I SA/Gd 1958/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Ewa Kwarcińska Sędziowie: NSA: Sławomir Kozik (spr.) NSA: Alicja Stępień Protokolant: Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 9 sierpnia 2000r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec i sierpień 1999r. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 21 kwietnia 2000r. nr [...]. I. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 34,70zł (trzydzieści cztery złote siedemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 1958/00 U z a s a d n i e n i e A. M. w piśmie z dnia 30 grudnia 1999r. uzupełnionym pismem z dnia 13 stycznia 2000r. wystąpiła do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwolnienie jej z obowiązku zapłacenia podatku od towarów i usług z tytułu nie złożenia stosownego dokumentu przed rozpoczęciem działalności - wynajmu pokoi gościnnych. A. M. wskazała, iż działalność prowadzi sezonowo, a w ostatnim roku przychody wynosiły [...] zł i osiągane przez nią przychody nie kwalifikują jej do płacenia przedmiotowego podatku. Pobieranych od wczasowiczów należności za wynajem pokoi nie obciążała podatkiem VAT, a zatem nie może złożyć wstecz deklaracji miesięcznych VAT-7. Rozpoznając powyższy wniosek Urząd Skarbowy decyzją z dnia 21 kwietnia 2000 r. odmówił A. M. umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za lipiec 1999 r. w kwocie [...],- zł i za sierpień 1999 r. w kwocie [...],- zł oraz odsetek za zwłokę od powyższej zaległości podatkowej za lipiec 1999 r. w kwocie [...],- zł i za sierpień 1999 r. w kwocie [...] - zł. W uzasadnieniu organ I instancji w ramach swojego uprawnienia do uznania administracyjnego, stwierdził, że żądanie strony nie znajduje uzasadnienia w faktycznej sytuacji podmiotu. Zdaniem organu pierwszej instancji - brak środków finansowych na zapłatę podatku VAT nie jest spowodowany jakąkolwiek nadzwyczajną sytuacją, ale działaniem samej podatniczki. Podatniczka przed dniem uzyskania pierwszego przychodu z tytułu prowadzonej działalności nie złożyła w urzędzie oświadczenia o wyborze zwolnienia pomimo tego, że zamierzała korzystać ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT. Urząd Skarbowy - jak stwierdza w uzasadnieniu decyzji - nie może tej okoliczności uznać za nadzwyczajną, gdyż korzystanie ze zwolnienia od podatku VAT jest prawem podatnika, a nie jego obowiązkiem. W ocenie organu o trudnościach w zapłacie zaległości w podatku VAT nie zadecydowały szczególne okoliczności, a jedynie czynniki na które strona mogła mieć wpływ. Od powyższej decyzji A. M. odwołała się do Izby Skarbowej i wniosła o jej uchylenie w całości. Izba Skarbowa decyzją z dnia 9 sierpnia 2000 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 21 kwietnia 2000 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że stosownie do postanowień art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości lub odsetki za zwłokę. Decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, jak też umorzenia odsetek za zwłokę jest zależna od uznania organów podatkowych, ograniczonego określonymi kryteriami ocennymi. Świadczy o tym użycie w dyspozycji tegoż przepisu wyrażenia – "... może umorzyć ...". W ocenie organu II instancji sformułowanie, iż umorzenie może nastąpić w razie istnienia elementów mieszczących się w użytych przez prawodawcę zwrotach "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" wskazuje, iż ustawodawca zostawił uznaniu organu podatkowego także ocenę istnienia bądź nie istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie, jak również zakres ewentualnego umorzenia. Zatem charakter uznaniowy decyzji nakazuje organom podatkowym rozważenie sprawy z punktu widzenia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, który uzasadniałby umorzenie. Jednakże ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z dążeniem do uzyskania z budżetu Państwa maksymalnych korzyści finansowych. Ważny interes podatnika również powinien być rozpatrywany w aspekcie społecznym. Organ odwoławczy wskazał, że w interesie publicznym jest dążenie do zachowania przysługujących budżetowi Państwa wpływów z tytułu podatków, a ważny interes podatnika nie może być w sprzeczności z interesem publicznym. Zatem organ podatkowy rozstrzygający wniosek, powinien kierować się konkretnymi okolicznościami faktycznymi, które z punktu widzenia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniałyby jego uwzględnienie. Zdaniem Izby Skarbowej organ I instancji wskutek rozpoznania okoliczności wskazanych przez stronę we wniesionym wniosku oraz postępowaniu podatkowym, mając na względzie ważny interes podatnika i interes publiczny uznał prawidłowo, iż nie dają one podstawy do rezygnacji z wierzytelności podatkowej orzekając w zaskarżonej decyzji o odmowie ich umorzenia. Organ odwoławczy wskazał także, iż wysokość zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oraz należnych ustawowych odsetek za zwłokę od tych zaległości za miesiące lipiec i sierpień 1999r. stanowiących przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji są następstwem niedopełnienia przez podatniczkę obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego, jakim są postanowienia ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 z późn. zm.) nie będące podstawą orzeczenia w przedmiotowej sprawie. W ocenie Izby Skarbowej zaniedbanie obowiązków podatkowych, a następnie wystąpienie o umorzenie zaległości podatkowej, odbiega od zasady sprawiedliwości podatkowej stosowanej wobec innych podatników. W warunkach gospodarczych opartych o zasady samodzielności i samofinansowania, podatniczka winna rzetelnie i prawidłowo realizować obowiązki wynikające z przepisów podatkowych. Budżet Państwa nie jest zobowiązany do przejmowania ciążących na podatniczce zaległych zobowiązań podatkowych poprzez instytucję ich umorzenia, gdyż ma również zobowiązanie wynikające z ustawy budżetowej i jest zainteresowany, aby podatki były płacone w prawidłowej wysokości i obowiązujących terminach. Zdaniem organu odwoławczego przedstawione w odwołaniu argumenty stanowiły przedmiot przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania podatkowego przed wydaniem przedmiotowej decyzji. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, iż wskazana przez, podatniczkę sytuacja materialna nie stanowi dostatecznej przesłanki do udzielenia tak daleko idącej ulgi jaką jest umorzenie, jednakże zaproponował możliwość rozłożenia na raty spłaty powstałej zaległości podatkowej, jeżeli wystąpi z takim wnioskiem strona. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż powołane przez stronę okoliczności stanowiące konsekwencję nieprawidłowego rozliczenia z budżetem, nie stanowią wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi przewidzianej w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zmiany przedmiotowej decyzji. A. M. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Izby Skarbowej podniosła, że działalność jaką prowadziła (sezonowy wynajem pokoi w swoim domu mieszkalnym) była przedmiotowo zwolniona podatku od towarów i usług z mocy art. 7 ust. 1 pkt 2 i załącznika nr 2 – wykazu usług, których świadczenie jest zwolnione od tego podatku (pozycja 14). Skarżąca wskazała, że skoro owo zwolnienie nie jest obwarowane żadnymi warunkami, to urząd skarbowy nie miał prawa żądać od niej składania oświadczeń i deklaracji, ani też obciążania jej podatkiem VAT. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A. M. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Izby Skarbowej i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy postępowania, w szczególności art. 120, 121 § 1 i 122 Ordynacji podatkowej, w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, nie została podjęta po przeanalizowaniu wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie, zarówno co do faktów znanych organowi z urzędu, jak i okoliczności, o których organy uzyskały wiedzę od strony. Mieć przede wszystkim na względzie, iż organ podatkowy I instancji po wpłynięciu wniosku skarżącej z dnia 30 grudnia 1999 r. winien dokonać w pierwszym rzędzie ustaleń, czy złożony został on przez podatnika podatku VAT i czy osoba ta ma zaległości podatkowe w tym podatku. W żadnym bowiem razie z treści tego pisma nie wynika, iż jest to wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, lecz wniosek zawierający prośbę o zwolnienie z obowiązku płacenia podatku VAT. Organ zatem przed wezwanie strony do złożenia deklaracji VAT – 7, winien dokonać konkretnych ustaleń czy wnioskodawczyni jest podatnikiem podatku VAT i z jakiego tytułu oraz czy prowadzona przez nią działalność nie jest na przykład przedmiotowo zwolniona z podatku VAT. Zaniechanie dokonania takich ustaleń prowadzi wprost do ewidentnego naruszenia zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa (art. 120 ordynacji podatkowej), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) i zasady podejmowania przez organy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej). Zaniechanie przez organy podatkowe dokonania podstawowego ustalenia, że świadczy ona usługi w zakresie wynajmowania nieruchomości o charakterze mieszkalnym stanowiącej majątek własny (symbol KU 70.20.11 zapisane pod poz. 14 wykazu usług, których świadczenie jest zwolnione od podatku, stanowiącego załącznik nr 2 do w/w ustawy o podatku VAT - wg stanu prawnego na rok 1999), doprowadziło do bezpodstawnego skłonienia strony do złożenia deklaracji VAT – 7 z wyszczególnionym w niej podatkiem do zapłaty, gdy świadczenie tych usług było zwolnione od tego podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 z późn.zm.). Urząd skarbowy winien zatem potraktować pismo strony z dnia 30 grudnia 1999 r. jako prośbę o informację i po dokonania prawidłowych ustaleń poinformować jedynie stronę, że nie jest zobowiązana do uiszczania podatku VAT w roku 1999 z tytułu prowadzonej działalności w zakresie wynajmowania nieruchomości o charakterze mieszkalnym stanowiącej majątek własny. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy mając na względzie powyższe, umorzy postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej jako bezprzedmiotowe, a zważywszy na bezpodstawne wyegzekwowanie należności od skarżącej, dokona stosownego zwrotu należnej skarżącej kwoty. Z tych też względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia dyspozycja art. 200 w zw. z art. 209 tej ustawy.