I SA/Po 363/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący del. sędzia NSA Sylwester Marciniak Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd. WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi: A.T. na decyzje: Izby Skarbowej z dnia: [...] r. nr: [...] w przedmiocie: umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie umorzenia zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasadza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej A.T. kwotę 10,- zł/słownie: dziesięć złotych/tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Marciniak /-/ B. Koś E.Sz. A. T. zwróciła się w dniu [...] października 2001 r. do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległego podatku dochodowego za 1999 r. z tytułu sprzedaży mieszkania. Wyjaśniła, że nie pracuje, jest osobą samotną, studiuje na studiach dziennych. Kwotę uzyskaną ze sprzedaży w dużej części przeznaczyła na leczenie, a z pozostałych środków zakupiła działkę z pozwoleniem na budowę. Poinformowała, że zapłacenie podatku będzie dla niej i jej rodziny dużym obciążeniem. Urząd Skarbowy nie znalazł przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku i decyzją z dnia [...]r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej. Organ zauważył, że zobowiązana sprzedała w dnu [...] października 1999 r. lokal mieszkalny w P. za kwotę [...]zł, a w dniu [...] października 1999 r. złożyła oświadczenie, że uzyskany dochód ze sprzedaży przeznaczy w okresie dwóch lat na cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Po prawie dwóch latach w dniu [...] października 2001 r. podatniczka złożyła wniosek o umorzenie przedmiotowej zaległości. Organ powołał się na oświadczenie A.T. o stanie majątkowym, z którego wynikało, że jej 3-osobowa rodzina utrzymuje się z dochodu w wysokości [...]zł miesięcznie. Ponadto stwierdziła, że jest właścicielką zalesionego gospodarstwa rolnego o pow. [...]ha i działki położonej w T. , zakupionej [...] września 2001 r. Urząd Skarbowy wyjaśnił, że przychód ze sprzedaży nieruchomości jest dochodem jednorazowym i dodatkowym, a uiszczenie z tego tytułu podatku nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika, tym bardziej, że te środki zostały w części zainwestowane w nieruchomość w T. . Dodał, że podatniczka była świadoma ciążącego na niej obowiązku podatkowego, a składając oświadczenie o przeznaczeniu pieniędzy ze sprzedaży na cele mieszkaniowe powinna zabezpieczyć środki finansowe na należny podatek. W swojej decyzji Urząd Skarbowy powołał się na art. 67 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Rozpatrując wnioski w tym zakresie organy podatkowe każdorazowo i wszechstronnie badają wszelkie okoliczności występujące w sprawie, a ponieważ ulgi w formie umorzenia są instytucjami o charakterze nadzwyczajnym, dlatego też przypadki uzasadniające umorzenie winny mieć charakter nadzwyczajnych okoliczności losowych. Z kolei obciążenia kredytowe strony nie mogą być przesłanką do umorzenia przedmiotowej zaległości, a odsetki są sankcją finansową ponoszoną przez podatnika w przypadkach opóźnienia w zapłacie podatków. Niewpłacenie należności spowodowane zakupem innej inwestycji nie może być utożsamiane z "ważnym interesem podatnika" czy też "ważnym interesem publicznym". Organ podkreślił również, że brak środków na zapłatę zaległości nie może skutkować obowiązkiem umorzenia tychże zaległości. Urząd poinformował stronę, że rozpatrzenie negatywne wniosku o umorzenie nie wyklucza możliwości złożenia przez podatniczkę wniosku o rozłożenie spłaty zaległości na raty. Od tej decyzji A.T. wniosła do Izby Skarbowej odwołanie, w którym zarzuciła Urzędowi Skarbowemu, iż nie wziął pod uwagę, że jest osobą przewlekle chorą, co wiąże się z wydatkami na leki i wyjazdami na konsultacje do P.. Wyjaśniła, że z pieniędzy ze sprzedaży mieszkania spłacono kredyt i zakupiono działkę z pozwoleniem na budowę. Izba Skarbowa , po rozpatrzeniu odwołania podatniczki, na podstawie zebranego materiału w sprawie, umorzyła postępowanie odwoławcze opierając się o art. 233 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2001 r. A.T. uregulowała w całości ciążącą na niej zaległość wraz z odsetkami należnymi na dzień wpłaty w kwocie [...]zł. Wobec powyższego, w myśl art. 59 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe wygasło. Od decyzji Izby Skarbowej skargę do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A.T. , która powtórzyła swoje argumenty zawarte we wniosku o umorzenie zaległości oraz w odwołaniu. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2004 r. opisała swoją sytuację życiową i materialną. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie skarga okazała się uzasadniona. Zapłacenie zaległości podatkowej w toku toczącego się postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej nie czyni bezprzedmiotowym tego postępowania, mimo iż w wyniku uiszczenia zaległości wraz z odsetkami zobowiązanie podatkowe wygasło. Chociaż wskutek zapłaty z fiskalnego punktu widzenia przedmiot postępowania przestał istnieć, to jednak uiszczenie zaległości podatkowej nie spowodowało uchylenia interesu prawnego podatnika, który oprócz tego pozostaje zainteresowany ekonomicznie rozstrzygnięciem sprawy. Nie jest więc tak, że każda forma zapłaty zaległości podatkowej czyni bezprzedmiotowym postępowanie o jej umorzenie. W szczególności nie czyni bezprzedmiotowym postępowania zapłata zaległości podatkowej w celu uniknięcia określonych konsekwencji (vide wyrok I SA/ Po 1555/99). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej na rozprawie przyznał, że przyczyną zapłacenia zaległości była chęć uniknięcia uiszczenia odsetek. Jeżeli podatnik wnosi o umorzenie zaległości podatkowej, to organ podatkowy (również drugiej instancji) jest obowiązany ocenić, czy zachodzą przesłanki z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej i wydać stosowną decyzję. Zapłata przez podatnika zaległości jest wykonaniem przez niego ustawowego obowiązku i nie może być rozumiana jako zamiar rezygnacji z żądania umorzenia zaległości podatkowej (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. III RN 198/00, "OSNP" z 2002 r., nr 14, poz. 322). W przedmiotowej sprawie, wobec uchylenia przez Sąd decyzji organu odwoławczego ten ostatni wyda nową decyzję, w której po rozpoznaniu odwołania orzeknie o zasadności decyzji organu I instancji. W tych okolicznościach Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Marciniak /-/ B. Koś E.Sz.