II SA/Łd 424/03

Dnia 16 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie : NSA Irena Krzemieniewska, p.o. Sędziego Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant : referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale - - - - sprawy ze skargi R.R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. 3 II SA/Łd 424/03 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., działając na podstawie § 1 ust. 1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) oraz art. 104 k.p.a., nie uznał schorzenia R.R. za chorobę zawodową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż R.R. zatrudniony był w Zakładach [...] Spółka Akcyjna A w W. od roku 1963 do roku 2001 na stanowiskach: ślusarz, brakarz, mistrz, starszy mistrz, dyspozytor, kierownik sekcji koordynacji produkcji, mistrz malarni i montażu sejfów, a od 19 grudnia 2001r. przebywa na świadczeniu przedemerytalnym. Badania środowiskowe wykazały, iż w okresie zatrudnienia skarżący narażony był na hałas pochodzący od obsługiwanych urządzeń oraz hałas ogólny pochodzący od sąsiednich pracujących maszyn i urządzeń na hali. Pomiary natężenia hałasu wykonane w latach 1985-1996 wykazały poziom ekspozycji od 71 do 106 dB/A/. Podczas badań okresowych w 2001r., przeprowadzonych przez lekarza uprawnionego do przeprowadzania badań profilaktycznych, stwierdzono u skarżącego osłabienie słuchu i zalecono pracę w ochronnikach słuchu. W dniu 22 lutego 2002r. R.R. otrzymał skierowanie do Przychodni Konsultacyjno - Diagnostyczna Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy – Poradni Chorób Zawodowych w Ł., ul. A 61/63, która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...], w którym rozpoznano u skarżącego obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego, przebytą gruźlicę płuc w wywiadzie i cechy dysfunkcji lewego błędnika. W orzeczeniu tym stwierdzono jednocześnie, iż brak jest podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu, gdyż stwierdzone zmiany nie wykazują klinicznych cech zawodowego uszkodzenia słuchu i mają tło pozazawodowe. Z uwagi na to, iż R.R. nie zgodził się z treścią w/w orzeczenia i wystąpił z wnioskiem do Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w sprawie rozpoznania choroby zawodowej. Instytut ten wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie nr [...], w którym rozpoznano obustronny ubytek słuchu typu mieszanego z przewagą komponentu odbiorczego, uszkodzenie błędnika lewego i przebytą gruźlicę płuc w wywiadzie. Z wniosków, zamieszczonych w powyższej opinii, wynika, iż po przeanalizowaniu całości dostarczonej dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej, narażenia na hałas na stanowisku pracy oraz w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań audiologicznych zweryfikowanych audiometrią obiektywną, brak jest podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym uszkodzeniem słuchu a ekspozycją na hałas w środowisku pracy, gdyż przeprowadzone badania nie wykazały cech uszkodzenia ślimaka. Stopień i rodzaj stwierdzonego uszkodzenia słuchu u R.R. nie jest charakterystyczny dla głuchot uwarunkowanych ekspozycją na hałas w środowisku pracy i sugeruje etiologię pozazawodową – uszkodzenie ucha wewnętrznego w przebiegu schorzeń ogólnoustrojowych. Biorąc pod uwagę orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...] oraz ustalenia zawarte w postępowaniu wyjaśniającym, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania schorzenia słuchu R.R. za chorobę zawodową, wymienioną pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wniósł R.R., podnosząc, iż nie zgadza się z opiniami lekarskimi, odmawiającymi uznania jego schorzenia za chorobę zawodową. Zdaniem wnoszącego odwołanie, w czasie 38 lat pracy w Zakładach A w W. był narażony na niekorzystne działanie hałasu, który spowodował nieodwracalne uszkodzenia słuchu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) w związku z § 10 ust 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż bezsprzecznie w okresie zatrudnienia R.R. był narażony na szkodliwe działanie hałasu, jednak orzeczenia lekarskie dwóch placówek upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych są spójne i określają u skarżącego ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej, który pozostaje bez związku z wykonywana pracą zawodową. W opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł., podstawą do rozpoznania choroby zawodowej jest wykazanie obustronnego odbiorczego ubytku słuchu o lokalizacji ślimakowej, co jest charakterystyczne dla następstw przewlekłego urazu akustycznego. Jak wynika natomiast z treści orzeczeń lekarskich, placówki orzecznicze I i II stopnia wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż rodzaj i stopień stwierdzonego u skarżącego uszkodzenia słuchu sugeruje etiologię pozazawodową, a wobec tego, orzeczenie organu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe. Na powyższą decyzję organu drugiej instancji R.R. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zażądał uchylenia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. - Oddział Zamiejscowy w Z. z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, iż stwierdzone u niego schorzenia są następstwem pracy w Zakładzie A S.A. w W. