku, jako zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Podobnie rzecz się ma z zarzutem braku rzetelności w ustaleniu kosztów utrzymania i nauki. Przede wszystkim wyjaśnić należy skarżącemu, że do zwrotu przysługują nie tylko koszty nauki tzn. – jak to podał skarżący – koszty wynagrodzenia kadry dydaktycznej, lecz również, o czym stanowi treść art. 54 ust. 1, koszty utrzymania. Zaś znajdujące się w aktach administracyjnych zestawienie kosztów przedstawione przez Kanclerza uczelni, z którym skarżący zapoznał się w dniu 12 czerwca 2006 r., czyni zadość regulacji zawartej w § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). W tej sytuacji zatem nieuprawnione jest powoływanie się przez skarżącego na naruszenie przez organ treści art. 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a., zaś Sąd w tym składzie nie podziela rozstrzygnięć Sądów zawartych w przywołanych przez skarżącego wyrokach. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 152 i 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.