II SA 1613/02

Dnia 5 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2004 roku sprawy ze skargi T.K. i J.K. - Przedsiębiorstwo "J." PTE w S. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2001r nr Sp [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego uchyla zaskarżoną decyzję. Urząd Patentowy RP decyzją z [...] listopada 1999r. na podstawie art. 44 i 54 ustawy z 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 ze zm.) zarejestrował na rzecz K.W. – właściciela przedsiębiorstwa Zakłady Wyrobów Betonowych B. w N. znak towarowy słowny U. przeznaczony do oznaczania kostki brukowej; klasa towarowa [...]. Znak zgłoszono do rejestracji [...] listopada 1996r. W wyniku zarejestrowania został wpisany do rejestru znaków towarowych pod numerem [...]. T.K. i J.K. – Przedsiębiorstwo J. PTE w S. wystąpili z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji w/w znaku towarowego. Wniosek wpłynął do Urzędu Patentowego RP [...] czerwca 2000r. Wnioskodawcy zarzucili decyzji rejestracyjnej naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy o znakach towarowych. Stosownie do tego przepisu niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego powszechnie znanego w Polsce jako znaku dla towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd co do pochodzenia towarów. Zarzucili też naruszenie art. 5 kc. Wnioskodawcy podnieśli, że zarejestrowana nazwa jest w Polsce przez zainteresowanych powszechnie znana jako znak dla towarów pochodzących z różnych firm produkujących kostkę brukową. Znak towarowy U. był i jest stosowany przez "rzesze producentów kostki brukowej" (wnioskodawcy powołali się tu na cenniki i foldery reklamowe innych firm); również przez przedsiębiorstwo J. PTE, które stosuje tą nazwę do określenia pewnego rodzaju produkowanej przez siebie kostki brukowej. Jako dowód wskazali w tym względzie rachunek uproszczony nr [...] z sierpnia 1993r. W toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP K.W. wnosząc o oddalenie wniosku, podniósł m.in., że nie istnieje w Polsce prawo do znaku powszechnie znanego U. odnoszącego się do kostki brukowej pochodzącej z określonego przedsiębiorstwa. Decyzją z [...] lutego 2001r. Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego, na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy o znakach towarowych, oddalił powyższy wniosek. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ ten przytaczając treść w/w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o znakach towarowych, zajął stanowisko, iż na wnioskodawcach spoczywa ciężar dowodu co do okoliczności objętych dyspozycją tego przepisu. Oni bowiem wywodzą z tych okoliczności skutki prawne. Według organu załączone do sprawy materiały nie są dowodem, że znak U. jest znakiem powszechnie znanym wnioskodawców czy też innych producentów kostki brukowej. Przedmiotowy znak został zgłoszony [...] listopada 1996r. i w tej dacie oceniana jest jego zdolność rejestracyjna. Foldery i cenniki z 2000r., w których wymieniony został znak U. jako rodzaj kostki brukowej produkowanej przez wnioskodawców i innych producentów, nie ma znaczenia w sprawie, podobnie jak foldery bez żadnej daty. Jedynym dokumentem potwierdzającym używanie przez wnioskodawców oznaczenia U. jest rachunek z 1993r. o sprzedaży kostki o nazwie U. wartości [...] zł (przed denominacją). Jednostkowa sprzedaż o takiej wartości nie świadczy o powszechności tego znaku jako znaku wnioskodawców. W odwołaniu od powyższej decyzji przekazanym przez Urząd Patentowy RP do Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z art. 318 ust. 2 ustawy z 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001r. nr 49, poz. 508 ze zm.), wnioskodawcy (zwani dalej skarżącymi) wnieśli o uchylenie tej decyzji. Zdaniem skarżących sporna nazwa U. jest powszechnie znana "już choćby z tego względu, że kostkę brukową o tej nazwie w latach 1995 – 1996 produkowało i nadal produkuje przedsiębiorstwo wnioskodawców działające na terenie Polski centralnej, wschodniej i południowej i uważane za największe w tej branży". Skarżący powołali się na poparcie tego twierdzenia na pisma przedsiębiorców J. O.