II SA/Lu 698/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (spr.), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi G.W., A.J., K.W., M.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. znak [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II zasądza od Wojewody na rzecz G.W., M.W.,A.J. i K.W. po 30 /trzydzieści /złotych kosztów postępowania. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. znak: [...] po rozpoznaniu odwołania G.W., M.W., A.J. i K.W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta dnia [...]., znak: [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 4096m2 , położonej w L. przy [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości zostało dokonane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w dniu [...] r. (L.dz. [...]) na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 27, poz. 197) z przeznaczeniem pod budowę żłobka dzielnicowego. Organ II instancji podzielił stanowisko Prezydenta Miasta , który odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z uwagi na fakt, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że został na niej wybudowany budynek, w którym od 1962 r. mieścił się żłobek Nr [...], należący do Zakładu Opieki Zdrowotnej prowadzony od 1991r. przez Gminę Miasta , zaś od 1 stycznia 1998r. przez Miejski Zarząd [...] W ocenie organów administracyjnych bez znaczenia jest fakt, że po zlikwidowaniu żłobka w budynku mieściła się Przychodnia Zdrowia , a aktualnie znajduje się w nim Komisariat Policji. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w uchwale z dnia 13 czerwca 1995r. (III AZP 3/95), nie podlega zwrotowi nieruchomość wywłaszczona na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, jeżeli przed wejściem w życie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości została ona zagospodarowana przez przedsiębiorstwo państwowe zgodnie z celem, dla którego orzeczono wywłaszczenie, a następnie przekazana innej państwowej jednostce organizacyjnej. Organy administracyjne ustaliły, że nieruchomość, której zwrotu domagają się skarżący składa się aktualnie z kilku działek: Nr [...] o pow. 1061 m2, Kw [...], Nr [...] o pow. 1505 m2 i nr [...] o pow. 1306 m2, Kw [...] będących własnością Gminy (użytkowanych przez Zakład Opieki Zdrowotnej) oraz działki nr [...] o pow. 224 m2 , stanowiącej własność Skarbu Państwa (zajętej pod [...]). Organy przyznały jednocześnie, że na części działki niezabudowanej budynkiem (obecnie działka Nr[...]) porośniętej trawą, kiedyś urządzony był plac zabaw dla dzieci. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia organy powołały art. 137 § ust. 1 ustawy z dnia31 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z2000r, Nr 46, poz. 543 z późn.zm.), który stanowi, że można orzec zwrot nieruchomości wywłaszczonej , jeżeli stała się ona zbędna, tzn. nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od dnia , w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna albo utraciła moc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany. Od decyzji tej wnieśli skargę do sądu administracyjnego : G.W. M.W. A.J. i K.W., domagając się jej uchylenia. Skarżący jako następcy prawni byłego właściciela zarzucili organom administracyjnym w szczególności naruszenie art. 135 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 2 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, mających wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżący podnieśli, że cel wywłaszczenia, określony w decyzji jako budowa żłobka dzielnicowego nie został zrealizowany na całej nieruchomości, ponieważ pod budowę wykorzystano tylko w części jedną z wywłaszczonych działek, tj. działkę Nr [...] , na której aktualnie znajduje się fragment budynku Komisariatu Policji, natomiast działkę Nr [...] wykorzystano na budowę drogi - [...]. Działka oznaczona obecnie nr [...] nigdy nie była zabudowana, była porośnięta trawą, na której bawiły się dzieci. Poza tym wywłaszczenie zostało dokonane po upływie okresów przewidzianych w art. 137 ust. 2 ustawy z 1997r. o gospodarce nieruchomościami, tj. po 7 latach od dnia, w którym decyzja wywłaszczenia stała się ostateczna – budynek, który został wzniesiony na części wywłaszczonych działek funkcjonował, jako żłobek dopiero od 1962 r. , a więc po 12 latach od wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, o ile zarzuca, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Bezsporne jest w sprawie, że nieruchomość o pow. 4096 m2 stanowiąca własność poprzedników prawnych skarżących została wywłaszczona orzeczeniem b. Prezydium WRN z dnia [...] r. na mocy dekret z 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. RP Nr 27, poz. 197 ze zm.) – z przeznaczeniem pod budowę żłobka dzielnicowego. Granice przejętej działki wykazano na planie z dnia [...] r. (k.43). Na wywłaszczonej działce istotnie wybudowano budynek , w którym od 1962 r. funkcjonował żłobek, a w kolejnych latach w budynku mieściły się przychodnia zdrowia i komisariat policji, . Prawidłowe jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż brak podstaw do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie przepisów dekretu z 26 czerwca 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, jeżeli nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem, dla którego orzeczono wywłaszczenie, a następnie przekazano innej jednostce organizacyjnej. W sprawie niniejszej organy administracji czyniły ustalenia dotyczące aktualnego zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości pomijając jednocześnie istotną i niezbędną dla rozstrzygnięcia okoliczność jaką jest ustalenie jaki obszar działki obejmującej pow. 4096m2 (poza terenem pod wybudowanym w 1962 r. budynkiem ) był faktycznie zagospodarowany i wykorzystany jako żłobek dzielnicowy. Tylko bowiem co do tego terenu zagospodarowanego zgodnie z celem wywłaszczenia, późniejsza zmiana przeznaczenia i przekazanie innej państwowej jednostce organizacyjnej może stwarzać brak podstaw do żądania zwrotu. Obojętny natomiast dla zasadności żądania zwrotu jest aktualny stan zagospodarowania terenu wywłaszczonej działki obejmującego obszar, na którym żłobek nie funkcjonował. Skarżący podnoszą, że teren na którym pierwotnie zrealizowano cel wywłaszczenia obejmuje jedynie fragment z całej wywłaszczonej nieruchomości o pow. 4096m2, zaś zagospodarowanie pozostałego obszaru nie miało i nie ma związku z realizacją celu wywłaszczenia. Zasadność zarzutu o nie wyjaśnienie sprawy przemawia za koniecznością uchylenia decyzji obu instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w konsekwencji – naruszenia prawa materialnego – art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest dokładne wyjaśnienie i ustalenie jaki obszar z wywłaszczonej działki o pow. 4096m2 był zagospodarowany pod budowę i funkcjonowanie żłobka dzielnicowego. Teren, na którym żłobek nie prowadził działalności, a także teren na którym działalności zaprzestał a nie przekazał go innej państwowej jednostce organizacyjnej będzie zbędny na cel związany z wywłaszczeniem. Z tych względów i na mocy art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygniecie o wykonalności decyzji wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w/w ustawy.