II SA/Wr 2639/03

4 II SA/Wr 2639/03 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 9 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA del. do WSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: S. NSA del do WSA Jolanta Sikorska S. NSA del. do WSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 roku sprawy ze skargi Gminy Nowa Ruda na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 23 października 2003 roku Nr PN.II.0911-22/166/03 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 24 września 2003 roku Nr 88/XI/03; 1. u c h y l a zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2. n i e o r z e k a w przedmiocie wykonalności zaskarżonego orzeczenia nadzorczego. Uzasadnienie. Wojewoda Dolnośląski rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 22 października 2003 r. (Nr PN.II.0911-22/166/03) – powołując się na art. 91 ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) - stwierdził nieważność § 4 uchwały Nr 88/XI/03 Rady Miejskiej w Nowej Rudzie z dnia 24 września 2003r. w sprawie nadania Statutu Miejskiemu Ośrodkowi Kultury w Nowej Rudzie. Organ nadzorczy wskazał, że na sesji w dniu 24 września 2003r. Rada Miejska w Nowej Rudzie uchwałą Nr 88/XI/03 nadała statut Miejskiemu Ośrodkowi Kultury w Nowej Rudzie. W § 4 uchwały postanowiono, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego. Zgodnie z art. 40 ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity z 2001 r. Dz. U. Nr 142, póz. 1591 ze zm.) gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy, jednakże z art. 40 ust. 2 wynika, że na podstawie tej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych, organizacji urzędów i instytucji gminnych, zasad zarządu mieniem gminy oraz zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. W art. 42 zostały uregulowane zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego, przez wskazanie, że tryb ten normuje ustawa z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. Nr 62, poz. 718 ze zm.). W art. 13 ostatnio wymienionej ustawy wskazane są akty prawne podlegające ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W szczególności oprócz aktów wyraźnie wymienionych w tym przepisie ogłasza się także inne akty prawne, informacje, komunikaty, obwieszczenia i ogłoszenia, jeżeli tak stanowią przepisy szczególne. Wśród wymienionych w tym przepisie aktów prawnych nie jest wymieniona uchwał w sprawie nadania statutu instytucji kultury. Nie istnieje także inny przepis szczególny stanowiący podstawę ogłoszenia tej uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym . Oceniana uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, w rozumieniu art. 40 cyt. ustawy o samorządzie gminnym. Nie rozstrzyga ona o organizacji urzędu i instytucji gminnej. Organ nadzorczy stwierdził też, że "instytucja gminna" jest organizacją wyłącznie szczebla samorządu gminnego, nie znajdującą swego odpowiednika na poziomie powiatu i województwa samorządowego. Przy braku definicji ustawowej pojęcia "instytucja gminna" i braku innych wskazówek interpretacyjnych należy przyjąć, że skoro placówka kultury organizowana przez powiat i województwo samorządowe nie jest instytucją powiatu, ani województwa samorządowego, tym samym placówka organizowana przez gminę nie stanowi instytucji gminnej. Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego stało się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Gmina Nowa Ruda zarzuciła w skardze, że zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy o samorządzie gminnym organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie organizacji urzędu i instytucji gminnych. Nie jest zatem potrzebny żaden inny przepis szczególny stanowiący podstawę do ogłoszenia uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Z § 7 pkt. 3 lit. b statutu Gminy Miejskiej Nowa Ruda wynika, że MOK jest miejską jednostką organizacyjną działającą jako instytucja kultury. Skarżący zgodził się z Wojewodą Dolnośląskim, że nie istnieje ustawowa definicja pojęcia "instytucja gminna". Z wykładni gramatycznej przytoczonego zapisu można jednak wywieść, że MOK jest instytucją gminną. Organem założycielskim tej instytucji jest Rada Miejska w Nowej Rudzie działająca jako organizator kultury, w rozumieniu ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. z 2001 r. Dz. U. Nr 13, poz. 123, Dz. U. z 2002 r. Nr 41, póz. 364). Niezależnie od tego skarżąca Gmina zarzuciła, że w takiej samej sprawie dotyczącej uchwały