(E. w L.), J.K. (E. w R.), firmy R. Sp. z o. o. w W. oraz dwa skoroszyty z fakturami przedsiębiorstwa skarżących J. PTE wystawionymi w latach 1995 – 1996 na kostkę brukową o nazwie U. Podkreślili też, iż z pisma firmy R. Sp. z o. o. w W. wynika, że nazwa U. ma swój rodowód w Niemczech i jest tam chroniona prawem patentowym. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podał, że w skardze nie podnosi się okoliczności wskazujących na naruszenie prawa w zaskarżonym orzeczeniu. Z odpowiedzi wynika, że Urząd wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: – ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., – ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., – ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. W świetle art. 97 §1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 §1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego RP (zwanego dalej UP) oddalającej wniosek skarżących o unieważnienie prawa z rejestracji w/w znaku towarowego słownego U., wniesione przez skarżących do Komisji Odwoławczej przy UP. Do czasu wejścia w życie ustawy z 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2001, Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p., odwołania w tych sprawach rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej przy UP, zgodnie z art. 50 ustawy z 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej u.z.t. W związku z wejściem w życie p.w.p. w dniu 22 sierpnia 2001r., sprawa stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, a obecnie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 p.w.p. odwołanie to potraktował jako skargę. Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, że zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Wobec tego przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego U. zarejestrowanego w dniu [...] listopada 1999r. są przepisy u.z.t. Według art. 29 i 30 ust. 1 u.z.t. znajdujących zastosowanie w tej sprawie na podstawie p.w.p., prawo z rejestracji znaku towarowego może być unieważnione w całości lub w części, jeżeli nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji, określone w przepisach art. 4, 6 - 9 i 32, natomiast z wnioskiem o unieważnienie tego prawa może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Ponadto ustawa ta określa ogólną regułę, według której do postępowania przed UP w sprawach znaków towarowych stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), chyba że przepisy tej ustawy stanowią inaczej (art. 37 u.z.t.). Zaskarżoną decyzją UP oddalił wniosek skarżących o unieważnienie prawa z rejestracji w/w znaku towarowego U. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t. Stosownie do tego przepisu niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego powszechnie znanego w Polsce jako znaku dla towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie pozwala on na rejestrację znaku towarowego na rzecz wnoszącego o taką rejestrację, jeżeli dotyczyć to ma towarów podobnego rodzaju do towarów pochodzących od innego przedsiębiorcy, a jednocześnie wnoszącemu o rejestrację nie przysługują do znaku jakiekolwiek uprawnienia czy to pierwotne, czy pochodne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2002r. III RN 53/01, opublik. w OSNP 2002/24/583). Wykazanie okoliczności wymienionych w art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t. uzasadnia unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego z powodu niespełnienia ustawowych warunków wymaganych do rejestracji znaku (por. art. 29 u.z.t.). Odmawiając unieważnienia prawa z rejestracji w/w znaku towarowego U. uznał, że skarżący nie udowodnili okoliczności (elementów) objętych dyspozycją art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t., podkreślając, że to ich obciążał ciężar dowodu w tym względzie. Jednostkowa sprzedaż kostki o nazwie U. nie świadczy o powszechności tego znaku jako znaku skarżących, natomiast przedłożone przez nich foldery i cenniki z 2000r. i foldery bez żadnej daty nie mają w sprawie znaczenia – wobec tego, że zdolność rejestracyjna znaku oceniana jest według daty zgłoszenia do rejestracji. Widać