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga R.R. wniesiona została w dniu 19 marca 2003r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na brzmienie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) oraz okoliczność, iż postępowanie w sprawie rozpoznania u R.R. choroby zawodowej rozpoczęło się przed dniem 03 września 2002r., podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika, iż o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek: 1/ schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz 2/ praca musi być wykonywana w warunkach narażających na powstanie tej choroby. W przypadku stwierdzenia występowania obu przesłanek istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była świadczona, a wobec tego, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy zawodowej. Domniemanie takie może być obalone w razie udowodnienia, iż choroba spowodowana została przyczynami nie pozostającymi w związku z wykonywaną pracą. Dla obalenia domniemania niezbędne jest wykazanie, jakie konkretnie przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, iż w okresie zatrudnienia w Zakładach [...] A S.A. w W. R.R. narażony był na szkodliwe działanie hałasu. Badania lekarskie przeprowadzone przez właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki organizacyjne służby zdrowia wykazały u skarżącego obustronny mieszany ubytek słuchu, jednakże wydane na ich podstawie decyzje administracyjne właściwych organów inspekcji sanitarnej stwierdziły brak podstaw do klinicznego rozpoznania choroby zawodowej. Należy zaznaczyć, iż uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu zostało zamieszczone przez ustawodawcę w pkt 15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy administracji obu instancji nie wykazały, iż schorzenie skarżącego powstało na skutek okoliczności nie mających związku z warunkami pracy zawodowej i że warunki te nie miały wpływu na powstanie uszkodzenia słuchu. Przy wydawaniu decyzji organy administracji oparły się na dwóch orzeczeniach lekarskich, a mianowicie orzeczeniu nr [...] z dnia [...] Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. i orzeczeniu nr [...] z [...] Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł., które są lakoniczne i w zasadzie nie zawierają uzasadnienia. Oba orzeczenia sprowadzają się do stwierdzenia, że nie ma podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, nie wyjaśniają natomiast, jakie pozazawodowe przyczyny spowodowały u niego obustronny ubytek słuchu. We wnioskach orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] zawarto stwierdzenie, iż podstawą do rozpoznania choroby zawodowej jest wykazanie obustronnego odbiorczego ubytku słuchu o lokalizacji ślimakowej, co jest charakterystyczne dla następstw przewlekłego urazu akustycznego, a wobec tego, że badania przeprowadzone u skarżącego nie wykazały cech uszkodzenia ślimaka to brak jest podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym uszkodzeniem słuchu a ekspozycją na hałas w środowisku pracy. W ocenie Sądu, rozważania na temat uszkodzenia słuchu o lokalizacji ślimakowej i pozaślimakowej nie mogą uzasadniać braku związku przyczynowego między wykonywaniem pracy w Zakładach A w W. a stwierdzonym u skarżącego ubytkiem słuchu, gdyż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych,, w poz. 15, wymieniają chorobę zawodową polegającą na uszkodzeniu słuchu wywołanym działaniem hałasu, bez wskazania lokalizacji tego uszkodzenia. Ponadto, orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł., w rozpoznaniu choroby, zawiera określenie "obustronny ubytek słuchu typu mieszanego z przewagą komponentu odbiorczego" bez oznaczenia lokalizacji tego uszkodzenia. W orzeczeniu tym brak jest również wyjaśnienia, na czym polega ubytek słuchu typu mieszanego i dlaczego właśnie ten rodzaj schorzenia nie może zostać uznany za pozostający w związku z pracą wykonywaną w ponadnormatywnym hałasie. Podkreślić należy, iż orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej ma walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Orzeczenie to, musi być sporządzone w sposób logiczny i zrozumiały zarówno dla organu jak i dla stron postępowania, a także dla sądu, który dokonuje oceny legalności decyzji. Opinia lekarska powinna zawierać uzasadnienie, z którego jasno wynikałaby przyczyna powstania stwierdzonej u skarżącego choroby słuchu oraz wskazane byłyby powody, dla których nie można tego schorzenia powiązać z warunkami pracy zawodowej. Organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest zbadać opinię biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a, tzn. powinien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została należycie udowodniona. Jeżeli zatem, orzeczenie lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie zawiera właściwego uzasadnienia, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym. Organy administracji publicznej obu instancji odmawiając stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, określone w art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a., ponieważ nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy te, w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całokształtu materiału dowodowego, zaś swoje decyzje oparły na orzeczeniach lekarskich nie odpowiadających wymogom opinii. Uchybienia, jakich dopuściły się organy administracyjne oby instancji są istotne i miały one wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy uzupełnić orzeczenia lekarskie o opinię wyjaśniającą na czym polega upośledzenie słuchu u R.R. oraz co było przyczyną powstania tego niedosłuchu. Dopiero po wydaniu orzeczeń odpowiadających wymogom opinii w świetle art. 84 § 1 k.p.a., organy administracji powinny ocenić zebrany materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Przy wydaniu decyzji organy administracji powinny uwzględnić fakt, iż w razie stwierdzenia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz wykonywania pracy w warunkach narażających na jego powstanie istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była wykonywana. Obalenie tego domniemania może nastąpić tylko w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Sąd nie odniósł się do innych żądań zawartych w skardze, takich jak: wydanie pozytywnej decyzji o zatrudnieniu w warunkach szkodliwych dla zdrowia z nakazem wpisu do świadectwa pracy wydanego przez A S.A., przyznanie zadośćuczynienia za nabyte upośledzenie, przyznanie odszkodowania wynikającego z nieprzestrzegania kodeksu pracy i innych ustaw dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, przyznania dodatku do emerytury za nabytą chorobę zawodową, gdyż rozpoznanie tych żądań, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie należy do właściwości sądu administracyjnego.