Rady Gminy w Zawoi Wojewoda Dolnośląski zajął inne stanowisko i uznał, że uchwała w sprawie statutu instytucji kultury podlega publikacji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, powołał się na swoją poprzednią argumentację i dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 171 ust. l Konstytucji RP, jak i art. 85 ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) organ nadzoru dokonuje oceny działalności komunalnej w zakresie zadań własnych, jedynie z punktu widzenia legalności. Zgodnie z art. l ust. 4 ustawy z dnia 25 października 1991 r. organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jednolity z 2001r. Dz. U. Nr 13, poz. 1243 ze zmianami), organy jednostek samorządu terytorialnego, w zakresie ich właściwości, sprawują mecenat nad działalnością kulturalną, przez realizację planowanych na dany rok zadań związanych z polityką kulturalną, prowadzonych przez instytucje kultury. Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym (art. 9 ust. l i 2 cyt. ustawy). Powołany przepis nie daje możliwości prowadzenia działalności w zakresie kultury w innej formie organizacyjno-prawnej, niż przewidziana w ustawie. Instytucja kultury powołana do życia na podstawie art. 9, 10, 11, 13 i 14 cyt. ustawy uzyskuje osobowość prawną i rozpoczyna działalność z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez organizatora. Instytucja kultury gospodaruje samodzielnie przydzieloną i nabytą częścią mienia oraz prowadzi samodzielnie gospodarkę w ramach posiadanych środków. Z treści tych przepisów wynika, że instytucja kultury jest odrębną od gminy komunalną osobą prawną, zatem - wobec tej odrębności - nie można uznać jej za instytucję gminną, w rozumieniu art. 40 cyt. ustawy o samorządzie gminnym, działającą w ramach osobowości prawnej gminy. Użycie w art. 9 ust. l ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej zwrotu "samorządowe instytucje kultury" nie przesądza o tym, że instytucja kultury jest instytucją gminną, lecz wskazuje jedynie, że organizatorem instytucji kultury jest gmina. Skoro nie są aktami prawa miejscowego uchwały dotyczące utworzenia odrębnych od gminy komunalnych osób prawnych, zatem nie jest także aktem prawa miejscowego uchwała o nadaniu statutu instytucji kultury, będącej taką komunalną osobą prawną. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku – właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt.7 i art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do kontroli działalności administracji publicznej, wyrażającej się – między innymi - w rozpoznawaniu skarg na akty nadzoru nad działalnością organów samorządu terytorialnego. Kontrola ta ma na celu ocenę legalności zaskarżonego aktu, a więc ocenę jego zgodności z prawem. Przesłanki zgodności z prawem rozstrzygnięcia nadzorczego są określone w art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zm.), który stanowi, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub części orzeka organ nadzoru. Podstawą stwierdzenia nieważności uchwały jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa (art. 91 ust. 1 i ust. 4 powołanej ustawy o samorządzie gminnym). Ponadto rozstrzygnięcie nadzorcze zgodne z prawem nie może naruszać granic dopuszczalnej ingerencji nadzorczej określonej w art. 91 ust. 1 i ust. 4 cyt. ustawy o samorządzie gminnym. Ustawa o samorządzie gminnym wyróżniając kategorie wad uchwał organu gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa, nie wymienia jednak rodzaju wad, które należą do istotnego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 91 ust. 5 omawianej ustawy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio w postępowaniu dotyczącym wydania aktu nadzoru. Przy braku innych ustawowych wskaźników przyjąć zatem należy, że przez pojęcie "istotne naruszenia prawa" należy rozumieć takie naruszenia prawa, które są znane na gruncie wykładni przepisów zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W oparciu o rozwiązania przyjęte w kodeksie postępowania administracyjnego do "istotnych naruszeń prawa" należy zaliczyć naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów regulujących hipotetyczną treść uchwał - przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania i ogłaszania uchwał. W tej sprawie uchwała Rady Gminy nie naruszała prawa, a tym bardziej nie naruszała prawa w sposób istotny. Organ nadzoru nie miał więc upoważnienia do wkraczania w zakres kompetencji Rady Gminy w Nowej