z tego (także w kontekście zebranych w aktach administracyjnych materiałów dowodowych oraz protokołu rozprawy przed UP z 14 lutego 2001r.), że UP przeprowadził w sprawie bardzo ograniczone postępowanie wyjaśniające – zasadniczo na granicy jego braku, czego efektem – jak się wydaje- jest lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Tymczasem należy pamiętać, że aczkolwiek postępowanie w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego ma charakter sporny (por. art. 49 ust. 1 pkt 3 u.z.t.), a więc cechuje się kontradyktoryjnością (strony toczą spór przed UP, przytaczając argumenty na poparcie swego stanowiska, a zakres żądania wnioskodawcy wyznacza zakres sprawy), jednak nie zmienia to ogólnej zasady, że wydając decyzję w takiej sprawie UP jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Oznacza to, że jest obowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest też obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 §3 k.p.a. W ocenie Sądu UP nie przestrzegał tych reguł w dostatecznym stopniu, co mogło w konsekwencji zaważyć na wyniku tej sprawy. Fakt, że dopiero w odwołaniu (skardze) skarżący powołali się na w/w pisma innych przedsiębiorców mające ich zdaniem dowodzić powszechności używanego wcześniej przez nich znaku towarowego, a przede wszystkim przedstawili przy odwołaniu (skardze) dwa skoroszyty (w istocie obszerne segregatory) faktur przedsiębiorstwa J. PTE wystawionych w latach 1995 - 1996 na sprzedawaną przez to przedsiębiorstwo kostkę brukową o nazwie U., należy łączyć z niewywiązaniem się przez organ z obowiązków nałożonych w w/w art. 9 kpa (tj. z niepoinformowaniem strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania). Trudno inaczej zinterpretować to, że strona dysponując tymi materiałami nie przedstawiła ich UP i to w sytuacji, gdy w okolicznościach tej sprawy mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, albowiem w znaczącym zakresie rozszerzają one spektrum argumentacji skarżących na poparcie zajętego przez nich w sprawie stanowiska. Gdyby się bowiem okazało, że skarżący, jak również inni przedsiębiorcy, przed zgłoszeniem spornego znaku do rejestracji przez K.W., posługiwali się w prowadzonej działalności gospodarczej na szeroką skalę znakiem U., należałoby na nowo zbadać i ocenić kwestię powszechności tego znaku w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t. oraz podobieństwa do niego znaku zarejestrowanego, bacząc na to, że do zastosowania wymienionego przepisu wystarczy okoliczność, że znak zarejestrowany jest podobny do innego powszechnie znanego w Polsce jako znaku dla towarów pochodzących z innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Należy mieć w tym kontekście na uwadze, że dla oceny, czy znak towarowy jest powszechnie znany istotne znaczenie ma jego znajomość wśród potencjalnych nabywców towaru oznaczonego tym znakiem. UP ustali zatem, czy i w jakim czasie znak U. był używany przez skarżących (i innych przedsiębiorców) oraz czy przez ten czas funkcjonowania w obrocie gospodarczym nie nabył cechy powszechnej znajomości. Należy mieć przy tym na uwadze, że strona (tu skarżący) nie może czuć się zwolniona od udziału w ustaleniu okoliczności uzasadniających jej żądanie. Obciąża ją obowiązek dowodowy, a bierność w tym zakresie może spowodować, że organ nie uzyska podstaw faktycznych do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, mimo że we własnym zakresie wywiąże się z obowiązków prowadzenia postępowania, określonych przepisami kpa. Jak już wskazano istotne w sprawie i wymagające zbadania materiały dowodowe skarżący przedstawili przy odwołaniu od decyzji UP z [...] lutego 2001r. Materiały te obiektywnie istniały w dniu wydania tej decyzji, lecz nie były UP znane. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Stosownie natomiast do art. 145 §1 pkt 1 lit.b p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (a więc wtedy gdy zachodzą przesłanki z art. 145 §1 pkt 5 kpa). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie wymienionego wyżej art. 145 §1 pkt 1 lit.b p.s.a., jak również lit.c tego przepisu orzekł, jak w sentencji wyroku.