Rudzie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ nadzoru w tej sprawie naruszył ostatnią z wymienionych zasad, to jest zasadę określania prawidłowego ogłaszania aktów organów samorządu terytorialnego. Nie można zgodzić się z Wojewodą Dolnośląskim, że uchwała Nr 88/XI/03 Rady Gminy w Nowej Rudzie z dnia 24 września 2003 roku nie podlegała ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego. Zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.) organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego, które – między innymi – dotyczą organizacji urzędów i instytucji gminnych. Uchwała Rady Gminy w Nowej Rudzie nie dotyczyła organizacji urzędu, zatem ta część art. 40 ust. 2 pkt. 2 w tej sprawie nie ma zastosowania. Sporne natomiast było w sprawie, czy uchwała Rady Gminy, jako dotycząca nadania statutu Miejskiemu Ośrodkowi Kultury stanowi akt regulujący organizację "instytucji gminnej". Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że uchwała Rady Gminy dotycząca nadania statutu Miejskiemu Ośrodkowi Kultury w Nowej Rudzie stanowiła akt regulujący organizację instytucji gminnej, w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.). Pogląd taki wynika przede wszystkim z tego, że stosownie do art. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 13 poz. 123 ze zmn.) prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym. Stosownie natomiast do art. 10 tej ustawy podmioty tworzące instytucje kultury są ich "organizatorami". Takie brzmienie przepisów wskazuje na to, że tylko określona jednostka samorządu terytorialnego może powołać do życia samorządową instytucję kultury i na tej jednostce samorządu terytorialnego ciąży obowiązek "organizatora", a więc podmiotu nadającego zarówno organizacyjny kształt, jak też wyposażającą jednostkę kultury w odpowiednie instrumenty umożliwiające jej realizację zadań kulturalnych. W takim więc znaczeniu podjęcie uchwały o nadaniu statutu Miejskiemu Ośrodkowi Kultury w Nowej Rudzie stanowiło akt dotyczący "organizacji" tej jednostki. Uchwała ta spełniła więc pierwszy z warunków określonych w art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.), gdyż określała "organizację" tej jednostki. Jak już wskazano, zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 13 poz. 123 ze zmn.) prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym. Organy samorządu terytorialnego nie mogą więc uchylić się od prowadzenia tego rodzaju działalności. Wskazana ustawa reguluje szczegółowo sposób działania organów, będących "organizatorami" działalności kulturalnej, zobowiązując "organizatora" do nadania statutu, określenia rodzaju i przedmiotu działalności, zapewnienia środków niezbędnych do rozpoczęcia i kontynuowania działalności kulturalnej, a wreszcie prowadzenia rejestru utworzonych jednostek kulturalnych. Ustawa ta ściśle wiąże byt samorządowej jednostki kulturalnej z jej "organizatorem", uniemożliwiając istnienie takiej jednostki bez woli "organizatora". Taka redakcja ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 13 poz. 123 ze zmn.) wskazuje na to, że powołane przez organy samorządu terytorialnego jednostki kultury stanowią "instytucje gminne", w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.). Dodatkowo należy zauważy, że za takim rozumieniem pojęcia "instytucji gminnej" przemawia również i to, że ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej określając powoływany do życia podmiot działalności kulturalnej stosuje takie same nazewnictwo, jak ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.). Pierwsza z wymienionych ustaw jednostki kulturalne nazywa w art. 9 ust. 1 "samorządową instytucją kultury", a w dalszych przepisach "instytucją kultury". Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w art. 40 ust. 2 pkt. 2 używa pojęcia "instytucji gminnych". W obydwu ustawach przyjmuje się przy określaniu jednostek kultury nazwę "instytucja", z tym, że w ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej pojęcie to odnosi się do węższego kręgu podmiotów, tj do "instytucji kultury" lub "samorządowych instytucji kultury". W każdym jednak wypadku chodzi o "instytucje", a więc o takie same pojęcie, jakie jest zawarte w art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Ostatnio przedstawione argumenty dodatkową wskazują na to, że powołana przez organ gminy instytucja kultury stanowi "instytucję gminną". W konsekwencji uchwała organu gminy powołująca gminną instytucję kultury stanowi akt prawa miejscowego, o którym mowa w ostatnio cytowanym przepisie. Trafnie więc zarzucała strona skarżąca, że ogłoszenie takiej uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie wymagało dodatkowego upoważnienia ustawowego. Zgodnie bowiem z art. 13 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. Nr 62 poz. 718 ze zmn.) ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym podlegają – między innymi – akty prawa miejscowego stanowione przez organy gminy. Prawidłowo więc unormowano w § 4 uchwale Nr 88/XI/03 Rady Gminy Nowa Ruda, że uchwała ta wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wojewody Dolnośląskiego. Zakwestionowanie tych postanowień w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym nie znajduje oparcia w prawie. W szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Wojewody Dolnośląskiego wywodzącego przekonanie o niemożliwości zaliczenia Miejskiego Domu Kultury w Nowej Rudzie do instytucji gminnych z tego powodu, że instytucje kultury powołane przez organy gminy posiadają osobowość prawną. Przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.) nie wiążą pojęcia "instytucji gminnej" z prawnym statusem tej jednostki. Nie istnieją żadne wskazówki interpretacyjne w tej ustawie, które wyłączałyby jednostki kultury powołane przez organ gminy z tej kategorii tylko dlatego, że na podstawie odrębnej ustawy jednostki kultury uzyskują osobowość prawną. Skoro ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera takich wyłączeń uzasadniony jest pogląd, że za "instytucję gminną" należy uznawać taką jednostkę, która niezależnie od swego statusu prawnego jest faktycznie uzależniona od organu samorządowego tak dalece, że bez jego woli nie może powstać, działać i uzyskać formę organizacyjną. W stosunku do samorządowych jednostek kulturalnych taki związek wynika jednoznacznie z regulacji zawartej w ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Nie podziela Sąd także tego poglądu organu nadzoru, w którym wskazywano, że "instytucją gminną" jest tylko taka jednostka, która nie ma swojego odpowiednika na poziomie powiatu, czy też województwa. Taki bowiem pogląd nie znajduje żadnego oparcia w przepisach, nie wynika też z żadnej przyjętej dotychczas interpretacji. Nadto należy zauważyć, że pogląd ten nie został dostatecznie szeroko uzasadniony w rozstrzygnięciu nadzorczym, nie można zatem ocenić przesłanek, na jakich organ nadzoru oparł swój wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 2 lipca 2003 r. II SA/Wr 875/03) wypowiadano pogląd, że uchwała rady gminy dotycząca nadania statutu gminnej bibliotece publicznej nie stanowi aktu prawa miejscowego i nie podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Poglądu tego nie podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie z powodów przedstawionych w wyżej wskazanych motywach. Niezależnie jednak od tego w cytowanym wyroku wystąpił inny stan faktyczny. W tamtej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że statut nadany bibliotece nie zawiera przepisów dotyczących organizacji tej instytucji i z tego powodu przyjął, że nie jest to akt prawa miejscowego. Wskazał też, że nadany statut nie zawiera przepisów regulujących sposób korzystania z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej i dlatego nie zachodził przypadek wskazany w art. 40 ust. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.), który w tej sprawie w ogóle nie miał zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organ nadzoru naruszył przepisy o ogłaszaniu aktów prawa miejscowego. W rezultacie zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie jest zgodne z prawem. Zgodnie więc z art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia tego aktu nadzorczego. Uchylając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany – zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie koszty postępowania nie wystąpiły, a strona skarżąca była zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 1591 ze zmn.) wydanie przez rozstrzygnięcia nadzorczego wstrzymuje z mocy prawa wykonanie zakwestionowanej uchwały organu gminy. Wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawomocnego wyroku uchylającego zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie ma wpływu na wstrzymanie wykonania uchwały, gdyż wstrzymanie to istnieje z mocy prawa aż do czasu uprawomocnienia się wyroku. Tym samym zbędne było orzekanie przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.